Ptasia grypa

Ptasia grypa to ostra choroba zakaźna, którą wywołują wirusy grypy typu A, należące do rodziny Orthomyxoviridae. Przy prawidłowym przestrzeganiu zasad higieny, wirus nie jest groźny dla ludzi - wbrew medialnym doniesieniom, które wywoływały istną panikę swoimi materiałami informacyjnymi. Aby uniknąć zarażenia, należy unikać kontaktu z ptactwem oraz poddawać obróbce cieplnej mięso i jaja – wirus ptasiej grypy ginie powyżej 50 stopni Celsjusza. 

Objawy ptasiej grypy u ludzi i zwierząt 

Okres inkubacji wirusa trwa od 3 do 5 dni i zależy od szczepu wirusa, gatunku drobiu i jego wieku. Kliniczne objawy grypy u ptaków są mało charakterystyczne i zróżnicowane w zależności od szczepu wywołującego chorobę, gatunku i wieku ptaków, zakażeń towarzyszących oraz warunków środowiskowych. Główne objawy kliniczne wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu to:
  • depresja i inne zaburzenia nerwowe;
  • zaburzenia łaknienia, szczególnie brak apetytu;
  • gwałtowny spadek/utrata produkcji jaj, miękkie skorupy jaj;
  • zasinienie i obrzęk grzebienia i korali;
  • silne łzawienie, obrzęk zatok podoczodołowych, kichanie;
  • zaburzenia oddychania;
  • biegunka. 
Wirus o postaci wysoce zjadliwej może powodować padnięcia, które pojawiają się bez wcześniejszych objawów, a ich wysokość może sięgać nawet 100%.
Wirus ptasiej grypy sporadycznie powoduje zakażenia u ludzi. Gdy jednak do tego dojdzie, choroba przebiega o wiele ciężej od „klasycznej” ludzkiej grypy.
Ptasia grypa u człowieka powoduje objawy bardzo podobne do objawów zwykłej grypy, czyli charakteryzuje się :
Czasami może wywołać problemy z oddychaniem i zapalenie płuc.

Drogi zakażenia ptasią grypą

Wbrew temu, co się powszechnie sądzi, czas i kierunki migracji dziko żyjących ptaków są odmienne od czasu i kierunków rozprzestrzeniania się ptasiej grypy i nie ma żadnych dowodów na to, że ogniska choroby mogą powstawać na skutek przenoszenia wirusa przez dzikie i migrujące ptaki. Świadczy o tym fakt, że wirus H5N1 rozwinął się w Kazachstanie, Mongolii i Rosji latem, gdy ptaki wodne pierzą się i nie są zdolne do lotu. Ponadto do powstawania nowych ognisk w Azji dochodziło zawsze na skutek przemieszczania się zarażonego drobiu, szczególnie na szlakach komunikacyjnych, którymi transportowany jest zazwyczaj drób. Atak ptasiej grypy, jaki miał miejsce w Europie zimą 2006 roku, również nie przypadł na okres migracji ptaków. Obecnie największym niebezpieczeństwem dla człowieka byłaby mutacja wirusa, która spowodowałaby, że H5N1 przenosiłby się z człowieka na człowieka. Mogłoby dojść wtedy do pandemii, ale jak wykazują badania, do czerwca 2006 roku pojawił się dopiero jeden taki przypadek. 

Wirusem można zarazić się od ptactwa wolnożyjącego, przez pośredni (woda do picia) lub bezpośredni kontakt z ptactwem domowym, poprzez nawozy, kontakt z zanieczyszczonymi środkami transportu. Główne źródło zarażeń stanowią odchody zarażonych ptaków. Wirusa roznoszą także gryzonie mieszkające w gospodarstwie.

Profilaktyka i leczenie zarażenia wirusem ptasiej grypy 

Aby uniknąć zarażenia wirusem ptasiej grypy, należy przestrzegać kilku środków bezpieczeństwa:

  • myć detergentami wszystkie przedmioty, które zetknęły się z surowym drobiem;
  • uważać, by soki z surowego mięsa nie stykały się z innymi produktami spożywczymi;
  • unikać kontaktu z ptasimi odchodami;
  • unikać bezpośredniego kontaktu z zarażonym ptactwem lub z padłymi sztukami – wirus ptasiej grypy przenosi się poprzez kontakt z puchem, pierzem lub piórami;
  • unikać jedzenia surowych jaj;
  • myć ręce i narzędzia po każdej obróbce produktów drobiowych.
Szczególnie narażone na zarażenie wirusem są:
  • dzieci zdrowe w wieku 6.- 23. miesiąca;
  • dzieci od 6. miesiąca do 18. rż. leczone przewlekle kwasem acetylosalicylowym;
  • kobiety w ciąży;
  • osoby cierpiące na przewlekłe choroby układu sercowo-naczyniowego lub oddechowego;
  • osoby cierpiące na choroby metaboliczne np. cukrzycę, na niewydolność nerek czy zaburzenia odporności;
  • osoby po przeszczepie organów.
Leczenie polega na zwalczaniu objawów pojawiających się w przebiegu choroby, a także stosowaniu leków przeciwwirusowych, z których najczęściej stosowanym jest oseltamiwir.

Małgorzta Kamińska

Przypisy
Tomasiewicz K. (red.), Leczenie chorób infekcyjnych, Czelej, Lublin 2006, ISBN 83-89309-77-7
Cianciara J., Juszczyk J., Choroby zakaźne i pasożytnicze, Czelej, Lublin 2007, ISBN 978-83-60608-34-0
Brydak LB. Grypa, pandemia grypy mit czy realne zagrożenie? Rytm, Warszawa 2008, 1-492
Brydak L.B. Grypa i jej profilaktyka. Springer PWN, Warszawa 1998, ISBN 8391659496

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Zdrowie

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)
Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »