Psychoterapia egzystencjalna

Weryfikacja merytoryczna:

Mgr Kamila Krocz - psycholog społeczny, autorka wielu publikacji dotyczących rozwoju osobistego oraz warsztatów z doradztwa zawodowego i komunikacji...

Psychoterapia egzystencjalna może przynieść psychiczne ukojenie osobom zagubionym, borykającym się z problemem śmierci i sensu życia. Terapia pomaga wielu ludziom w odnalezieniu swojego miejsca na ziemi, osiągnięciu samoakceptacji i samorealizacji. Rollo May uważany jest za ojca tego rodzaju psychoterapii. Jej źródeł upatruje się bardziej w filozofii niż psychologii. Psychoterapii egzystencjalnej bardzo blisko do podejścia humanistycznego i terapii skoncentrowanej na osobie Carla Rogersa.

Istota terapii egzystencjalnej

Psychoterapia egzystencjalna zmierza do przywrócenia pacjentowi ontologicznej pewności, którą może osiągnąć, jeśli będzie potrafił ujawnić swoje „prawdziwe Ja”. Aby pacjent mógł przejść przez proces doświadczania swojego prawdziwego jestestwa, konieczne jest stworzenie poczucia bezpieczeństwa przez terapeutę. Kontakt terapeutyczny opiera się na zrozumieniu pacjenta, przy emocjonalnie pozytywnym ustosunkowaniu się psychoterapeuty. Terapeuta musi wykazać szczególną wrażliwość – zrozumienie problemów pacjenta jest tym, czego on oczekuje, ale jednocześnie się obawia. Ujawnienie wobec terapeuty „prawdziwego Ja” jest równoznaczne z możliwością identyfikacji własnych uczuć i pragnień, odróżnienia ich od potrzeb innych ludzi, którzy pragnęli nim zawładnąć, wchłonąć, pozbawić autonomii. Możliwość doświadczenia prawdziwej natury siebie stanowi podstawę integracji osobowości pacjenta.

Charakterystyka terapii egzystencjalnej

Można stwierdzić, że psychoterapia zostaje na nowo odkryta i odtworzona indywidualnie wraz z każdym pacjentem. Polega na badaniu ludzkiej egzystencji w ujęciu konkretnej jednostki, bez opinii przyjętych odgórnie. Warunkiem skuteczności jest całkowite otwarcie się na indywidualne sytuacje, czyli odpowiednia postawa, która pomoże pacjentowi samemu odkryć konkretne okoliczności i doświadczenia. Wszystko to może mieć bardzo indywidualny przebieg. Jednak są kwestie, które najprawdopodobniej zostaną poruszone podczas każdej terapii egzystencjalnej. Oto niektóre z nich:

• szukanie sensu życia,
• ograniczenia w życiu,
• jak ma wyglądać życie.

Podczas terapii psychologicznej pacjenci sami siebie regularnie pytają o ogólny sens życia, a w szczególności o ich własne życie. Według wielu filozofów, takie pytania są niezbędne, by stać się samoświadomą ludzką istotą. Te nieustające pytania dały początek filozofii, a wątpliwości doprowadzą nas kiedyś do zrozumienia sensu. Poczucie bezsensowności często staje się głównym problemem człowieka w codziennym życiu. Przeradza się ono potem w inne trudności, np. problemy z własną osobowością czy zaburzenia nastroju. Założeniem terapii egzystencjalnej jest możliwość pomocy jednostce w samodzielnym odnalezieniu sensu życia.

Cele terapii egzystencjalnej

Wszystkie wydarzenia, które się nam przytrafiają, są nieodzowne. Założenie jest takie, że musimy je zaakceptować. Nie możemy ich unikać lub walczyć z nimi. Naszym zadaniem jest uczenie się, jak z nimi żyć. Heidegger podkreślał znaczenie śmierci jako wyznacznika naszej ograniczonej natury. Śmierć zatem nie może być pojmowana jako coś, co kiedyś się wydarzy, lecz jako coś, co jest ważne dla nas już dziś. Śmierć jest częścią naszej natury, a naszym zadaniem jest zaakceptowanie jej, co może dać nam początek nowego życia.

Kurs psychoterapii nie polega na tym, że pacjent przychodzi do gabinetu, aby porozmawiać o problemach i konfliktach w życiu. Raczej zachęca się go, aby te kłopoty uznał jako początek wysiłku, jaki musi zostać włożony. W innych terapiach tego rodzaju pytanie zostałoby uznane jako symptom wskazujący na problemy emocjonalne pacjenta. Jednak podczas terapii egzystencjalnej to pytanie jest uważane za próbę poradzenia sobie z problemami o naturze filozoficznej. To pytanie pozwoli na tzw. przewartościowanie naszych wartości.

Psychoterapia egzystencjalna nie skupia się na zdrowiu psychicznym człowieka, lecz raczej na tym, jak osoba wiąże swoje problemy w życiu z ogólnym poczuciem sensu. Pacjent biorący udział w psychoterapii nie powinien spodziewać się obszernej diagnozy od prowadzącego, a bardziej filozoficznego i emocjonalnego oświecenia.