Dziewczynka 18 miesięcy mało mówi i nie bawi się z rówieśnikami - czy to może być autyzm?

Dziewczynka niedawno skończyła 18 miesięcy. Urodziła się z ciężkim niedotlenieniem (2 punkty Apgar), miała niskie napięcie mięśniowe, chodziła na rehabilitację (do rehabilitanta, który raczej stosował masaż Shantala niż Vojty). Ruchowo rozwijała się dobrze, pewnie chodzi od 13-14 miesiąca. Jest pogodna, często uśmiecha się. Od 4 miesiąca bezproblemowo przesypia noce (choć nadal niezbędny jest do tego smoczek).

Mówi kilka sylab: „mama”, „tata”, „nana”, „tam”, „dada”, „lala”, „nie" etc. Co ciekawe, teraz właściwie nie używa sylaby „ko”, a parę miesięcy temu to była jej ulubiona. Często używa tych sylab nie do nas (rodziców), tylko tak po prostu (np. „nana" najczęściej, kiedy coś chce dostać). Czasem na pytanie, czy coś chce, odpowiada „nie” i macha główką, ale mam wrażenie, że bez związku z tym, czy rzeczywiście tego nie chce.

Jak coś chce, podchodzi do nas i ciągnie za palec do określonego miejsca, np. ciągnie nas na dywan po to, żeby się z nią pobawić (np. klockami) albo patrzeć jak ona się bawi. Kieruje moją rękę w kierunku czegoś, co leży na wysokiej półce, żeby jej dać.

Bardzo słabo reaguje na swoje imię. Na spacerze, jak biegnie w swoją stronę, właściwie nigdy. W domu, kiedy nie jest czymś zajęta, czasem zareaguje, ale częściej nie.

Dwa tygodnie temu martwiłem się, że nie patrzy w oczy, teraz jest z tym lepiej. Potrafi patrzeć w oczy ok. 6-7 sekund.

Kiedy coś pokazuję palcem, patrzy w tamtym kierunku. Na pytanie „gdzie jest...” bezbłędnie pokazuje to palcem. Ale już na pytanie „Kto to?” (ze wskazaniem na mamę), milczy, mimo że potrafi powiedzieć „mama”, ale chyba dla niej znaczy to bardziej: „chcę tamto!”. Z kolei „tata” nabrało u niej znaczenia: „ktoś (niekoniecznie tata) przyszedł do mieszkania”. Mam wrażenie, że jedynym jej słowem używanym świadomie i poprawnie jest „a-a” (czyli zniekształcone hau-hau); używa go, kiedy widzi lub słyszy psa i kiedy zapytam„jak robi piesek?”.

Czasami (zauważam to 2-3 razy dziennie) przejdzie kilka kroków na palcach. Czasami (też 1-2 razy dziennie) zakręci się wokół własnej osi. Lubi też to robić podczas tańca. Uwielbia program „Jaka to melodia”, wtedy
ciągnie nas, żeby z nią „tańczyć”: trzyma nas za ręce, podryguje, robi kroki przód i w tył i właśnie czasami się obróci wokół własnej osi.

Jak nie dostanie tego, co chce albo się jej coś zabierze, głośno płacze i wymachuje rękami. Czasem też wymachuje rękami bez powodu, jak jest podekscytowana.

Dużo biega wokół mieszkania, bardzo ją to cieszy. Często przy tym krzyczy.

Kiedy jest na placu zabaw i chodzi wolno, prawie w ogóle nie szuka kontaktu ze mną. Najchętniej pognałaby w swoim kierunku lub siedziałaby w piaskownicy. Mam wtedy wrażenie, że gdybym gdzieś poszedł, nie zauważyłaby mojej nieobecności. Ostatnio w kościele teżchciała przebijać się przez tłum, ale wtedy chwyciła mój palec i
ciągnęła mnie tam, gdzie jej się podobało. Jeśli gdzieś chce iść, a trzymam ją na rękach, potrafi tak się wywijać i płakać, że w końcu trzeba spełnić jej „żądania”.

Raczej nie lubi się przytulać. W najlepszym wypadku traktuje to obojętnie, a po kilku sekundach się wywija i idzie w swoją stronę. Jak spotka ją coś przykrego i płacze, to też raczej nie szuka kontaktu z nami. Mam też wrażenie, że jak naruszę jej dystans indywidualny, tj. kiedy patrzę w jej oczy ze zbyt bliskiej odległości, to odpycha moją
twarz.

