Radioterapia w leczeniu raka piersi

Radioterapia wykorzystuje promieniowanie do niszczenia komórek nowotworowych i zahamowania ich wzrostu oraz podziału, przy jak najmniejszym uszkodzeniu zdrowych komórek. Przy raku piersi naświetlana jest chora pierś, a czasami węzły chłonne pod ramieniem lub obojczykiem. Radioterapia jest jedną z kilku metod leczenia nowotworu piersi spośród leczenia operacyjnego, leczenia farmakologicznego oraz leczenia skojarzonego, czyli połączenia różnych metod leczniczych.

Wskazania i przygotowania do radioterapii w leczeniu raka piersi

Radioterapia jest zwykle podawana po lumpektomii i czasami po mastektomii, aby zmniejszyć ryzyko wznowy miejscowej raka piersi. Zabiegi na ogół rozpoczynają się kilka tygodni po operacji, więc chore miejsce ma czas na zagojenie się. Jeśli lekarz zaleca chemioterapię wraz z radioterapią, może być ona podana przed rozpoczęciem radioterapii. Gdy terapia się rozpocznie, pacjent otrzymuje niewielkie dawki promieniowania przez szereg dni do kilku tygodni.

Gdy pacjent zgłasza się na radioterapię, terapeuta prowadzi go do specjalnego pomieszczenia i pomaga mu zająć wskazaną do leczenia pozycję. W celu stabilizacji i prawidłowego określenia miejsca do naświetlania wcześniej przygotowuje się w modelarni „maskę” lub inne urządzenie, które uniemożliwia ruch pacjenta podczas promieniowania. Ma to na celu zminimalizowanie naświetlania innego miejsca niż wskazane. Ponadto dzięki temu skuteczność radioterapii jest większa - zawsze naświetlane jest to samo chore miejsce.

Następnie terapeuta opuszcza pokój i rozpoczyna leczenie. Pacjent jest cały czas pod stałą obserwacją. Terapeuta widzi i słyszy pacjenta, wchodzi do pokoju, by zmienić ustawienie aparatury. Maszyna nie dotyka pacjenta, nie czuje on też nic podczas terapii. Po zabiegu terapeuta pomaga pacjentowi zejść z urządzenia. Film portalowy to specjalny film wykorzystywany do weryfikacji ułożenia pacjenta. Nie podaje on żadnych informacji diagnostycznych, dlatego radioterapeuta nie zna postępów leczenia.

Przebieg radioterapii i skutki uboczne leczenia

Terapeuta nanosi małe znaki przypominające piegi na skórze wzdłuż obszaru leczenia. Te znaki stanowią stały zarys obszaru leczenia. Pacjent nie powinien zmywać tych znaków lub retuszować, jeśli znikną. Terapeuta poprawi je, jeśli będzie potrzeba. Dobre odżywianie jest istotnym elementem radioterapii. Dzięki prawidłowej diecie pacjent ma energię, a organizm siłę, by walczyć z infekcją i chorobą. Jedzenie może jednak sprawiać trudności, dlatego dietetyk może w takiej sytuacji pomóc.

Skutki uboczne radioterapii obejmują pewne zmiany skóry. Zaczerwienienie, spuchnięcie, wrażliwość, ocieplenie. W zależności od dawki, jaką pacjent otrzyma, można zauważyć utratę włosów lub zmniejszone pocenie się w obróbce danej powierzchni. Te reakcje skórne są wspólne i tymczasowe. Będą stopniowo ustępować w ciągu czterech do sześciu tygodni od zakończenia leczenia. Jeżeli zmiany skórne pojawiają się poza naświetlanym obszarem, należy poinformować lekarza lub pielęgniarkę. Długoterminowe działania niepożądane, które mogą trwać do roku lub dłużej po zabiegu, to niewielkie ciemnienie skóry, rozszerzone pory na piersi, zwiększona lub zmniejszona wrażliwość skóry, zgrubienie tkanki piersi i skóry, zmiany wielkości piersi.

Aby zmniejszyć reakcję skórną:

• należy delikatnie oczyszczać skórę za pomocą letniej wody z mydłem, nie należy pocierać skóry, a jedynie osuszać ją miękkim ręcznikiem;
• nie należy drapać lub trzeć naświetlanego obszaru poddawanemu leczeniu;
• nie należy stosować kosmetyków, płynów do golenia, perfum, dezodorantów na obszar poddany leczeniu;
• należy używać tylko elektrycznej maszynki do golenia leczonego obszaru;
• nie należy nosić obcisłych ubrań lub ubrań wykonanych z surowych tkanin takich jak wełna, sztruks - tkaniny te mogą podrażniać skórę, lepiej wybrać ubrania z włókien naturalnych, np. z bawełny;
• nie należy stosować taśm lub bandaży medycznych;
• nie wolno wystawiać leczonego obszaru na działanie skrajnych temperatur, należy unikać używania poduszki elektrycznej, termoforu lub okładów z lodu;
• nie wolno wystawiać obszarów leczonych na działanie promieni słonecznych;
• należy stosować faktor ochrony przeciwsłonecznej SPF 15 lub wyższy, gdyż mogą nasilać się reakcje skóry i prowadzić do oparzenia słonecznego.

Każdy pacjent ma różne zasoby sił. Często podczas leczenia radioterapią pacjenci są zmęczeni po kilku tygodniach zabiegów. Aby zmniejszyć zmęczenie, należy dostarczać organizmowi odpowiedniej dawki odpoczynku, stosować dobrze zbilansowaną dietę, często odpoczywać. Po zakończeniu radioterapii pacjent przechodzi badania kontrolne. Lekarz ustali kolejne wizyty.