Przemoc psychiczna w małżeństwie

Przemoc psychiczna w małżeństwie najczęściej dotyczy kobiet. Przemoc psychiczna jest najpowszechniejszą formą przemocy, jaka występuje w rodzinie. Często osoby, wobec których jest ona stosowana, nie uważają się za ofiary. Jak zatem można im pomóc? Warto pamiętać, że każda przemoc pozostawia ślad – bez względu na to, czy blizna zostaje na ciele, czy na psychice. Zarówno przemoc fizyczna, jak i psychiczna jest szkodliwa dla rozwoju i samooceny jednostki. Warto pamiętać, że psychiczne znęcanie się jest traktowane jako przestępstwo. Co robić, gdy znęcanie się nad dzieckiem czy znęcanie się nad żoną staje się naszą rzeczywistością?

Spis treści:
  1. 1. Przemoc psychiczna w rodzinie
  2. 2. Formy przemocy psychicznej
  3. 3. Psychiczne znęcanie się nad żoną
  4. 4. Ofiary przemocy psychicznej

1. Przemoc psychiczna w rodzinie

Wyzwiska, przykrości, upokorzenia, które stopniowo przybierają na sile, określa się mianem przemocy psychicznej. Przemoc psychiczna jest przestępstwem. Najczęściej jej ofiarami padają kobiety, nierzadko również dzieci. Zdarza się jednak, że także mężczyźni żyją w toksycznych związkach, w których rolę kata przyjmuje kobieta. Przemoc psychiczna niszczy całą rodzinę. Niejednokrotnie doprowadza ofiary do stanów depresyjnych, lękowych, a nawet myśli samobójczych. Osoby będące ofiarami przemocy domowej, są zazwyczaj skryte, zamknięte w sobie i mają niskie poczucie własnej wartości.

Termin „obrażenia psychiczne” odnosi się do szkód powodujących obniżenie możliwości intelektualnych lub psychicznych jednostki, w wyniku czego następuje wyraźne pogorszenie się jej funkcjonowania w porównaniu z typowymi dla danej kultury standardami zachowania. Nadużycia psychologiczne lub emocjonalne i zaniedbanie bardzo trudno poddają się ocenie ilościowej i nie sposób jednoznacznie określić ich intensywności i dolegliwości.

Najczęściej rejestrowaną formą przemocy jest znęcanie się moralne, polegające na używaniu w stosunku do ofiary słów wulgarnych. Inne przejawy zachowania sprawcy, to: awanturowanie się w domu, groźby bicia, niszczenie domowych sprzętów, wypędzanie z domu. Nie należy zapominać o najbardziej drastycznych przypadkach przemocy, takich jak: zastraszanie, zmuszanie do przyglądania się szokującym scenom, pozbawianie poczucia bezpieczeństwa itp.

2. Formy przemocy psychicznej

Przemoc psychiczna to wywieranie wpływu na proces myślowy, zachowanie lub stan fizyczny osoby bez jej przyzwolenia, przy użyciu środków komunikacji interpersonalnej. Typowymi środkami przemocy psychicznej są: groźba, inwektywa i molestowanie psychiczne.

Przemoc w małżeństwie nie musi polegać wyłącznie na wykorzystywaniu fizycznej przewagi jednej ze stron w celu zniewolenia, molestowania seksualnego i bicia partnera. Może też obejmować znęcanie się psychiczne, lżenie i urąganie godności osobistej współmałżonka. Często, gdy tak się dzieje, ofiara przemocy psychicznej sama nie jest świadoma, że zachowanie takie przekracza granice dozwolone w nawet najbardziej burzliwych związkach. Sytuację pogłębia fakt, że w okresie między kolejnymi wybuchami złości, mężczyzna pokazuje swoją lepszą – czułą, troskliwą i ujmującą – stronę.

Zachowania, które kwalifikujemy jako przemoc psychologiczną to przede wszystkim:

