Przyczyny bólu kręgosłupa

Przyczyny bólu kręgosłupa mogą być różne. Na bóle kręgosłupa skarżą się często już młodzi ludzie, a częstość występowania tej dolegliwości wzrasta z wiekiem. Główną rolę w ich rozwoju odgrywa siedzący tryb życia, praca w wymuszonej, niefizjologicznej pozycji ciała, mała aktywność fizyczna, nadwaga i otyłość. Do pojawienia się bólu kręgosłupa przyczyniają się istniejące schorzenia kręgosłupa.

Budowa i funkcje kręgosłupa

Kręgosłup składa się z ułożonych jeden na drugim kręgów. Dzieli się on na 5 odcinków – odcinek szyjny, piersiowy, lędźwiowy, krzyżowy (kość krzyżowa) i guziczny (kość guziczna). Pomiędzy trzonami kręgów trzech pierwszych odcinków znajdują się krążki międzykręgowe, potocznie zwane dyskami. Krążek składa się z włóknistego pierścienia, który otacza galaretowatą substancję - tzw. jądro miażdżyste oraz płytek chrzęstnych łączących krążek z trzonami sąsiadujących kręgów. Oprócz wpływu na ruchomość kręgosłupa, krążki międzykręgowe pełnią funkcję amortyzującą wstrząsy. Kręgosłup jest ponadto wzmocniony połączeniami stawowymi, układem więzadłowym i mięśniami przykręgosłupowymi. W kanale utworzonym przez otwory kręgowe kręgów znajdują się struktury nerwowe – rdzeń kręgowy, korzenie nerwowe.

Od prawidłowej budowy i współdziałania wszystkich tych elementów zależy, czy kręgosłup będzie spełniał swoje funkcje.

Skąd się bierze ból kręgosłupa?

U większości chorych skarżących się na bóle nie stwierdza się patologicznych zmian w strukturze kręgosłupa. Dolegliwości takie określa się mianem czynnościowych, a u ich podłoża leżą długotrwałe przeciążenia, na jakie narażony jest kręgosłup w związku z utrwaloną nieprawidłową postawą, długotrwałym przebywaniem w wymuszonej pozycji, brakiem aktywności fizycznej.
Do powstawania dolegliwości bólowych dochodzi przede wszystkim w następujących mechanizmach:
  • nadmierne napięcie mięśni przykręgosłupowych,
  • podrażnienie włókien nerwowych (ucisk na korzenie nerwowe, podrażnienie drobnych gałązek nerwowych zaopatrujących struktury kręgosłupa),
  • rozwój stanu zapalnego.
Bóle kręgosłupa zlokalizowane są przede wszystkim w odcinkach o dużej ruchomości – czyli tych narażonych w największym stopniu na urazy, przeciążenia i rozwój zmian zwyrodnieniowych. Pacjenci najczęściej zgłaszają dolegliwości ze strony odcinka lędźwiowego oraz szyjnego kręgosłupa, najrzadziej zaś – piersiowego.

Choroby powodujące bóle kręgosłupa

Jak już wspomniano, najczęstszą przyczyną bólów kręgosłupa są tzw. bóle czynnościowe. Oprócz nich, do najpopularniejszych przyczyn występowania dolegliwości bólowych ze strony kręgosłupa należą: Najczęściej zmiany zwyrodnieniowe rozwijają się bez uchwytnej przyczyny, wraz ze starzeniem się organizmu. Mogą być także skutkiem wcześniejszych urazów, długo działających na kręgosłup przeciążeń czy choroby ogólnoustrojowej. Degeneracja dotyczyć może krążków międzykręgowych, więzadeł kręgosłupa, mogą tworzyć się wyrośla kostne, tzw. osteofity.
Efektem zmian, do których dochodzi w kręgosłupie, jest drażnienie, ucisk na struktury nerwowe (korzenie, ale i drobne włókna nerwowe), co skutkować może dolegliwościami bólowymi, ale również zaburzeniami czucia czy siły mięśniowej. Szczególnie często zmiany o charakterze zwyrodnieniowym dotyczą szyjnego odcinka kręgosłupa. Procesy starzenia, ostre bądź przewlekłe przeciążenie kręgosłupa, przebyty uraz czy wrodzone wady kręgosłupa prowadzą do utraty opisanej powyżej fizjologicznej funkcji krążków międzykręgowych. Obniża się ich wysokość, zmniejsza sprężystość. Dochodzi do osłabienia struktury pierścienia włóknistego (otaczającego wewnętrzne struktury krążka), który może pęknąć. Stan taki umożliwia znajdującemu się w części centralnej krążka jądru miażdżystemu wpuklenie się do kanału kręgowego. Jeśli wpuklina będzie uciskać na znajdujące się tam struktury nerwowe, doprowadzić to może do rozwoju objawów neurologicznych, w tym dolegliwości bólowych.
Zmiany dyskopatyczne mogą przebiegać pod postacią ostrą (np. po dźwignięciu ciężkiego przedmiotu) bądź przewlekłą. Ból wywołany podrażnieniem korzeni nerwowych przez wpuklony do kanału kręgowego dysk i powstający przy tej okazji stan zapalny określa się mianem rwy kulszowej. Stopień nasilenia dolegliwości bólowych nie zależy od wielości fragmentu krążka międzykręgowego, który „wpadł” do kanału. Czasem bardzo małe zmiany powodują silne dolegliwości bólowe i odwrotnie – duża zmiana może być całkowicie bezobjawowa.
Najczęściej dolegliwości o charakterze dyskopatii występują w odcinku lędźwiowym oraz na pograniczu odcinka lędźwiowego i krzyżowego kręgosłupa.
  • Zmiany pourazowe
Ból spowodowany wcześniejszym urazem może wynikać bezpośrednio z uszkodzenia tkanek (kości, więzadeł, tkanek miękkich okolicy kręgosłupa) bądź z odruchowego skurczu mięśni przykręgosłupowych.

Ponadto bóle kręgosłupa mogą być spowodowane przez:
  • Zniekształcenia i złamania kręgów spowodowane zmianą struktury tkanki kostnej w przebiegu chorób kości, np. osteoporozy.
  • Kręgozmyk, czyli przesunięcie się do przodu jednego kręgu względem drugiego (położonego poniżej). Kręgozmyk może być wrodzony, może powstać wskutek urazu bądź rozwoju zmian zwyrodnieniowych krążka międzykręgowego.
  • Wady wrodzone kręgosłupa, np. przepuklina oponowo-rdzeniowa.
  • Choroby reumatyczne (zwłaszcza reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie kręgosłupa).
  • Czynniki psychiczne.

Bóle kręgosłupa, przed rozpoznaniem którejś z powyższych przyczyn, często wymagają od lekarza wykluczenia nowotworów, chorób układu moczowo-płciowego, zmian zwyrodnieniowych w obrębie innych stawów (m.in. stawów biodrowych), chorób narządów jamy brzusznej (zapalenia trzustki), tętniaka aorty i in.

Przypisy
Kiwerski J., Kowalski M., Krasuski M., Schorzenia i urazy kręgosłupa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 1997
Krasuski M., Algorytm postępowania diagnostyczno-leczniczego w zespołach bólowych kręgosłupa, Rehabilitacja Medyczna 2005 nr 9 (3)
Morton M., Zespoły bólowe kręgosłupa, Przewodnik Lekarza 2008, nr 5
Słowa kluczowe dla artykułu

Artykuły Bóle kręgosłupa

Ból krzyża może pojawić się nagle lub stopniowo się nasilać. Może sam zniknąć lub przejść w ból przewlekły. Warto wiedzieć jaka może być jego przyczyna i jak można sobie z nim poradzić.

Ból w krzyżu może pojawić się w różnym miejscu i różne są jego przyczyny.

Bóle karku nie pojawiają się znikąd. Ich przyczyn może być wiele. Warto wiedzieć co przyczynia się do tych uciążliwych, męczących nas bólów i dowiedzieć się, jak można je zmniejszyć.

Istnieje wiele metod leczenia bólu kręgosłupa. Warto zainteresować się małoinwazyjnymi sposobami na złagodzenie dolegliwości bólowych.

Blokady korzeniowe często są wykonywane pod kontrolą RTG, aby precyzyjniej zlokalizować bolący obszar.

Klinika Vertebralia oferuje szeroki zakres działań diagnostycznych oraz program leczniczych zabiegów na wiele powszechnie występujących dolegliwości.

Infuzje dożylne leków przeciwbólowych stosuje się w leczeniu uzupełniającym.

Bóle pleców to częsty problem, którego rozwiązaniem nierzadko bywa operacja. Dzięki diagnostyce manualnej i zachowawczym metodom leczenia można jednak uniknąć inwazyjnych zabiegów.

Postawienie właściwej diagnozy ma ogromne znaczenie dla procesu leczenia.

