Psychodrama

Psychodrama albo inaczej dramatoterapia (ang. drama therapy) to technika dramatyczna stworzona do celów terapeutycznych, wykorzystująca możliwości, jakie tkwią w odgrywaniu ról, służąca do prowokowania i przepracowywania uczuć oraz doświadczeń pacjenta. Psychodrama jako metoda psychoterapii umożliwia diagnozę i leczenie dysfunkcji psychologicznych. Podczas zajęć terapeutycznych wykorzystuje się elementy dramy i teatru. Istotnym elementem dramatoterapii jest faza końcowa, czyli rozmowa na temat emocji, jakie towarzyszyły pacjentom-aktorom na scenie. Na czym polega psychodrama? Czy nadaje się do zastosowania tylko podczas terapii grupowej? Jakie rodzaje psychodramy można wyróżnić?

Spis treści:
  1. 1. Co to jest psychodrama?
  2. 2. Rodzaje i przebieg psychodramy
  3. 3. Cele i funkcje psychodramy

1. Co to jest psychodrama?

Psychodrama to jedna z najbardziej popularnych technik pracy psychoterapeutycznej. Częściej korzysta się z niej na terapiach grupowych, ale można ją zastosować także podczas terapii indywidualnej w postaci tzw. monodramy. Za twórcę psychodramy uznaje się psychiatrę Jacoba Moreno, który rozpropagował ją na gruncie psychologicznym w latach 20. XX wieku. Psychodrama stanowi alternatywę, a jednocześnie świetne uzupełnienie dla innych technik terapeutycznych, jak praca z ciałem, klaryfikacja czy trans hipnotyczny. Pojęcie „psychodrama” pochodzi od słów „psyche” – dusza i „drama” – akcja, działanie.

Nie ma jednoznacznej definicji psychodramy. Dramatoterapia rozumiana jest jako świadomie zainspirowana improwizacja dramatyczna, środek terapeutyczny, metoda rozpoznawania i leczenia zaburzeń psychicznych albo spontaniczne przedstawienie sceniczne, które służy demaskacji i ponownemu przeżyciu konfliktów wewnętrznych oraz interpersonalnych na gruncie terapii. Członkowie grupy terapeutycznej (czasami także z psychoterapeutą) przygotowują mini-przedstawienia teatralne, w których biorą udział i mają okazję wyrazić własne uczucia oraz frustracje w formie zaimprowizowanych scenek.

2. Rodzaje i przebieg psychodramy

Wyodrębnia się trzy fazy procedury psychodramatycznej. W pierwszej fazie pacjent proszony jest o przedstawienie sytuacji stanowiącej dla niego problem, zamiast opowiadania o niej. Wybiera sobie spośród członków grupy terapeutycznej osoby, które będą mogły reprezentować partnerów konfliktu. Organizuje się wówczas przestrzeń sceny, w której będzie rozgrywane wydarzenie i określa się ogólny zarys scenariusza. Pierwszy etap polega na „rozgrzewce”, dlatego można wykorzystać elementy choreoterapii (arteterapii muzyczno-ruchowej) oraz ćwiczenia pantomimiczne. Druga faza, etap główny, to najważniejsza część psychodramy, a więc odgrywanie ról w zaimprowizowanych sytuacjach. Wówczas przeszłość pacjenta staje się teraźniejszością. Podczas odgrywania sytuacji z przeszłości terapeuta może przerwać grę i przemieścić grające osoby tak, by każda z nich znalazła się na miejscu „przeciwnika” i miała szansę spojrzeć na konflikt z jego perspektywy. W ten sposób rozwija się empatię oraz zdolność decentracji i współczucia innym. Kiedy pacjent w psychodramie ma trudności w wyrażaniu siebie, inny uczestnik grupy może wejść w jego rolę, by przedstawić nieświadome tendencje czy skrywane uczucia. Ostatnia faza polega na omówieniu odgrywanej scenki, dzieleniu się informacjami zwrotnymi (ang. feedback) o uczuciach i spostrzeżeniach na temat gry. Każdy z uczestników może się również wypowiedzieć o własnych przeżyciach z sytuacji analogicznej do odgrywanej.

Dramatoterapia to świetna technika terapii dla pacjentów-aktorów, jak i pacjentów-widzów. Można przepracować trudności życiowe w bezpiecznych warunkach, bo symulowanych na sesji terapeutycznej. Psychodramy nie można jednak zawężać do prostego odgrywania scenek. Istnieje wiele rodzajów technik psychodramatycznych, np. monolog, granie samego siebie, zamiana ról, zwierciadło czy sobowtór jako sumienie. Ponadto wyróżnia się:

  • monodramę – psychodramę bez udziału grupy;
  • socjodramę – psychodramę służącą terapii nie tylko pojedynczych osób, ale całej grupy;
  • psychodramę synergistyczną – serię sesji terapeutycznych w celu wykorzystania wewnętrznego potencjału jednostki do jej rozwoju.

3. Cele i funkcje psychodramy

Co umożliwia psychodrama?

