Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Przyczyny bólu kręgosłupa

httpswww-flickr-comphotoscriminalintent4213476423_1c95.jpg
Zdjęcie autorstwa Lars Plougmann / CC BY-SA 2.0

Przyczyny bólu kręgosłupa mogą być różne. Na bóle kręgosłupa skarżą się często już młodzi ludzie, a częstość występowania tej dolegliwości wzrasta z wiekiem. Główną rolę w ich rozwoju odgrywa siedzący tryb życia, praca w wymuszonej, niefizjologicznej pozycji ciała, mała aktywność fizyczna, nadwaga i otyłość. Do pojawienia się bólu kręgosłupa przyczyniają się istniejące schorzenia kręgosłupa.

1. Budowa i funkcje kręgosłupa

Kręgosłup składa się z ułożonych jeden na drugim kręgów. Dzieli się on na 5 odcinków – odcinek szyjny, piersiowy, lędźwiowy, krzyżowy (kość krzyżowa) i guziczny (kość guziczna). Pomiędzy trzonami kręgów trzech pierwszych odcinków znajdują się krążki międzykręgowe, potocznie zwane dyskami. Krążek składa się z włóknistego pierścienia, który otacza galaretowatą substancję - tzw. jądro miażdżyste oraz płytek chrzęstnych łączących krążek z trzonami sąsiadujących kręgów. Oprócz wpływu na ruchomość kręgosłupa, krążki międzykręgowe pełnią funkcję amortyzującą wstrząsy. Kręgosłup jest ponadto wzmocniony połączeniami stawowymi, układem więzadłowym i mięśniami przykręgosłupowymi. W kanale utworzonym przez otwory kręgowe kręgów znajdują się struktury nerwowe – rdzeń kręgowy, korzenie nerwowe.

Od prawidłowej budowy i współdziałania wszystkich tych elementów zależy, czy kręgosłup będzie spełniał swoje funkcje.

2. Skąd się bierze ból kręgosłupa?

U większości chorych skarżących się na bóle nie stwierdza się patologicznych zmian w strukturze kręgosłupa. Dolegliwości takie określa się mianem czynnościowych, a u ich podłoża leżą długotrwałe przeciążenia, na jakie narażony jest kręgosłup w związku z utrwaloną nieprawidłową postawą, długotrwałym przebywaniem w wymuszonej pozycji, brakiem aktywności fizycznej.
Do powstawania dolegliwości bólowych dochodzi przede wszystkim w następujących mechanizmach:

  • nadmierne napięcie mięśni przykręgosłupowych,
  • podrażnienie włókien nerwowych (ucisk na korzenie nerwowe, podrażnienie drobnych gałązek nerwowych zaopatrujących struktury kręgosłupa),
  • rozwój stanu zapalnego.

Bóle kręgosłupa zlokalizowane są przede wszystkim w odcinkach o dużej ruchomości – czyli tych narażonych w największym stopniu na urazy, przeciążenia i rozwój zmian zwyrodnieniowych. Pacjenci najczęściej zgłaszają dolegliwości ze strony odcinka lędźwiowegooraz szyjnego kręgosłupa, najrzadziej zaś – piersiowego.

3. Choroby powodujące bóle kręgosłupa

Jak już wspomniano, najczęstszą przyczyną bólów kręgosłupa są tzw. bóle czynnościowe. Oprócz nich, do najpopularniejszych przyczyn występowania dolegliwości bólowych ze strony kręgosłupa należą:

Najczęściej zmiany zwyrodnieniowe rozwijają się bez uchwytnej przyczyny, wraz ze starzeniem się organizmu. Mogą być także skutkiem wcześniejszych urazów, długo działających na kręgosłup przeciążeń czy choroby ogólnoustrojowej. Degeneracja dotyczyć może krążków międzykręgowych, więzadeł kręgosłupa, mogą tworzyć się wyrośla kostne, tzw. osteofity.
Efektem zmian, do których dochodzi w kręgosłupie, jest drażnienie, ucisk na struktury nerwowe (korzenie, ale i drobne włókna nerwowe), co skutkować może dolegliwościami bólowymi, ale również zaburzeniami czucia czy siły mięśniowej. Szczególnie często zmiany o charakterze zwyrodnieniowym dotyczą szyjnego odcinka kręgosłupa.

Procesy starzenia, ostre bądź przewlekłe przeciążenie kręgosłupa, przebyty uraz czy wrodzone wady kręgosłupa prowadzą do utraty opisanej powyżej fizjologicznej funkcji krążków międzykręgowych. Obniża się ich wysokość, zmniejsza sprężystość. Dochodzi do osłabienia struktury pierścienia włóknistego (otaczającego wewnętrzne struktury krążka), który może pęknąć. Stan taki umożliwia znajdującemu się w części centralnej krążka jądru miażdżystemu wpuklenie się do kanału kręgowego. Jeśli wpuklina będzie uciskać na znajdujące się tam struktury nerwowe, doprowadzić to może do rozwoju objawów neurologicznych, w tym dolegliwości bólowych.
Zmiany dyskopatyczne mogą przebiegać pod postacią ostrą (np. po dźwignięciu ciężkiego przedmiotu) bądź przewlekłą. Ból wywołany podrażnieniem korzeni nerwowych przez wpuklony do kanału kręgowego dysk i powstający przy tej okazji stan zapalny określa się mianem rwy kulszowej. Stopień nasilenia dolegliwości bólowych nie zależy od wielości fragmentu krążka międzykręgowego, który „wpadł” do kanału. Czasem bardzo małe zmiany powodują silne dolegliwości bólowe i odwrotnie – duża zmiana może być całkowicie bezobjawowa.
Najczęściej dolegliwości o charakterze dyskopatii występują w odcinku lędźwiowym oraz na pograniczu odcinka lędźwiowego i krzyżowego kręgosłupa.

  • Zmiany pourazowe

Ból spowodowany wcześniejszym urazem może wynikać bezpośrednio z uszkodzenia tkanek (kości, więzadeł, tkanek miękkich okolicy kręgosłupa) bądź z odruchowego skurczu mięśni przykręgosłupowych.

Ponadto bóle kręgosłupa mogą być spowodowane przez:

  • Zniekształcenia i złamania kręgów spowodowane zmianą struktury tkanki kostnej w przebiegu chorób kości, np. osteoporozy.
  • Kręgozmyk, czyli przesunięcie się do przodu jednego kręgu względem drugiego (położonego poniżej). Kręgozmyk może być wrodzony, może powstać wskutek urazu bądź rozwoju zmian zwyrodnieniowych krążka międzykręgowego.
  • Wady wrodzone kręgosłupa, np. przepuklina oponowo-rdzeniowa.
  • Choroby reumatyczne (zwłaszcza reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie kręgosłupa).
  • Czynniki psychiczne.


Bóle kręgosłupa, przed rozpoznaniem którejś z powyższych przyczyn, często wymagają od lekarza wykluczenia nowotworów, chorób układu moczowo-płciowego, zmian zwyrodnieniowych w obrębie innych stawów (m.in. stawów biodrowych), chorób narządów jamy brzusznej (zapalenia trzustki), tętniaka aorty i in.

Bibliografia

  • Kiwerski J., Kowalski M., Krasuski M., Schorzenia i urazy kręgosłupa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 1997
  • Krasuski M., Algorytm postępowania diagnostyczno-leczniczego w zespołach bólowych kręgosłupa, Rehabilitacja Medyczna 2005 nr 9 (3)
  • Morton M., Zespoły bólowe kręgosłupa, Przewodnik Lekarza 2008, nr 5

Źródła zewnętrzne

Lekarz Małgorzata Waszkiewicz,
Komentarze

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Ból kręgosłupa - najnowsze pytania

Artykuły Ból kręgosłupa
Ból kręgosłupa

Budowa kręgosłupa u człowieka

O zdrowym kręgosłupie marzy każdy z nas. Nikt przecież nie chce bólu krzyża, bólu kręgosłupa czy stawów. Kręgosłup to główna oś i podpora szkieletu. Zbudowany jest z 33 lub 34 kręgów, które rozciągają się od głowy...

Ból kręgosłupa

Leczenie kręgosłupa lędźwiowego

Leczenie kręgosłupa lędźwiowego zalecane jest z roku na rok coraz większej liczbie ludzi. Choroby kręgosłupa są dolegliwością, która coraz częściej dotyka dorosłych, ale także (o zgrozo!) dzieci. Kręgosłup jest naszą podporą i trzeba o niego dbać.

Ból kręgosłupa

Ból kręgosłupa - epidemia XXI wieku

Ból kręgosłupa może mieć różnorodne przyczyny: stan zwyrodnieniowy stawów, nadwyrężenie struktur więzadłowych, mięśni lub zerwanie, naderwanie mięśni, dyskopatia, RZS (reumatoidalne zapalenie stawów), ZZSK (zesztywniające...

Ból kręgosłupa

Co zrobić, żeby moje dziecko miało zdrowy i silny kręgosłup?

Każdy rodzic chce, aby jego dziecko wyposażone było w pakiet niezbędnych umiejętności, gdy samodzielnie zacznie ruszać w świat. Często w natłoku zajęć szkolnych i pozalekcyjnych (angielski, szkoła muzyczna i wiele innych) umyka gdzieś podstawowa troska o...

Ból kręgosłupa

Ćwiczenia na ból karku

Ból karku potrafi bardzo utrudnić życie. Po długotrwałej pracy przy komputerze, ślęczeniu nad dokumentami, czytaniu książki i utrzymywaniu głowy w jednej pozycji mogą wystąpić bóle kręgosłupa i sztywnienie karku. Aby im zapobiegać i wzmocnić...

Ból kręgosłupa

Sposoby na ból kręgosłupa

Akupresura to naturalna metoda leczenia, wywodząca się z Chin. Polega na dotykaniu, uciskaniu bądź opukiwaniu określonych miejsc na ciele człowieka. Przez odpowiedni ucisk różnych punktów ciała można złagodzić, a nawet całkowicie usunąć...

Ból kręgosłupa

Sposoby na proste plecy

Prawidłowa postawa ciała to jedna z kilku rzeczy, których powinno się przestrzegać, jeśli dba się o zdrowie. Łatwiej jest jednak mówić o utrzymaniu prawidłowej postawy ciała, niż ją zachowywać. Jeśli to zaniedbałeś, następujące...

Ból kręgosłupa

Leczenie schorzeń kręgosłupa

Leczenie schorzeń kręgosłupa jest często długotrwałe i skomplikowane. Leczenie opiera się głównie na leczeniu zachowawczym, tzn. stosowaniu leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Wykorzystywana jest rehabilitacja, masaże lecznicze,...

Ból kręgosłupa

Bólowy zespół kręgosłupowo-korzeniowy

Bólowy zespół kręgosłupowo-korzeniowy jest bardzo powszechny u wielu osób. Kiedy bolą nas plecy, często mówimy o zapaleniu korzonków. Tymczasem owe korzonki to nie zespół zapalny korzeni nerwowych, wychodzących z...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500