Ból pleców to częsty problem, który można zwalczać za pomocą masaży leczniczych. Jakie korzyści płyną z poddawania się masażom leczniczym?

Masaże lecznicze

Spineliner to elektroniczne urządzenie, które znajduje zastosowanie w wielu problemach z kręgosłupem.

Osoby aktywne fizycznie i sportowcy są w większym stopniu narażeni na problemy z kręgosłupem. Jakie są główne przyczyny dolegliwości bólowych?

System treningowy Dr Wolff został opracowany z myślą o osobach, które chcą w krótkim czasie poprawić stan zdrowia kręgosłupa. Na czym polega ten innowacyjny system ćwiczeń?

System treningowy Dr Wolff

Urazy kręgosłupa lędźwiowego rzadziej występują niż uszkodzenia odcinka szyjnego. Mogą to być złamania, skręcenia lub stłuczenia kręgosłupa. Leczenie to najczęściej unieruchomienie kręgosłupa.

Zdjęcie rentgenowskie ukazujące niezamknięcie kanału kręgowego.

Urazy kręgosłupa są bardzo niebezpieczne, szczególnie gdy dochodzi do uszkodzenia rdzenia kręgowego. Pojawiają się zaburzenia neurologiczne, zniesienie czucia i porażenie mięśni.

Urazy kręgosłupa szyjnego są bardzo niebezpieczne, gdy dochodzi również do uszkodzenia rdzenia kręgowego. Warto więc znać zasady udzielania pierwszej pomocy przy urazach kręgosłupa.

Ostry ból pleców może oznaczać bólowy zespół kręgosłupowo-korzeniowy, równie dokuczliwy jak zespół zapalny korzeni nerwowych. Aby wyleczyć te dolegliwości, należy spędzić kilka dni w pozycji leżącej.

Zwyrodnienia, dyskopatia, rwa kulszowa to najczęstsze choroby kręgosłupa powodujące dokuczliwe bóle pleców. Aby im zapobiegać, należy dbać o prawidłową wagę i w odpowiedni sposób podnosić ciężar.

Naturalne sposoby na bóle pleców mogą być bardzo skuteczne w walce z ogromnym dyskomfortem. Bywają one równie efektywne jak leki przeciwbólowe, rozgrzewające czy specjalistyczne masaże.

Wady postawy to powszechne przyczyny przewlekłego bólu pleców. Pojawiają się one najczęściej z powodu niedostatecznej aktywności fizycznej, nieprawidłowej masy ciała lub innych zaniedbań.

Zwyrodnienie kręgosłupa szyjnego objawia się bólem karku. Taka dolegliwość nie może być lekceważona, ponieważ często prowadzi do rozmaitych zaburzeń, takich jak ograniczona ruchliwość głowy.

Leczenie schorzeń kręgosłupa opiera się na różnych metodach w zależności od rodzaju choroby i jej nasilenia. Stosowane jest leczenie zachowawcze oraz leczenie operacyjne.

Kręgosłup szyjny a zawroty głowy – często ich ze sobą nie wiążemy. A jednak na pojawienie się bólu głowy i zawrotów głowy mogą mieć wpływ schorzenia kręgosłupa. Warto wiedzieć, jak je diagnozować.

Leczenie kręgosłupa lędźwiowego jest konieczne, gdy pojawiają się objawy rwy kulszowej. Stosowane jest leczenie zachowawcze i rehabilitacja, lecz czasami konieczna może być operacja kręgosłupa.

Operacje kręgosłupa stosowane są w ostateczności, w przypadku, gdy inne leczenie nie daje odpowiednich skutków. Warto wiedzieć jakie są metody leczenia chirurgicznego kręgosłupa.

Sposoby na ból kręgosłupa są różne. Oprócz typowego leczenia bólu, stosowane są wszelkiego rodzaju masaże. Pomocne w zwalczaniu bólu pleców są także metody akupresury.

Ból kręgosłupa i komputer – czy mają ze sobą jakiś związek? Głównie to nie praca przy komputerze, lecz nieprawidłowa pozycja przy biurku z komputerem może powodować pojawienie się bólu pleców.

Bóle kręgosłupa w odcinku lędźwiowym towarzyszą nam bardzo często. W większości przypadków są wynikiem przeciążenia mięśni, ale czasem to efekt poważnych chorób. Warto więc wiedzieć jakich.

