Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Rola potasu w organizmie

Puchnące ręce lub nogi, nieustające bóle głowy lub problemy ze snem – czy zauważasz u siebie podobne objawy? Ciągłe podenerwowanie i nieregularne bicie serca – to może być znakiem, że w twojej diecie brakuje potasu. Potas jest jednym z elektrolitów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania nerek, ale i całego organizmu. Składnik ten jest również bardzo ważny w procesie kontrolowania ciśnienia krwi.

1. Funkcje potasu w organizmie człowieka

Potas jest pierwiastkiem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Bierze udział u transporcie składników odżywczych do wnętrza komórek. Jest on również nieodzownym składnikiem przy pracy mięśni, wpływa także na układ nerwowy. Dzięki niemu mózg jest lepiej dotleniany, a to powoduje, że koncentracja i procesy myślowe ulegają poprawie. Obok sodu i chloru, potas stanowi podstawowy składnik elektrolityczny w komórkach ludzkiego organizmu. Sód, chlor oraz potas są minerałami znajdującymi się we wszystkich płynach zewnątrz- i wewnątrzkomórkowych, które odpowiadają za wytwarzanie ładunków elektrycznych i różnicy potencjałów błon komórkowych.

Potas jest głównym kationem wewnątrzkomórkowym. Uczestniczy w funkcjonowaniu ATP-azy Na/K, która utrzymuje odpowiednie stężenie potasu w komórce, a sodu poza komórką. Poza tym potas uczestniczy w powstawaniu potencjału spoczynkowego i czynnościowego błony komórkowej neuronów oraz w przewodzeniu impulsów nerwowych. Działając antagonistycznie w stosunku do sodu, potas zmniejsza objętość płynów zewnątrzkomórkowych kosztem zwiększania uwodnienia koloidu wewnątrz komórki, a co się z tym wiąże – reguluje gospodarkę wodną organizmu. Jakie jeszcze funkcje spełnia potas? Kontroluje skurcze włókien mięśniowych i pracę mięśni, odpowiada za utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej, reguluje pH wewnątrz komórki i panujące w niej ciśnienie osmotyczne, jest aktywatorem wielu enzymów komórkowych, pobudza wydzielanie insuliny.

2. Niedobór i nadmiar potasu w organizmie

Niedobór potasu to inaczej hipokaliemia. Do niedoboru tego elektrolitu może dojść u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, np. z nadciśnieniem tętniczym, u osób stosujących środki moczopędne oraz leki nasercowe. Niektóre z tych farmaceutyków zwiększają wydalanie potasu z moczem, dlatego w trakcie przewlekłej terapii tymi lekami konieczne jest regularne kontrolowanie jego poziomu w surowicy i ewentualne uzupełnianie braków. Nigdy jednak nie wolno prowadzić suplementacji na własną rękę. Należy ją skonsultować z lekarzem.

Z hipokaliemią można się też spotkać przy intensywnych wymiotach lub biegunkach, najczęściej w przebiegu przedawkowania leków przeczyszczających, przy zatruciach pokarmowych lub przy przewlekłych chorobach jelit. Niedobór potasu występuje również przy niedoborach aldosteronu – hormonu produkowanego przez korę nadnerczy. Niedoczynność tarczycy może prowadzić do wzrostu wydalania tego minerału i jego niedoboru. Rzadsze przyczyny hipokaliemii, to: rozległe oparzenia, urazy, wstrząs, masywne krwotoki, śpiączka cukrzycowa, sterydoterapia, zespół Cushinga.

Objawy niedoboru potasu:

  • ogólne osłabienie,
  • apatia i nadmierna senność,
  • zaburzenia pracy serca, arytmie,
  • zaburzenia funkcjonowania mięśni szkieletowych i gładkich,
  • samoistne drżenia mięśniowe, np. ud lub łydek,
  • obrzęki kończyn dolnych.

Należy pamiętać, że brak potasu w diecie może prowadzić do różnorodnych zaburzeń ze strony organizmu, m.in. do:
• chronicznego zmęczenia,
• zdenerwowania,
wzdęć i zaparć,
• zaburzeń rytmu serca,
trądziku,
• omdleń.

Nadmiar potasu w organizmie to z kolei hiperkaliemia. Jest zjawiskiem bardzo rzadkim. Spotyka się ją najczęściej w zaawansowanych chorobach nerek, które prowadzą do ich niewydolności, lub w wyniku nadmiernej suplementacji tym pierwiastkiem. Potasu spożywanego w formie produktów naturalnych nie można przedawkować. Objawami hiperkaliemii są: zwolnienie akcji serca, spadek siły mięśniowej i parestezje kończyn, czyli odczuwanie mrowienia lub drętwienia.

3. Potas w diecie

Potas jest składnikiem większości produktów, jednak spożywanie go wciąż jest niedostateczne. Dużo potasu traci się przez układ pokarmowy i nerki, dlatego jego zapas powinien być jak najszybciej uzupełniany. Szczególną uwagę na dietę bogatą w potas powinny zwrócić osoby odchudzające się, gdyż to one przede wszystkim narażone są na jego utratę. Dieta obfitująca w sól, słodycze, kawę oraz alkohol także powoduje zwiększenie wydalania tego minerału.

Osoba dorosła powinna przyjmować dziennie około 2000-4000 mg potasu. Eksperci twierdzą, że najbogatszym źródłem potasu są suszone owoce (morele, figi, jabłka, rodzynki), awokado, banany, kiwi, ziemniaki, seler, pomidory oraz grejpfruty. Potas jest również obecny w mięsie.

produkt mg/100 g produkt mg/100 g
Zawartość potasu w produktach spożywczych
mleko 138 kasza gryczana 443
ser twarogowy 96 ryż brązowy 260
polędwica wołowa 382 fasola biała 1188
pierś z kurczaka 385 ziemniaki 443


Niedobory potasu można uzupełniać gotowymi suplementami diety, zawierającymi glukonian potasu oraz przecier banana. Zaleca się przyjmowanie danych preparatów zwłaszcza osobom, które narażone są na stres, prowadzą aktywny tryb życia, oraz osobom, które często mają problemy ze skurczami łydek. Należy jednak pamiętać, że nadmiar potasu może szkodzić, dlatego przed przyjmowaniem preparatów z potasem należy skonsultować się z lekarzem.

Joanna Krocz,
Komentarze

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Składniki mineralne - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Składniki mineralne
Składniki mineralne

Niedobór potasu

Niedobór potasu, czyli inaczej hipokaliemia, oznacza, że poziom potasu w organizmie spadł poniżej 3,5 mmoli/litr krwi. Taki długotrwały stan może doprowadzić do chorób serca, a nawet paraliżu. Hipokaliemia może być spowodowana stosowaniem...

Składniki mineralne

Selen - często zapominany pierwiastek w żywieniu człowieka

Selen jest śladowym, lecz niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka składnikiem mineralnym. Bierze on udział w wielu procesach biochemicznych i fizjologicznych. W ustroju znajduje się przede wszystkim w trzustce, tarczycy, przysadce...

Składniki mineralne

Czy owoce i warzywa przestaną być zdrowe?

Według nowych badań, których wyniki zamieszczono w międzynarodowym magazynie internetowym „PLoS ONE" - warzywa i owoce, które dostarczają największej porcji witamin i składników mineralnych oraz błonnika, są w dużej mierze zależne od pszczół i innych...

Składniki mineralne

Niedobór wapnia

Niedobór wapnia w organizmie (hipokalcemia) prowadzi do zaburzeń pracy organizmu, osteoporozy i tężyczki u dzieci. Najczęstszą przyczyną niedoboru wapnia jest nieprawidłowo zbilansowana dieta. Przyczyny niedoboru wapnia  Wapń jest makropierwiastkiem...

Składniki mineralne

Niedobór cynku

Cynk jest mikroelementem pełniącym wiele funkcji w organizmie. Każda komórka do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje tego pierwiastka. Cynk jest niezbędny do prawidłowego wzrostu organizmu, regeneracji tkanek oraz bierze udział w procesach rozrodczych i...

Składniki mineralne

Selen w organizmie

Selen jest pierwiastkiem śladowym w organizmie człowieka, który długo był posądzany o działanie wyłącznie toksyczne. Dopiero w latach 60. XX wieku odkryto ważne funkcje selenu. Selen pomaga w produkcji specjalnego enzymu. Ów enzym sprawia, że błony...

Składniki mineralne

Cynk w jedzeniu

Cynkjest pierwiastkiem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Odpowiada za aktywność około 200 enzymów, dlatego ma wpływ na wszystkie procesy życiowe zachodzące w ciele. Niedobór cynku objawia się zmianami skórnymi,...

Składniki mineralne

Minerały w jedzeniu

Składniki mineralne dostarczane w pożywieniu pełnią tak samo ważną role jak witaminy. Witaminy i minerały współpracują ze sobą. Często są zawarte w tych samych produktach spożywczych. Dlatego własne powinniśmy pamiętać o zbilansowanej diecie i spożywaniu produktów bogatych odżywczo... Składniki mineralne zawarte w pożywieniu Wapń Składnik ten znajduje się głównie w kościach i zębach. Jest niezbędny do ich prawidłowego funkcjonowania. Wapń w pożywieniu zmniejsza produkcje tłuszczu w...

Składniki mineralne

Wapń w diecie dziecka

Specjaliści od żywienia alarmują, że coraz więcej dzieci spożywa za mało wapnia. Oznacza to, że nie są w stanie osiągnąć optymalnej masy kości, co przekłada się na ryzyko złamań i osteoporozy. Mocne kości są niezwykle istotne, dlatego rodzice powinni...

Składniki mineralne

Niedobór fosforu

Niedobór fosforu, czyli fosfatemia, prowadzi do zaburzeń pracy wielu narządów, w tym serca i nerek. Fosfor jest makropierwiastkiem budującym kości, dlatego też zaburzenia gospodarki fosforu prowadzą do zmniejszenia gęstości kości, a tym samym do...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500