Zabawa: lubi przenosić przedmioty z miejsca na miejsce, generalnie prawie zawsze ma coś w rączkach. Czasem przynosi jakieś zabawki do nas, np. puzzle; wtedy chce, żeby je z nią poukładać. Potrafi się bawić symbolicznie: przynosi do mnie lalkę i swoją czapkę i gestem każe mi ją ubrać, potem przynosi też polarek, buty i też każe mi ją
ubrać. Albo na niby nalewa herbatę z czajniczka do filiżanki i na niby ją pije. Naśladuje czynności domowe, jak sprzątanie, odkurzanie. Naśladuje też nasze gesty, np. podnoszenie rąk do góry albo wycieranie nosa chusteczką.

Rozumie polecenia i wykonuje je. Poproszona przynosi określone przedmioty, zanosi je we wskazane miejsce.

Bardzo lubi wylewać płyny i rozmazywać je rączką. Oczywiście nie reaguje na „nie wolno”.

Generalnie potrafi się skupić na jednej czynności dość długo, miała tak od zawsze.

Lubi przeglądać książeczki. Czasem robi to sama (potrafi wejść z książką na kanapę, wygodnie sobie z nią usiąść i przeglądać), ale najczęściej ciągnie za palec dorosłego, żeby usiadł po turecku - wtedy siada na kolanach z książką i ją przewraca.

Poproszona pokazuje części ciała u siebie i innych osób, także na obrazkach.

Lubi się bawić w „a kuku”, tzn. zanosi się śmiechem, jak znikam i się nagle pojawiam, np. zza drzwi. Uważa, że świetną zabawą jest gryzienie rodziców (w ręce, w nos) i miesięcznego braciszka (w główkę). Nie robi tego mocno, powiedziałbym, że to swego rodzaju objaw jej czułości - coś pomiędzy gryzieniem a lizaniem. Kiedy nie pozwalamy jej na to i ją odpychamy (zwłaszcza od braciszka), traktuje to jako część zabawy, bardzo się śmieje i naciera z otwartą buzią ponownie.

Kiedyś bardzo się wystraszyła wiercenia w ścianie, ale raczej nie jest nadwrażliwa na dźwięki. Teraz za oknem codziennie działa młot pneumatyczny i nie zatyka uszu rączkami.

Raczej ma mało kontaktu z rówieśnikami, ale jakieś 2-3 miesiące temu podbiegała do nich z krzykiem i wymachiwaniem rękami, a teraz raczej podchodzi z rezerwą. Podchodzi do nich głównie po to, żeby zabrać im
jakąś zabawkę.

Pokazuje „papa”, daje „cześć”, przybija „piątkę”.

Już trzy razy miała badanie słuchu i wszystko było w porządku.

Proszę o opinię. Najbardziej niepokoi mnie (oprócz braku choćby szczątkowej mowy) brak reakcji na jakiekolwiek wołania na spacerach. Gdybym nie biegł za nią, to nie wiem, czy kiedykolwiek by się obróciła, żeby sprawdzić, gdzie jestem.

Czy fakt, że wszystko co chce potrafi zakomunikować, ciągnąc dorosłych za palec (i płacząc) może być przyczyną braku motywacji do posługiwania się słowami?

Czy nie jest niepokojące, że nie szuka głębokiego kontaktu z rodzicami?

Czy powyższy opis mieści się w normie dla 18-miesięcznego dziecka?

Jeśli potrzebny jest jakiś specjalista, od kogo powinniśmy zacząć?

Z góry dziękuję za wszelkie pomocne uwagi.
Mgr Aurelia Grzmot-Bilska
ODPOWIEDŹ EKSPERTA

Mgr Aurelia Grzmot-Bilska - absolwentka studiów wyższych na kierunku edukacja i rewalidacja upośledzonych umysłowo w Bydgoszczy.

Witam serdecznie!

Na podstawie Pana wyczerpującego opisu można stwierdzić, że na pewno niektóre z objawów, jakie wykazuje córeczka, mają charakter cech autystycznych, ale postawienie pewnej diagnozy byłoby nadużyciem. Dziewczynka, jak najbardziej mieści się w normie, jeśli chodzi o rozwój psychomotoryczny czy poznawczy. Przyjmuje się, że półtoraroczne dziecko powinno m.in.: chodzić, biegać, podskakiwać, umieć wchodzić po schodach w górę i w dół, kopać dużą piłkę, małą piłeczkę wyrzucać jedną ręką, rozpoznawać znane osoby, wskazywać interesujące go przedmioty, rysować „bazgrołki”, budować wieże z klocków, rozumieć i wykonywać proste polecenia, przekręcać gałki, zwracać uwagę na dźwięki zegara, dzwonka, telefonu, reagować rytmicznie całym ciałem na muzykę. 18-miesięczne dziecko nadal bardziej interesuje się dorosłymi niż innymi dziećmi. Woli się bawić samo, z rodzicami lub dziadkami niż z rówieśnikami.