Ćwiczenia na ból pleców zwalczają dyskomfort związany z odczuwaniem bólu pleców, rozciągają i wzmacniają mięśnie pleców, powodują zrelaksowanie i dobre samopoczucie.

Dolny odcinek kręgosłupa oraz mięśnie pośladkowe to najsilniejsze prostowniki stawu biodrowego, dlatego tak ważne jest wzmacnianie mięśni tej części ciała. W czasie wykonywania pokazanego ćwiczenia pracuje także kolano oraz uda.<br />
<br />
Rozpoczynając trening na BOSIE bardzo ważna jest odpowiednia pozycja wyjściowa. Biodra należy ustawić na przyrządzie w ten sposób, aby nie ułożenie ciała nie krępowało wykonywanych ruchów. Ręce powinny być oparte na łokciach i tworzyć kąt prosty. Aby odcinek szyjny był wyprostowany należy kierować wzrok ku podłodze. Głowa w trakcie wykonywania tego ćwiczenia powinna być lekko uniesiona. Jeśli chodzi o ustawienie nóg, to powinny one się znajdować na szerokości bioder i być oparte na palcach. Trening polega na unoszeniu&nbsp;ich do góry, tak aby znajdowały się one nieco powyżej linii ciała. Ruchy powinny być płynne i powolne. Wdech następuje podczas unoszenia nóg, wydech w czasie ich opuszczania.<br />
<br />
Ćwiczenie to pozwala walczyć z takimi dolegliwościami jak lordoza czy skolioza.<br />

Ból pleców to ból kręgosłupa. Może obejmować całe plecy lub tylko ich część. Warto wiedzieć jakie mogą być przyczyny bólów pleców oraz znać metody radzenia sobie z nimi.

Ćwiczeniem, które angażuje do pracy odcinek piersiowy kręgosłupa jest spine twist. Jest ono bardzo pomocne zwłaszcza kobietom w ciąży, bo znacznie ułatwia poród. Poza tym ten odcinek kręgosłupa pełni rolę podtrzymującą żebra, które stanowią ochronę dla organów wewnętrznych.<br />
<br />
Przed rozpoczęciem treningu bardzo ważna jest wcześniejsza rozgrzewka. Może to być więc koci grzbiet, rolowanie czy zaokrąglanie. Pozycja wyjściowa polega na siadzie tureckim. Pośladki powinny być na małym podwyższeniu, a stopy umiejscowione na podłodze. Ręce należy trzymać przed sobą. Powinny być one zgięte w łokciach, aż ich położenie powinno znajdować się na wysokości klatki piersiowej. Bardzo ważne jest, aby kręgosłup był w linii prostej z karkiem.<br />
<br />
W czasie ćwiczenia liczy się także prawidłowa technika oddechowa. W trakcie skrętu następuje wydech, zaś wdech przy powrocie do pozycji wyjściowej. Należy także pamiętać o tym, że ćwiczenie należy wykonywać powoli. Trzeba także zadbać o to, aby zaczynać skręt z żeber, a nie z ramion.

Ból karku może utrudniać wykonywanie codziennych czynności, powodować dyskomfort. Warto wiedzieć, jak sobie z nim radzić. Można go skutecznie zmniejszyć, wykonując ćwiczenia na ból karku.

Przyrząd, jakim jest elastyczna guma, może być wykorzystywanay do szeregu ćwiczeń i jego zaletą jest to, że można dzięki niemu samodzielnie regulować intensywność treningu. Dobrze jest zastosować go do wzmocnienia mięśni grzbietu, zwłaszcza czworobocznego, który odpowiada za prawidłową pracę barku i wspomaga położenie łopatki. W czasie ćwiczenia pracuje także mięsień najszerszy wspomagający proces oddechowy oraz mięśnie obręczy barkowej, które pełnią rolę w prawidłowej pracy ramienia we wszystkich kierunkach.<br />
<br />
W treningu należy wykorzystać oprócz gumy także piłkę fitness. Należy na niej usiąść tak, aby nogi były wyprostowane, a stopy zadarte do góry. Mięśnie grzbietu mają być w tym czasie napięte, a głowa musi pozostawać w bezruchu. Pracować mają jedynie ręce. Gumę umieszcza się pod stopami, krzyżując ją przed sobą. Ćwiczenie polega na odchyleniu rąk w tył, a następnie powrocie do pozycji wyjściowej. Trzeba jednak pamiętać o tym, aby łokcie w czasie pracy były blisko ciała i nie uciekały na boki. Plecy muszą być cały czas wyprostowane.

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)
Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »