Rola potasu w organizmie
Mgr Aneta Kościołek - dietetyk, biotechnolog, specjalista ds. zdrowia publicznego. Doktorantka Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.
Puchnące ręce lub nogi, nieustające bóle głowy lub problemy ze snem – czy zauważasz u siebie podobne objawy? Ciągłe podenerwowanie i nieregularne bicie serca – to może być znakiem, że w twojej diecie brakuje potasu. Potas jest jednym z elektrolitów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania nerek, ale i całego organizmu. Składnik ten jest również bardzo ważny w procesie kontrolowania ciśnienia krwi.
Funkcje potasu w organizmie człowieka
Potas jest pierwiastkiem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Bierze udział u transporcie składników odżywczych do wnętrza komórek. Jest on również nieodzownym składnikiem przy pracy mięśni, wpływa także na układ nerwowy. Dzięki niemu mózg jest lepiej dotleniany, a to powoduje, że koncentracja i procesy myślowe ulegają poprawie. Obok sodu i chloru, potas stanowi podstawowy składnik elektrolityczny w komórkach ludzkiego organizmu. Sód, chlor oraz potas są minerałami znajdującymi się we wszystkich płynach zewnątrz- i wewnątrzkomórkowych, które odpowiadają za wytwarzanie ładunków elektrycznych i różnicy potencjałów błon komórkowych.
Potas jest głównym kationem wewnątrzkomórkowym. Uczestniczy w funkcjonowaniu ATP-azy Na/K, która utrzymuje odpowiednie stężenie potasu w komórce, a sodu poza komórką. Poza tym potas uczestniczy w powstawaniu potencjału spoczynkowego i czynnościowego błony komórkowej neuronów oraz w przewodzeniu impulsów nerwowych. Działając antagonistycznie w stosunku do sodu, potas zmniejsza objętość płynów zewnątrzkomórkowych kosztem zwiększania uwodnienia koloidu wewnątrz komórki, a co się z tym wiąże – reguluje gospodarkę wodną organizmu. Jakie jeszcze funkcje spełnia potas? Kontroluje skurcze włókien mięśniowych i pracę mięśni, odpowiada za utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej, reguluje pH wewnątrz komórki i panujące w niej ciśnienie osmotyczne, jest aktywatorem wielu enzymów komórkowych, pobudza wydzielanie insuliny.
Niedobór i nadmiar potasu w organizmie
Niedobór potasu to inaczej hipokaliemia. Do niedoboru tego elektrolitu może dojść u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, np. z nadciśnieniem tętniczym, u osób stosujących środki moczopędne oraz leki nasercowe. Niektóre z tych farmaceutyków zwiększają wydalanie potasu z moczem, dlatego w trakcie przewlekłej terapii tymi lekami konieczne jest regularne kontrolowanie jego poziomu w surowicy i ewentualne uzupełnianie braków. Nigdy jednak nie wolno prowadzić suplementacji na własną rękę. Należy ją skonsultować z lekarzem.
Z hipokaliemią można się też spotkać przy intensywnych wymiotach lub biegunkach, najczęściej w przebiegu przedawkowania leków przeczyszczających, przy zatruciach pokarmowych lub przy przewlekłych chorobach jelit. Niedobór potasu występuje również przy niedoborach aldosteronu – hormonu produkowanego przez korę nadnerczy. Niedoczynność tarczycy może prowadzić do wzrostu wydalania tego minerału i jego niedoboru. Rzadsze przyczyny hipokaliemii, to: rozległe oparzenia, urazy, wstrząs, masywne krwotoki, śpiączka cukrzycowa, sterydoterapia, zespół Cushinga.
Objawy niedoboru potasu:
- ogólne osłabienie,
- apatia i nadmierna senność,
- zaburzenia pracy serca, arytmie,
- zaburzenia funkcjonowania mięśni szkieletowych i gładkich,
- samoistne drżenia mięśniowe, np. ud lub łydek,
- obrzęki kończyn dolnych.
Należy pamiętać, że brak potasu w diecie może prowadzić do różnorodnych zaburzeń ze strony organizmu, m.in. do:
• chronicznego zmęczenia,
• zdenerwowania,
• wzdęć i zaparć,
• zaburzeń rytmu serca,
• trądziku,
• omdleń.
Nadmiar potasu w organizmie to z kolei hiperkaliemia. Jest zjawiskiem bardzo rzadkim. Spotyka się ją najczęściej w zaawansowanych chorobach nerek, które prowadzą do ich niewydolności, lub w wyniku nadmiernej suplementacji tym pierwiastkiem. Potasu spożywanego w formie produktów naturalnych nie można przedawkować. Objawami hiperkaliemii są: zwolnienie akcji serca, spadek siły mięśniowej i parestezje kończyn, czyli odczuwanie mrowienia lub drętwienia.