Pana córeczka potrafi wykonać wszystkie te czynności, więc nie ma powodów do obaw. Ponadto, 18-miesięczne dzieci pamiętają, gdzie jest miejsce poszczególnych przedmiotów, wskazują na obrazku przedmiot, o którym się mówi, bardzo lubią oglądać kolorowe książeczki, używają pojedynczych słów ze zrozumieniem, znajdują znane przedmioty, dopasowują przedmioty do konturów, domagają się zwrócenia na siebie uwagi, rozpoznają części ciała i wskazują je, chcą jeść samodzielnie. Nawet jeżeli którejś z czynności czy umiejętności dziecko do tej pory nie nabyło, nie oznacza to żadnej patologii, bowiem każdy malec rozwija się w sposób indywidualny. Rozwój Pana córeczki może być też nieco opóźniony ze względu na niedotlenienie płodu, o którym Pan wspomniał. Brak tlenu niekorzystnie wpływa na ośrodkowy układ nerwowy. W rezultacie mogą występować różnego rodzaju zaburzenia, często ruchowe. W wieku przedszkolnym zaleca się prowadzić terapię psychologiczną. Dobrze jest uczyć maluszka za pomocą zabaw ruchowych. Taka metoda daje dużo lepsze rezultaty niż zwykła rehabilitacja.

Zdrowe półtoraroczne dzieci są pogodne, pełne radości, ciekawe świata i chętne do przekraczania wyznaczonych granic. Maluchy w tym wieku nie mogą usiedzieć w jednym miejscu, a do tego są zupełnie nieprzewidywalne. Uwielbiają to co zabronione, ale zakaz „Nie wolno!” jest często dla nich za mało precyzyjny. W przypadku, kiedy np. dziewczynka gryzie (całuje) braciszka w ciemiączko, lepiej odwołać się do jakiegoś przykładu i powiedzieć: „Nie można gryźć braciszka. Pamiętasz, jak kiedyś uderzyłaś się w rączkę i płakałaś, bo bardzo cię bolało? Braciszek jest malutki i delikatny, dlatego też może go boleć, kiedy za mocno go przytulasz, dotykasz czy ściskasz”.

Rozwój mowy i słownika u dzieci przebiega też bardzo różnie. Fakt, że dziecko potrafi zakomunikować gestem swoje prośby czy intencje nie musi być przyczyną braku motywacji do posługiwania się słowami. W 18. miesiącu życia dziecko zwykle więcej rozumie niż jest samo w stanie powiedzieć. Echolalia, czyli trzecia faza okresu melodii pojawia się zwykle około 10 miesiąca życia. W okresie tym dziecko przejawia tendencję do powtarzania własnych i zasłyszanych słów, które doskonali metodą prób i błędów. Kojarzenie wielokrotnie powtarzanych dźwięków ze wskazywaniem odpowiedniej osoby lub przedmiotu prowadzi do wypowiadania ze zrozumieniem pierwszych słów: mama, tata, baba, lala. Umiejętność tą zdobywa dziecko około 1. roku życia. W słowniku dziecka można już zaobserwować samogłoski a, o, u, e, y, i oraz spółgłoski m, p, b, t, d.           

Kiedy dziecko nie reaguje na własne imię, nie bawi się tak jak rówieśnicy, nie porozumiewa się głosem, mową ani gestem, zachowuje się dziwnie, to może być autyzm, ale nie musi. Równie dobrze dziecko może po prostu wolniej się rozwijać. Postawienie diagnozy autyzmu jest bardzo trudne. Wśród charakterystycznych cech autyzmu wymienia się: preferowanie samotności i samotnej zabawy, przedkładanie kontaktu z przedmiotami nad kontakt z ludźmi, unikanie kontaktu wzrokowego, brak uśmiechu, brak mowy albo używanie słów bez znaczenia, dziwaczne zachowania – kiwanie, ruchy obrotowe, jednostajne huśtanie się, ograniczona ilość ruchów lub brak spontanicznych gestów, przeciwstawianie się zmianom w rutynie, nadwrażliwość na dotyk i dźwięk, brak reakcji na ból, autoagresja, agresja, unikanie przytulania.