  • pogarda, czyli nieokazywanie szacunku przy osobach trzecich, lekceważenie pracy, opinii i starań partnerki,
  • odosobnianie poprzez monitorowanie lub rozłączanie rozmów telefonicznych, uniemożliwianie lub utrudnianie kontaktów z najbliższymi i rodziną, narzucanie swojego zdania odnośnie miejsca gdzie i osób z którymi się spotyka partnerka,
  • wywieranie nacisku, m.in. wskutek rozpowszechniania wymyślonych informacji o partnerce, zabierania pieniędzy, potomstwa, auta, czy wyłączania komórki,
  • groźby, np. wykonywanie agresywnych gestów, niszczenie własności partnerki, kopanie w ścianę, grożenie przemocą fizyczną, rzucanie wszystkim, co się ma pod ręką, czy straszenie nożem,
  • agresja słowna i destrukcyjna krytyka, np. wyzywanie, bezpodstawne oskarżanie, krzyczenie, a nawet przedrzeźnianie,
  • tendencje prześladowcze, czyli nieustanne sprawdzanie prawdomówności partnerki, kontrolowanie otrzymywanej przez nią korespondencji, śledzenie, czy ośmieszanie kobiety przy obcych ludziach,
  • zaprzeczenie, poprzez zrzucenie winy za spowodowanie przemocy na kobietę, przy jednoczesnym udawaniu osoby przyjaznej, miłej i dobrze wychowanej w miejscach publicznych, a także próby wzbudzenia litości wobec własnej osoby poprzez płacz i prośby.

3. Psychiczne znęcanie się nad żoną

Psychiczne znęcanie się nad żoną jest wbrew pozorom dość częstym zjawiskiem społecznym. Ofiary wstydzą się przyznać do tego, że są psychicznie molestowane i boją się wyjść ze swoim problemem na zewnątrz. Nie wolno jednak zlekceważyć sygnałów terroru psychicznego, jeśli widzisz, że partner:

  • wpada w szał z byle powodu,
  • stale podejrzewa cię o chęć zdrady lub jej dokonanie,
  • posiada utartą, niemożliwą do zmiany opinię na temat tego, co można, a co nie przystoi kobiecie,
  • wykazuje zmienne nastroje i właśnie nim podporządkowane jest wasze codzienne życie, a ty starasz się wciąż domyślać się, czego od ciebie oczekuje,
  • zabrania ci jakichkolwiek kontaktów towarzyskich bez własnego w nich uczestnictwa,
  • mówi ci, jak masz się ubierać i z kim masz przestać się przyjaźnić, kontroluje każde twoje poczynanie,
  • wzbudza w tobie strach, a ty zrobisz wiele, a właściwie wszystko, byle tylko się nie denerwował,
  • złości się i grozi ci, wskutek czego z wielu rzeczy zrezygnowałaś, aby nie wszczynać kłótni,
  • popycha cię, wyzywa, stosuje groźby lub zupełnie się nie odzywa,
  • straszy, że się zabije, gdy go zostawisz.

Przemoc psychiczna w małżeństwie jest trudna do rozpoznania i niezwykle ciężko jest ją udowodnić. Polega bowiem na przemyślnym manipulowaniu drugą osobą, powolnym utwierdzaniu ją w przekonaniu, że jest nic nie warta, nic nie potrafi. Psychologiczny sadysta w ten sposób uzależnia od siebie własną ofiarę i coraz bardziej gnębi. Psychiczny terror bywa często gorszą gehenną niż cielesne znęcanie się.

4. Ofiary przemocy psychicznej

Ludzie, wobec których stosowana jest przemoc psychiczna, mają niską samoocenę. Z reguły winą za akty przemocy obarczają siebie i powoli poddają się woli tyrana. Dostosowują swoje zachowanie do jego wymogów. Starają się zachowywać zgodnie z jego oczekiwaniami – mówią to, co chce usłyszeć, przyjmują poglądy toksycznego partnera, nie pozwalają sobie na głośne wyrażanie własnych opinii. Bardzo często ofiary przemocy psychicznej unikają kontaktu z przyjaciółmi i rodziną. Niechętnie spotykają się z innymi lub notorycznie odwołują spotkania w ostatniej chwili. Ofiary przemocy psychicznej cierpią na stany lękowe i depresję. Bardzo często podejmują próby samobójcze.

Kiedy podejrzewasz, że znana ci osoba lub członek rodziny doświadcza przemocy psychicznej w małżeństwie, nie wahaj się i udziel wsparcia. Powiedz jej o Niebieskiej Linii, czyli Ogólnopolskim Pogotowiu dla Ofiar Przemocy w Rodzinie. Dzięki Niebieskiej Linii osoba maltretowana w małżeństwie będzie mogła porozmawiać z psychologiem. Specjaliści pogotowia skierują zainteresowanego do najbliższej w pobliżu jego miejsca zamieszkania placówki pomocy. Ofiary przemocy psychicznej potrzebują wyjścia z domu, w którym panuje terror i zastraszanie. Zachęć taką osobę do wspólnych wyjść, spróbuj porozmawiać z nią o zachowaniu partnera i motywować do realnej oceny swojej sytuacji. Ofiary przemocy psychicznej muszą wiedzieć, że nie są same.

Źródła zewnętrzne

Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
21

Komentarze

Pytania do specjalistów

Przemoc psychiczna w związku

Czy partner ktory dopuszcza sie przemocy psychicznej moze w momencie zagrozenia zmienic sie z ostrego władczego meżczyzny na płaczącą ofiare.Jak przy takim obrocie ról ma zachowywac sie kobieta ktora chce odejsc z tego zwiazku? Joanna

Odpowiada: Mgr Kamila Krocz Mgr Kamila Krocz i 1 inny
Znęcanie psychiczne w małżeństwie - co robić?

Witam, mam 37 lat, od 7 lat jestem w małżeństwie. Ponad rok temu zachorowałam na nowotwór piersi, po operacji i rocznej chemii udało mi się wygrać. Obecnie jestem z tego powodu szczęśliwa, że mogę cieszyć się zdrowiem, cieszyć się z każdej małej rzeczy...

pokaż 5 następnych

Artykuły Toksyczne związki

Mizoginizm
Toksyczne związki Mizoginizm

Uprzedzenia są szkodliwe, dlatego warto z nimi walczyć. Mimo iż dyskryminacja kobiet jest niedozwolona, wiele pań odczuwa ją na własnej skórze. Niestety, nie ogranicza się ona jedynie do niższych płac. Poważnym problemem jest także niechęć do...

Toksyczne związki Zespół Otella

Zespół Otella to skrajny przykład toksycznego związku manifestujący się w postaci uporczywych urojeń niewierności małżeńskiej pod nieobecność jakichkolwiek symptomów zdrady czy romansu partnera. Zespół Otella występuje najczęściej u...

Toksyczne związki Chorobliwa zazdrość

Zazdrość bardzo często towarzyszy miłości. Mówi się nawet, że nie ma miłości bez zazdrości. Uczucie zazdrości jest naturalne i pojawia się, gdy zaczynamy przypuszczać, że możemy stracić bliską nam osobę. Warto nauczyć się panować nad zazdrością,...

Związek z psychopatą
Toksyczne związki Związek z psychopatą

Związek z psychopatą wydaje się tylko możliwy w filmach o tematyce kryminalnej czy thrillerach. Termin „psychopata” zwykle rezerwuje się dla osób przejawiających agresywny lub przestępczy wzorzec antyspołecznego zaburzenia osobowości.

Toksyczne związki Uzależnienie od partnera

Każdy z nas, będąc w związku, w mniejszym lub większym stopniu czuje się zależny od tej drugiej, ukochanej osoby. Nie jest to jednak jeszcze w żadnym przypadku uzależnienie od partnera. Prawdziwe, chorobliwe uzależnienie od partnera oznacza utratę własnej...

Jak zakończyć związek? Odtwórz wideo
Toksyczne związki Jak zakończyć związek?

Brak odwagi powoduje często, że osoby, które nie są szczęśliwe w obecnym związku zamiast rozstać się z klasą zaczynają zachowywać się w sposób nienaturalny i niezrozumiały dla drugiej połówki, przez co wyrządzają im krzywdę. Dzieje...

Seks z eks Odtwórz wideo
Toksyczne związki Seks z eks

Zdarzają się takie pary, które mimo tego, że podejmują decyzję o rozstaniu, to pragną kontynuować swe kontakty seksualne. Polega to na umawianiu się w celu odbycia stosunku, a następnie powrót do życia singla. Taka relacja przypomina zatem...

Przyzwyczajenie a namiętność Odtwórz wideo
Toksyczne związki Przyzwyczajenie a namiętność

W życiu dwojga ludzi bardzo często dochodzi do sytuacji, kiedy to oboje partnerów jest znudzonych swoim życiem seksualnym. Na początku znajomości kochankowie pragną spędzać każdą wolną chwilę razem, a namiętność między nimi wybucha każdej nocy. Z...

Przemoc domowa Przemoc psychiczna w rodzinie

Przemoc psychiczna w rodzinie to problem natury prawnej, moralnej, psychologicznej i społecznej. Rodzina jest środowiskiem o podstawowym znaczeniu dla jakości funkcjonowania i rozwoju osobistego ludzi. Destrukcyjne zjawiska w jej obrębie powodują poważne...

Przemoc domowa
Problemy Przemoc domowa

Przemoc domowa to nadal temat tabu. Mimo rosnącej świadomości społecznej na temat przemocy w rodzinie, ludzie nie reagują na krzyki zza ściany sąsiedniego mieszkania. Jakie skutki niesie znęcanie się nad słabszymi?

pokaż 10 następnych