Potas w diecie
Potas jest składnikiem większości produktów, jednak spożywanie go wciąż jest niedostateczne. Dużo potasu traci się przez układ pokarmowy i nerki, dlatego jego zapas powinien być jak najszybciej uzupełniany. Szczególną uwagę na dietę bogatą w potas powinny zwrócić osoby odchudzające się, gdyż to one przede wszystkim narażone są na jego utratę. Dieta obfitująca w sól, słodycze, kawę oraz alkohol także powoduje zwiększenie wydalania tego minerału.
Osoba dorosła powinna przyjmować dziennie około 2000-4000 mg potasu. Eksperci twierdzą, że najbogatszym źródłem potasu są suszone owoce (morele, figi, jabłka, rodzynki), awokado, banany, kiwi, ziemniaki, seler, pomidory oraz grejpfruty. Potas jest również obecny w mięsie.
| produkt | mg/100 g | produkt | mg/100 g |
|---|---|---|---|
| mleko | 138 | kasza gryczana | 443 |
| ser twarogowy | 96 | ryż brązowy | 260 |
| polędwica wołowa | 382 | fasola biała | 1188 |
| pierś z kurczaka | 385 | ziemniaki | 443 |
Niedobory potasu można uzupełniać gotowymi suplementami diety, zawierającymi glukonian potasu oraz przecier banana. Zaleca się przyjmowanie danych preparatów zwłaszcza osobom, które narażone są na stres, prowadzą aktywny tryb życia, oraz osobom, które często mają problemy ze skurczami łydek. Należy jednak pamiętać, że nadmiar potasu może szkodzić, dlatego przed przyjmowaniem preparatów z potasem należy skonsultować się z lekarzem.
Artykuły Minerały
Wapń jest mikropierwiastkiem pełniącym wiele funkcji w organizmie. Niedobór wapnia w diecie jest przyczyną tężyczki, osteoporozy oraz zaburzenia pracy serca.
Minerały, czyli makro i mikroelementy są związkami niezbędnymi dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Składniki mineralne zapewniają rozwój, zdolność do reprodukcji oraz zdrowie. W ...
Wapń jest ważnym dla funkcjonowania organizmu minerałem, ale jego nadmiar nie jest korzystny dla człowieka. Jakie są objawy nadmiaru wapnia w organizmie?
Jod to ważny składnik mineralny, który jest niezbędny, by mogło dojść do syntezy hormonów tarczycy. Jakie są objawy niedoboru jodu? Jakie produkty zawierają jod?
Potas to jeden z najbardziej istotnych dla człowieka pierwiastków, ale jego nadmiar stwarza realne zagrożenie dla życia.
Żelazo spełnia ważną rolę w organizmie człowieka. Niedobór żelaza powoduje anemię, a jej nadmiar hemochromatozę. Jakie są objawy hemochromatozy?
Fosfatemia, czyli niedobór fosforu, to stosunkowo rzadkie zjawisko. Jakie są symptomy niedoboru fosforu u człowieka? W jakich produktach znajduje się fosfor?
Hiponatremia, czyli niedobór sodu to niekorzystny dla organizmu człowieka stan. Jakie są symptomy niedoboru sodu? Jak należy się odżywiać, mając hiponatremię?
Sód jest mikropierwiastkiem regulującym gospodarkę wodną w organizmie. Jednakże jego nadmiar jest szkodliwy, gdyż powoduje groźną chorobę - nadciśnienie tętnicze, które prowadzi do udaru mózgu.
Miedź jest pierwiastkiem śladowym regulującym wiele procesów zachodzących w organizmie. Niedobór miedzi objawia się anemią, odbarwieniem włosów oraz spadkiem odporności organizmu.
Cynk jest mikroelementem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Niedobór cynku obniża odporność organizmu oraz powoduje zaburzenia płodności u mężczyzn.
Sód jest mikropierwiastkiem regulującym gospodarkę wodną w organizmie. Jednakże zarówno niedobór, jak i nadmiar jest szkodliwy, gdyż powoduje odwodnienie lub nadciśnienie tętnicze.
Potas jest pierwiastkiem biorącym udział w prawidłowym nawodnieniu organizmu. Jego niedobór powoduje zaburzenia pracy serca, chorobę nadciśnieniową, dlatego należy stosować odpowiednią dietę.
Żelazo jest pierwiastkiem, który zapobiega niedokrwistości, jak również jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Niedobór żelaza powoduje łamliwość paznokci i wypadanie włosów.
Magnez jest pierwiastkiem niezbędnym do życia. Należy więc posiadać odpowiednią wiedzę na jego temat, aby zapobiegać jego niedoborom.
Magnez jest makroelementem wspomagającym leczenie chorób układu krążenia oraz układu nerwowego. Zbyt duże spożycie magnezu z preparatami farmakologicznymi negatywnie wpływa na zdrowie.
Cynk jest mikroelementem, który odpowiada za zdrowy wygląd skóry i włosów. Jego niedobór powoduje spadek odporności oraz utratę apetytu.
Magnez jest pierwiastkiem niezbędnym do życia. Bardzo często występują jego niedobory, dlatego należy posiadać odpowiednią wiedzę, aby je rozpoznać.
Wapń jest niezwykle istotny dla prawidłowego rozwoju kości dziecka. Niedobory wapnia negatywnie odbijają się na zdrowiu dziecka, dlatego upewnij się, że twoje dziecko spożywa odpowiednie jego ilości.
Według nowych badań, których wyniki zamieszczono w międzynarodowym magazynie internetowym „PLoS ONE” – warzywa i owoce , które dostarczają największej porcji witamin i składników mineralnych oraz ...
Nazwą „sole mineralne” określa się przede wszystkim pierwiastki spotykane w naturze – w organizmach żywych i w pożywieniu. Sole mineralne są ważnym składnikiem diety człowieka, ponieważ spełniają ...
Produkty bogate w żelazo to podstawa żywieniowa kobiety, która jest w ciąży. Kobiety w tym szczególnym czasie powinny regularnie wykonywać badanie morfologiczne krwi na obecność żelaza. Jeśli ...
Selen jest pierwiastkiem śladowym w organizmie człowieka, który długo był posądzany o działanie wyłącznie toksyczne. Dopiero w latach 60. XX wieku odkryto ważne funkcje selenu. Selen pomaga w ...
Chrom występuje w przyrodzie w ograniczonych ilościach. Zdrowa dieta powinna wyrównywać niedobór chromu w organizmie. Podobnie jak inne mikroelementy, chrom wspomaga różne funkcje życiowe. Jego ...
Potas jest pierwiastkiem niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Jego najważniejszą funkcją jest kontrola ciśnienia krwi, pracy nerek i regulowanie gospodarki ...
Niedobór magnezu może wywołać poważne konsekwencje, dlatego warto dbać o utrzymanie prawidłowego poziomu tego makroelementu. Jeśli stosujesz leki uspokajające lub antykoncepcyjne, środki ...
Magnez pełni wiele ważnych funkcji w organizmie. Tymczasem wiele osób za mało dostarcza tego makroelementu z pożywieniem. Stężenie magnezu w organizmie zmniejsza się pod wpływem stresu, niektórych ...
Zdrowa dieta to podstawa prawidłowego funkcjonowania organizmu. Owoce , warzywa , chude mięso, rośliny strączkowe, pełnoziarniste pieczywo, orzechy i ryby – zdrowe jedzenie jest niezbędne dla ...
Witaminy i minerały sprawiają, że nasz organizm wzmacnia swoją odporność. Jest to szczególnie ważne w okresach zmiany pór roku. Sezon jesienno-zimowy przynosi apatię i przemęczenie. Nasze ...
Żelazo jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Nie jesz mięsa ani ryb ? Uważaj, grozi ci niedobór żelaza. Dlaczego? Ponieważ najwięcej znajduje się go właśnie w czerwonym mięsie, ...
Wapń znajduje się w mleku i produktach mlecznych oraz rybach . Wpływa na stan naszych kości już od urodzenia. Jest pierwiastkiem niezbędnym dla naszego życia, a jego niedobory mogą powodować ...
Niedobór potasu, czyli inaczej hipokaliemia, oznacza, że poziom potasu w organizmie spadł poniżej 3,6 moli na litr krwi. Taki długotrwały stan może doprowadzić do chorób serca, a nawet paraliżu. ...
Jod jest pierwiastkiem niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Jego niedobór może być przyczyną wielu poważnych schorzeń. Osoby mieszkające nad morzem są w lepszej sytuacji, ...
Żelazo jest mikroelementem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Najczęściej jego niedobór występuje po długotrwałym wysiłku, w okresie okołoporodowym i laktacyjnym, menstruacji i ...
Zdjęcia
Video
Konsultanci działu Żywienie
dietetyk, biotechnolog, specjalista ds. zdrowia publicznego. Doktorantka