U dziecka mogą wystąpić jedynie niektóre z tych objawów. Szereg symptomów ma też charakter rozwojowy i może wkomponowywać się w obraz autyzmu, np. oportunizm, zabawy symboliczne „na niby”, echolalia rozwojowa, płacz, krzyk w sytuacji zakazu, koncentracja na własnym ciele w celu wyznaczania granic swojego „Ja”, fiksowanie wzroku na interesujących przedmiotach czy zjawiskach itp. Takie objawy wcale nie muszą wskazywać na autyzm, bo są normalnym zachowaniem każdego malucha. Czasem cechy autystyczne świadczą o łagodniejszej postaci choroby, a mianowicie – zespole Aspergera, którego objawy są z reguły słabo nasilone i mało widoczne, a rozwój mowy zaburzony tylko w nieznacznym stopniu.

Autyzm łatwo pomylić też z mutyzmem, schizofrenią dziecięcą czy ADHD. Diagnoza autyzmu wymaga dokładnej obserwacji zachowań dziecka podczas jego spontanicznej aktywności, w samotności, podczas zabawy, z rodzicami i w sytuacjach społecznych oraz częstych wizyt w przychodni specjalistycznej. Dziecko z podejrzeniem autyzmu bada zazwyczaj zespół specjalistów złożony z psychologa, pedagoga, pediatry i psychiatry, czasem logopedy. Wcześnie postawione rozpoznanie i leczenie daje szansę na poprawę stanu dziecka, ale znane są też przypadki całkowitego wyzdrowienia. Wykaz przychodni i placówek z całej Polski, zajmujących się autyzmem, znajduje się m.in. na stronie Fundacji SYNAPSIS (www.synapsis.waw.pl). Więcej na temat zagadnień związanych z autyzmem może znaleźć Pan na stronach naszego serwisu:

www.abcautyzm.pl/co-to-jest-zespol-aspergera
www.abcautyzm.pl/autyzm-rady-dla-rodzicow
www.abcautyzm.pl/autyzm-gdzie-znajdziesz-pomoc

Przede wszystkim dziecko musi czuć się kochane i akceptowane. Należy dawać maluszkowi dużo ciepła, cierpliwość i zrozumienia. Ono łaknie miłości, nawet gdy tego nie okazuje.

Życzę cierpliwości i pozdrawiam

Na pytania naszych użytkowników odpowiadają lekarze, psychologowie i dietetycy. Odpowiedź otrzymasz średnio od 4 do 24 godzin.

Odpowiedzieliśmy już na 6373 pytania

Podobne pytania

Witam, jestem mamą 11-miesięcznego chłopca. Synek ruchowo rozwija się bardzo dobrze. Od ok. 3 tygodni chodzi z naszą pomocą. Martwi mnie to, że nie pokazuje paluszkiem, nie robi „papa”, nie ...

Odpowiada: lek. med. Anna Syrkiewicz

Proszę o pomoc. Jestem wdową z dzieckiem niepełnosprawnym umysłowo. Dziecko bardzo późno zaczęło mówić. Były to tylko pojedyncze wyrazy. Przedstawiam opinię psychologiczną, gdy dziecko miało 6,5 ...

Odpowiada: lek. med. Anna Syrkiewicz

  Nasz synek ma 3,5 miesiąca. Jest dzieckiem raczej wesołym i raczej komunikatywnym. Niektórzy nawet mówią, że straszny z niego gaduła. Zaniepokoiło mnie jego ustawiczne ulewanie, pomimo ...

Odpowiada: mgr Aurelia Grzmot-Bilska

  Dziecko ma 15 lat. Od 3 lat leczone jest na zaburzenia zachowania i emocji oraz występują u niego cechy autystyczne. W ostatnim czasie stan dziecka się pogorszył. Nastąpiły zaburzenia w ...

Odpowiada: lek. med. Magdalena Kowalska

Mój syn ma 7 miesięcy i niepokoi mnie jego zachowanie. Zdarza się, że gdy siedzi w wózku, macha rękami. Robi to jak jedzie lub stoi. Patrzy wtedy przed siebie bez żadnej innej reakcji. Czasami ...

Odpowiada: mgr Magdalena Brudzyńska

  Witam! Jestem mamą 15-miesięcznego chłopca. Piszę do państwa, gdyż niepokoi mnie kilka spraw u mojego dziecka, a mianowicie: chłopczyk nie pokazuje palcem, ręką nawet rzadko pokazuje (jak chce ...