  • Aktywizuje do odtwarzania sytuacji z przeszłości, które nie zostały odreagowane i spowodowały stan chorobowy.
  • Daje szansę na poprawę relacji międzyludzkich pacjenta z otoczeniem.
  • Zapewnia prawo do obrony własnego stanowiska przez pacjenta.
  • Zwiększa możliwość prezentowania nieuświadomionych przeżyć emocjonalnych i osiągnięcia w nie wglądu.
  • Umożliwia trening nowych, funkcjonalnych zachowań i sposobów rozwiązywania konfliktów.
  • Umożliwia osiągnięcie katharsis – oczyszczenia i spontanicznego wyrażenia lęków oraz nadziei.
  • Pełni funkcję profilaktyczną poprzez możliwość ćwiczenia samokontroli.

Psychodrama i techniki pantomimiczne zalicza się często do szerszej grupy – arteterapii. Metody pracy z ciałem umożliwiają wyrażenie własnych doświadczeń i przeżytych sytuacji, określenie swojego stosunku do innych ludzi jedynie za pomocą gestów, bez słów. W psychodramie i pantomimie można wykorzystać muzykę, np. w formie tematycznego tańca. Dźwięki pełnią również ważną rolę terapeutyczną.

Bibliografia

  • Grzesiuk L., Psychoterapia [w:] Strelau J., (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, t. 3, GWP, Gdańsk 2005, ISBN 83-87957-06-2.
Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
8
Komentarze
Wyloguj

Porady ekspertów

Czy wizyta u psychologa ma sens?

Witam, się zastanawiam się właśnie czy faktycznie taka wizyta ma sens, jeśli chodzi o psychologa...

mgr Joanna Moczulska Porady udziela mgr Joanna Moczulska psycholog i psychoterapeuta pracujący w Krakowie.
pokaż 5 następnych

Artykuły Psychoterapia

Psychoterapia Nurty psychoterapeutyczne

(...) do tych powyższych, np. NLP (programowanie neurolingwistyczne), bioenergetyka czy psychoterapia zorientowana na proces Arnolda Mindella ... : atmosferę zaufania, zrozumienie, szacunek i empatię dla ludzkiego cierpienia. Psychoterapia w leczeniu nerwic Jedną z metodą leczenia zaburzeń nerwicowych jest psychoterapia. Inne metody, jak farmakoterapia, mogą zmniejszyć, a nawet usunąć objawy nerwicowe ... podczas psychoterapii. Zainteresowanie psychoterapią w leczeniu zaburzeń nerwicowych można zaobserwować chociażby przez...

Jak wybrać terapeutę?
Psychoterapia Jak wybrać terapeutę?

Psychoterapia to pomoc w zrozumieniu i ulepszaniu siebie. Można dzięki niej zgłębić swoją osobowość, nauczyć się radzić sobie ze stresem i zrozumieć, jak powinny wyglądać związki z innymi ludźmi. Psychoterapia pozwala odzyskać spokój i uczucie ... przez kryzysy rozwojowe. Kiedy szukać pomocy psychologicznej u psychoterapeuty? Na czym polega psychoterapia? Czy metody psychoterapeutyczne pomagają tylko tym, którzy cierpią na zaburzenia psychiczne? Jak wybrać terapeutę? Czym jest...

Psychoterapia Psychoterapia długoterminowa

Jedną z gałęzi psychoterapii jest psychoterapia długoterminowa. Opiera się ona zasadzie regularności – sesje ... nad własnym życiem i usprawnienia funkcjonowania jednostki w relacjach międzyludzkich. Czy psychoterapia długoterminowa leczy ... psychiczny). Istnieje wiele definicji pracy psychoterapeutycznej. Psychoterapia może być rozumiana jako zamierzony i systematyczny ... , czy psychoterapia leczy, stanowi refleksję nad tym, czy oddziaływanie psychiczne, spotkanie człowieka z człowiekiem są w stanie...

Psychoterapia indywidualna
Psychoterapia Psychoterapia indywidualna

Psychoterapię indywidualną można określić najprościej jako bezpośredni kontakt pacjenta z psychoterapeutą. Psychoterapia ... lęków czy urazów z dzieciństwa.   Aby psychoterapia indywidualna była skuteczna, trzeba mieć świadomość ... . Trzeba pamiętać, że długotrwała psychoterapia indywidualna stanowi potencjalne ryzyko, gdyż relacja z psychoterapeutą może być ... oraz superwizja.   Psychoterapia depresji Leczenie zaburzeń psychicznych jest procesem długotrwałym i skomplikowanym. Każda...

Zaburzenia osobowości Objawy paranoi

(...) innymi terapiami, chociażby pracą ze zwierzętami, medytacjami i technikami relaksacyjnymi, a także tańcem czy...

Arteterapia
Jak wybrać terapeutę? Arteterapia

(...) Technikami leczenia sztuką są również psychodrama i pantomima. Cele terapii przez sztukę Główny cel arteterapii...

Psychoterapia grupowa w nerwicy
Leczenie nerwicy Psychoterapia grupowa w nerwicy

(...) jest psychodrama. W trakcie zajęć uczestnicy odgrywają scenki. Mogą one być związane tematycznie z ich problemami, funkcjonowaniem...

Leczenie depresji poporodowej
Depresja poporodowa Leczenie depresji poporodowej

(...) : psychodrama, choreoterapia, muzykoterapia czy terapia kolorami. Duże wparcie może dać również rozmowa w grupie, a...

Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij