Prawda o szczepionkach

Szczepionki budzą kontrowersje już od wielu lat. Mają swoich zwolenników i przeciwników. Jedni szczepią siebie i swoją rodzinę regularnie, na przykład na grypę, inni boją się tego robić. Jak jest naprawdę? Obalamy mity na temat szczepionek! Zestawiamy te najczęściej przytaczane i wyjaśniamy je. Przeczytaj koniecznie.

Informacje o szczepieniach

  • Szczepionka jest najlepszym ochronnym sposobem na wirusy.
Tak. Na niektóre wirusy nie wynaleziono jeszcze lekarstwa i nie działają na nie antybiotyki. W takim wypadku najlepszym sposobem na uniknięcie powikłań po chorobie, takich jak trwałe uszkodzenie wątroby, serca, zmiany neurologiczne, jest szczepionka.
  • Niemowlęta dostają najwięcej szczepionek.
Tak. Organizm małych dzieci nie potrafi sobie skutecznie radzić z drobnoustrojami. Dziecko rodzi się z tzw. ochroną pierwotną przekazaną przez matkę, jednak bardzo szybko obniża się ona. Wtedy najlepszym rozwiązaniem dla dzieci jest szczepienie, które pobudzi układ odpornościowy malucha do odpierania ataków.
  • Po szczepieniu pojawia się czasami gorączka.
Tak. W ciągu najbliższych 48 godzin po szczepieniu mogą pojawić się tzw. odczyny poszczepienne. W miejscu zastrzyku może pojawić się zaczerwienienie, opuchlizna czy ból. Możemy również odczuwać ból głowy, brak apetytu, podwyższoną temperaturę. Warto wtedy zażyć lek przeciwgorączkowy bądź zastosować zimny okład z roztworu z sody oczyszczonej. Najważniejsze jest to, by w dniu szczepienia dużo odpoczywać, nie forsować zbytnio swojego organizmu, unikać alkoholu (szczepionka gorzej się wchłania). Te dolegliwości powinny ustąpić po 2-3 dniach. Jeśli jednak pojawi się wysoka gorączka, wymioty czy biegunka, to konieczna jest wizyta u lekarza.
  • Szczepić mogą się tylko osoby zdrowe.
Tak. Każde szczepienie poprzedzone jest badaniem lekarskim i wywiadem. Lekarz sprawdza gardło i skórę, osłuchuje płuca, pyta o ostatnio zażywane leki i przebyte choroby. Przeciwskazania do szczepienia to przeziębienie, gorączka, nadwrażliwość na składniki szczepionki.
  • Nie szczepi się kobiet w ciąży.
Tak. Szczepienia w ciąży są problematyczne. Zakazane są te zawierające żywe wirusy, czyli przeciwko odrze, różyczce, ospie, śwince. W szczególnych przypadkach szczepi się przeciwko WZW B, tężcowi, grypie, wściekliźnie. Decyzję o szczepieniu podejmuje ginekolog po konsultacji ze specjalistą chorób zakaźnych.

Mity na temat szczepień

  • Nie ma sensu szczepić się przeciw zapomnianym chorobom.
Nie. Mimo że błonica czy choroba Heinego-Medina są rzadko spotykane, to szczepienie jest konieczne. Dopóki pojawiają się pojedyncze przypadki zachorowań, dopóty istnieje ryzyko zarażenia się, a te choroby są szczególnie niebezpieczne dla naszego zdrowia.
  • Szczepionka może wywołać chorobę, przed którą miała chronić.
Nie. To przypuszczenie wiąże się z tym, że często tuż po szczepieniu łapiemy infekcje, jednak szczepionka nie ma z tym nic wspólnego. Szczepionki obecnie dostępne na rynku do minimum ograniczyły możliwość zachorowania na chorobę, na którą się szczepi.
  • Szczepienia obowiązkowe są wystarczające, inne są zbędne.
Nie. Obowiązkowe szczepienia chronią nas tylko przed niektórymi chorobami. Jeżeli chcemy wzmocnić swoją odporność przed pozostałymi, niezbędne są szczepienia zalecane, które najczęściej są płatne. Jeżeli nie byłeś szczepiony przeciw WZW typu A i B, to powinieneś samodzielnie się zaszczepić. Jeśli nie chorowałeś na odrę, świnkę, różyczkę czy ospę, to możesz skorzystać ze szczepienia skojarzonego. Nie. Szczepionki skojarzone, mimo że działają na wiele chorób, są całkowicie bezpieczne. Stosuje się je na świecie od wielu lat i do tej pory nie stwierdzono skutków ubocznych. Warto pamiętać, że dzięki nim zamiast 16 szczepionek w ciągu pierwszych dwóch lat życia, które nasze dziecko powinno przyjąć, może ono otrzymać 7-9 szczepionek skojarzonych. Dla naszych dzieci to naprawdę duży plus.
  • Do końca życia chroni mnie jeden zastrzyk.
Nie. Szczepionki podawane są w różnych dawkach – nawet cztery, w ściśle określonym czasie. Szczepienie przeciw grypie chroni przez rok, natomiast przeciw odrze do końca życia.
  • Jadąc do ciepłych krajów, nie mam obowiązku zaszczepić się.
Nie. Na przykład szczepienie przeciw żółtej gorączce (inaczej nazywanej żółtą febrą) jest obowiązkowe w Ameryce Południowej i centralnej Afryce, dlatego przy wjeździe do tych krajów trzeba okazać dowód szczepienia – Międzynarodowy Certyfikat Szczepienia – tzw. żółtą książeczkę.

Artykuły Kontrowersje wokół szczepień

Szczepić się czy nie? Takie pytanie często dręczy rodziców i osoby narażone na choroby zakaźne. Szczepienia ochronne są jedną z najskuteczniejszych metod zapobiegania różnym chorobom. Istnieją ...

Grypa to ostra choroba zakaźna. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zachorowalność na tę chorobę wciąż rośnie, a umiera około 500 tysięcy ludzi rocznie. Choroba układu oddechowego najczęściej występuje w okresie jesienno-zimowym i podczas przesileń.<br />
<br />
Grypę wywołują wirusy grupy A, B lub C. Najbardziej niebezpieczny dla człowieka jest wirus A, który odpowiada za powstanie epidemii. Chorobie sprzyja przemęczenie, nieustanny stres oraz niektóre choroby, takie jak: schorzenia układu krążenia, nowotwory, cukrzyca. Osoby, które są najbardziej narażone na zachorowanie to małe dzieci, noworodki oraz ludzie w podeszłym wieku.<br />
<br />
Najlepszym sposobem na grypę są szczepienia. Zawierają one antygeny i elementy wirusów typu A i B, zatem powodują uodpornienie organizmu przeciwko grypie. Szczepienia powinny być stosowane corocznie i sprawdzane przez WHO.<br />
<br />
W Polsce dostępne są szczepionki, które chronią organizm przed najgroźniejszymi typami wirusa grypy, a mianowicie H3N2 i H1N1 oraz wirusem typu B. Niestety, szczepienia ochronne nie są finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Szczepienia skojarzone są jednym z rodzajów szczepionek przeciw chorobom zakaźnym. Choć spotykamy się z jedną lub dwoma takimi szczepionkami, np. podczas uodparniania na choroby dzieci, ...

Stany chorobowe związane z niewydolnością układu immunologicznego nazywa się niedoborem odporności. Jeśli więc pojawią się alarmujące objawy, należy niezwłocznie rozpocząć leczenie. Jest to bardzo ważne, bowiem niewydolność – choć może być zarówno łagodna, jak i przejściowa – w skrajnych przypadkach może też przybrać formę przewlekłego stanu, który będzie bezpośrednio zagrażać zdrowiu i życiu.<br />
<br />
Wyróżnia się zaburzenia odporności pierwotne, czyli związane z mechanizmem doprowadzającym do jej obniżenia, a także wtórne, będące następstwem innego czynnika, np. choroby, stosowanych leków, czynników środowiskowych czy terapeutycznych.<br />
<br />
Zaburzenia pierwotne ujawniają się już w dzieciństwie i dotyczą 1/10000 urodzeń. Są one wrodzonymi, uwarunkowanymi genetycznie defektami układu immunologicznego. Ich przyczyną jest nieprawidłowa produkcja przeciwciał, rzadziej zaburzona odpowiedź komórkowa, fagocytoza oraz niedobory dopełniacza.<br />
<br />
Jakie objawy pojawiające się u dzieci powinny zaniepokoić? Na ten temat powie więcej prof. dr hab. Adam Jankowski, pediatra, immunolog.

Dolegliwości po szczepieniu Szczepienia to temat dość kontrowersyjny. Zdaje się, że zwolenników szczepień jest tyle samo, co ich przeciwników. Zasadniczo istnieją dwa rodzaje powikłań po ...

Ze szczepieniami spotykamy się już od dziecka. Najpierw powodują one nieprzyjemne odczucia związane z zastrzykiem, później przyzwyczajamy się i traktujemy je jak obowiązek. Czas dowiedzieć się, na ...

Historia szczepień sięga czasów Ludwika Pasteura, który wynalazł pierwszą szczepionkę ochronną przeciwko wściekliźnie. Następnie w 1926 roku powstała szczepionka przeciwko krztuścowi, w 1927 roku przeciwko gruźlicy, a w 1945 na grypę.<br />
<br />
Analizując dzieje wakcynologii, czyli dziedziny medycyny zajmującej się szczepieniami ochronnymi, należy wspomnieć o Edwardzie Jennerze. W 1796 roku zaszczepił małe dziecko materiałem zakaźnym ospy krowianki. Chłopiec chorował na tę dolegliwość, następnie lekarz zaszczepił go ponownie tym samym materiałem. Badacz udowodnił, że szczepionka przeciwko ospie prawdziwej wcale nie musi zawierać substancji, lecz wystarczy szczepienie ospy krowiej, która ma łagodny przebieg i nie jest przyczyną wysokiej śmiertelności.<br />
<br />
Obecnie, szczepienia są najskuteczniejszą metodą obrony przed groźnymi chorobami zakaźnymi. W jaki sposób szczepienie ochronne wpływają na zdrowie?

W ostatnich latach w związku z lawinowym wzrostem występowania wśród dzieci chorób autoimmunologicznych, zaczęto zastanawiać się nad przyczynami tego stanu. Wysunięto nawet teorię, że powszechne ...

Szczepionki chronią organizm przed chorobotwórczymi drobnoustrojami. Nasz układ odpornościowy, dzięki podaniu odpowiednio skomponowanej szczepionki, uczy się, jak wytwarzać odporność. Dzięki temu ...

Układ immunologiczny stanowi barierę ochronną przed wirusami, bakteriami, grzybami i innymi drobnoustrojami. Najważniejsze komórki biorące udział w odpowiedzi immunologicznej to limfocyty i reprezentujące antygen. Białka bakterii, wirusów i pasożytów to antygeny. Reakcja immunologiczna zachodzi w tkance limfoidalnej, która zlokalizowana jest w śledzionie, migdałkach i węzłach chłonnych. Pierwszą linię obrony przez drobnoustrojami stanowi odporność nieswoista. Reakcje swoiste są wolne i skierowane przeciwko konkretnym bakteriom i wirusom.<br />
<br />
Układ odpornościowy ma na celu ochronę przed chorobami. Dzięki poznaniu mechanizmów jego działania, transplantologia rozwinęła się na większą skalę poprzez wynalezienie leku immunosupresyjnego, tzn. hamującego odpowiedź immunologiczną.

Szczepienia dla niemowląt są skuteczną metodą zapobiegania chorobom zakaźnym już od najwcześniejszych lat życia. Często młode mamy zastanawiają się, przeciwko jakim chorobom należałoby zaszczepić ...

Odporność dziecka kształtuje się w łonie matki. Niedobór odporności może pojawić się w okresie dzieciństwa. Są to wszystkie stany chorobowe związane z niewydolnością układu immunologicznego.<br />
<br />
Zaburzenia odporności można podzielić na pierwotne i wtórne (spowodowane przez czynniki, np. choroby, leki, środowisko etc.). Zaburzenia pierwotne są uwarunkowane genetycznie i pojawiają się w wieku niemowlęcym. Choroba polega na zaburzeniu funkcji przeciwciał, dzieli się na defekty z przewagą odpowiedzi humoralnej, komórkowej i złożonej.<br />
<br />
Jak wzmocnić odporność dziecka i uchronić go przed chorobami?

Nowo narodzone dziecko ma na początku swojego życia odporność swojej matki. Jednak warto pamiętać, że zanika ona już w trakcie pierwszych kilku miesięcy. Dlatego najskuteczniejszą metodą, by ...

Schorzenie, jakim jest wirusowe zapalenie wątroby, znane jest w kilku odmianach. Wirusami pierwotnie hepatotropowymi są te typu A, B, C, D i E. Do grupy wirusów wtórnie hepatotropowych zalicza się natomiast CMV, HSV-1, 2, VZV, wirus Ebstein-Barr. Oba typy prowadzą do uszkodzenia wątroby.<br />
<br />
Jeśli chodzi o epidemie, to obserwuje się zakażanie wirusami typu B oraz C. Objawiają się one ostrym zapaleniem i choć możliwe jest wyleczenie takiego stanu, to część przypadków może także przybrać postać przewlekłą i powodować poważniejsze konsekwencje zdrowotne. Taka sytuacja wymaga natychmiastowego leczenia, celem zahamowania namnażania wirusa. Brak działań może bowiem prowadzić do marskości wątroby czy jej nowotworu. Leki, które stosuje się w takim przypadku, to przeciwwirusowe grupy analogów nukleotydowych oraz Interferon. Dopiero taka połączona terapia daje pożądane rezultaty.<br />
<br />
Jakie leczenie stosuje się w przypadku wirusowego zapalenia wątroby? Jakie powikłania wiążą się z obecnością tej choroby w organizmie? Na ten temat wypowie się profesor Janusz Cianciara, hepatolog.

Szczepienia ochronne odgrywają kluczową rolę w profilaktyce wielu chorób, głównie tych zakaźnych. Na infekcje szczególnie narażone są małe dzieci, których układ odpornościowy nie jest w pełni ...

Wraz z rozpowszechnieniem się szczepień problem chorób zakaźnych znacząco się zmienił. Dzięki nim wiele epidemii zostało zwalczonych. Pokonano np. ospę prawdziwą, a także ograniczono występowanie krztuśca oraz tężca. Do tego wyeliminowano także nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), a prorokuje się, że niebawem choroba ta będzie już całkowicie zażegnana. Słowem, szczepienia całkowicie odmieniły sytuację epidemiologiczną na świecie, z którą wcześniej nie dawano sobie rady.<br />
<br />
Jak działa szczepionka i dlaczego warto się na nią zdecydować? Otóż dzięki antygenowi (zabitych lub żywych osłabionych drobnoustrojów lub ich fragmentów), który wywołuje produkcję swoistych przeciwciał i pozostawia ślad w pamięci immunologicznej, doprowadza ona do uodpornienia czynnego, co pozwala na szybką produkcję przeciwciał w przypadku ponownego zetknięcia z drobnoustrojem.<br />
<br />
Jakie korzyści można zyskać, decydując się na szczepienie? Na to pytanie postara się odpowiedzieć prof. dr hab. Adam Jankowski, pediatra, immunolog.

Szczepienia ochronne są wykorzystywane jako podstawowa metoda biologiczna zwiększająca odporność organizmu w walce z drobnoustrojami. Podanie szczepionki warunkuje pobudzenie układu ...

Pytania do eksperta

Szczepionka na wściekliznę a zakaz picia alkoholu

Witam, mam pytanie w prawie szczepionki przeciw wściekliźnie (szczepienie profilaktyczne, I dawka, VERORAB). Znalazłam w internecie informacje, że w przypadku przyjmowania tej szczepionki nie wolno pić alkoholu ani opalać się. Lekarz medycyny nic nie wspomniał mi o takich zaleceniach. Kolejna wizytę mam za 6 dni, a nie chciałabym narazić się na problemy zdrowotne z powodu wypicia ...
Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Dziecko kuleje po szczepionce

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Dziecko

Mgr Monika Łapczyńska

położna, fizjoterapeuta, instruktorka szkoły rodzenia, masażystka I stopnia,

Mgr Monika Łapczyńska
Mgr Anna Czupryniak

doświadczony psycholog i terapeuta, doradca rodzinny i autorka wielu poradników

Mgr Anna Czupryniak
Wszyscy konsultanci »