Odpowiada: mgr Aurelia Grzmot-Bilska

  Witam, od kilku miesięcy jestem związana z partnerem, którego 7-letnia córka miała (ma) autyzm czy raczej zespół Aspergera, który u niej zdiagnozowano. Ja również mam córkę (6 lat). Proszę mi ...

Odpowiada: mgr Aurelia Grzmot-Bilska

Witam, mój synek skończy niedługo 14 miesięcy. Urodził się z torbielkami w głowie (ciężki poród), ale neurolog nie stwierdził żadnych nieprawidłowości (torbielki zniknęły po kilku miesiącach). ...

Odpowiada: mgr Aurelia Grzmot-Bilska

Witam serdecznie! Od jakiegoś czasu zaczęliśmy się niepokoić zachowaniem naszego synka, 17-miesięcznego Kubusia. Obserwujemy go dosyć uważnie od dłuższego czasu, ponieważ na jednym ze spotkań z ...

Odpowiada: mgr Aurelia Grzmot-Bilska

Dzień dobry, piszę do Państwa, ponieważ z mężem nie wiemy, gdzie się zgłosić z naszymi podejrzeniami. Siostrzenica męża - Hania, w listopadzie skończy 4 latka, około pół roku temu zaczęło mnie ...

Odpowiada: mgr Aurelia Grzmot-Bilska

Witam! Jestem mamą 14,5-miesięcznego chłopca. Dziecko zaczęło chodzić, kiedy miało 14 miesięcy, zaczęło raczkować, jak miało 10,5 miesiąca. W wieku 3 miesięcy miało lekko obniżone napięcie ...

Odpowiada: lek. med. Magdalena Kowalska

Witam! Mam 21-miesięczną córeczkę. Ostatnio zaczęłam się troszkę martwić, bo mała nie chce mówić. Pytana: „powiedz mama”, „powiedz krówka”, nie reaguje, popatrzy na mnie, ale wraca do swoich ...

Odpowiada: mgr Aurelia Grzmot-Bilska

Synek ma 25 m-cy i nie mówi oprócz „babababa” i swojej gwary, a w dodatku nie wykonuje moich poleceń - podaj, przynieś... nie wiem co o tym myśleć? Czy złe doświadczenia (2 pobyty w szpitalu, ...

Odpowiada: lek. med. Magdalena Kowalska

  Chyba jak znaczna cześć rodziców, podejrzenie o autyzm u mojego synka wzięło się z zaniepokojenia brakiem mowy. Nie mogę powiedzieć, że brak rozwoju mowy, bo w ostatnich miesiącach pojawia się ...

Odpowiada: lek. med. Magdalena Kowalska

  Witam! Jestem mamą 6-letniego Michała, u którego w tym roku stwierdzono autyzm. Michał w tej chwili uczęszcza do specjalnej szkoły w Belgii. Patrząc wstecz na jego rozwój, Michał dosyć późno ...
  Dzieci z autyzmem i ich rodziny mają wsparcie na wielu płaszczyznach i szanse na przyszłość. Ówcześni dorośli lądują w psychiatrykach, rodzice starzeją się z poczuciem przegranej albo rozchodzą ...
Syn ma 12 lat, od początku było z nim coś nie tak, zawsze był trochę inny niż jego rówieśnicy, nie rozwijał się harmonijnie i z opóźnieniem do rówieśników. Ale dla mnie był po prostu wyjątkowy, ...

Odpowiada: lek. med. Magdalena Kowalska

  Czytam wszystkie komentarze i pragnę również dodać coś od siebie. Mam syna, który ma w tej chwili 5 lat. Gdy miał 2,5 roku zaobserwowaliśmy u niego bardzo nietypowe zachowania. Okazało się, że ...
  Witam! Jestem ojcem 6-letniego chłopca. To co przeżyliśmy na długo pozostanie w naszej pamięci. Po jednym z okresowych szczepień syn dostał zapaści, okazało się, że jego organizm zadziałał ...
Witam i proszę o pomoc! Mój synek za 3 miesiące skończy 6 lat. We wczesnym dzieciństwie przejawiał parę cech, które wiem, że mogą świadczyć o autyzmie, np. lubił chodzić drogami, którymi sam ...

Odpowiada: mgr Aurelia Grzmot-Bilska

Zadaj pytanie ekspertowi

Na pytania naszych użytkowników odpowiadają lekarze, psychologowie i dietetycy. Odpowiedź otrzymasz średnio od 4 do 24 godzin.