Rozlane zapalenie otrzewnej

Rozlane zapalenie otrzewnej jest to zapalenie cienkiej tkanki jamy brzucha, które obejmuje większość narządów jamy brzusznej. Należy do najgroźniejszych powikłań ostrych chorób jamy brzusznej. Zazwyczaj wywołane jest infekcją bakteryjną. Powstaje przede wszystkim z powodu przedziurawienia lub martwicy przewodu pokarmowego.

Przyczyny rozlanego zapalenia otrzewnej

Rozlane zapalenie otrzewnej jest wywoływane przez bakterie, które wnikają do jamy brzusznej. Bakterie dostają się przez otwór, spowodowany np.:
  • przedziurawieniem zmienionego zapalnie wyrostka robaczkowego,
  • przedziurawieniem wrzodu żołądka lub dwunastnicy.

Choroba może rozpocząć się także w przebiegu takich chorób, jak:

Rozlane zapalenie otrzewnej może być spowodowane także przez żółć czy związki chemiczne uwalniane przez trzustkę (enzymy trzustkowe), które przedostają się do błony śluzowej jamy brzusznej. Do ujawnienia się rozlanego zapalenia otrzewnej może dojść w wyniku dostania się zanieczyszczeń, np. w wyniku stosowania cewnika do dializy otrzewnowej lub rur żywieniowych.

W około 40% przypadków zapalenie otrzewnej powstaje w wyniku ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego, blisko 20% wskutek przedziurawienia wrzodu żołądka lub dwunastnicy i około 20% z powodu innych zakażeń. Źródłem zakażenia u kobiet może być także ropne zapalenie narządów rodnych (np. jajowodów, jajników).

Objawy rozlanego zapalenia otrzewnej

Objawy charakterystyczne: chory jest blady, ma zimne poty, rysy twarzy zaostrzają się, temperatura wynosi ok. 38-39 st. C, język jest suchy, oddech płytki, tętno szybkie i mniej wyczuwalne. Występuje zmniejszenie apetytu, ból brzucha, wzdęcia, czasami czkawka, nudności, zdarzają się także cuchnące wymioty. Brzuch jest twardy, bolesny. Pojawia się parcie na stolec, ale chory nie jest w stanie go oddać. Pojawić się może małe wydalanie moczu oraz pragnienie.

Bakterie, które wywołują zapalenie jamy otrzewnej, mogą powodować zakażenie krwi (posocznica). Zapalenie otrzewnej może mieć również silny wpływ na wcześniaki, powodując martwicze zapalenie jelit.

Możliwe powikłania pojawiające się w trakcie choroby obejmują ropień, śródotrzewnowe zrosty jelit, martwicę jelit oraz wstrząs septyczny.

Leczenie rozlanego zapalenia otrzewnej

Diagnostyka choroby może obejmować test na wykrywanie obecności szczepów bakterii we krwi, badanie chemiczne krwi, w tym poziom enzymów trzustkowych, pełne badanie morfologiczne krwi, badania wątroby i nerek. Wykonuje się także badanie rentgenowskie oraz tomografię komputerową, badanie ogólne moczu oraz test na wykrywanie szczepów bakterii w płynie otrzewnowym.

Jeśli dojdzie do zapalenia otrzewnej, konieczna jest szybka operacja, ze względu na to, że stanowi ona potencjalne ryzyko zagrożenia życia. We wczesnym stanie choroby udaje się uratować 80% chorych. Operacja jest głównie potrzebna w celu usunięcia źródła zakażenia, np. zakażenie jelit, zapalenie wyrostka robaczkowego lub ropień. Leczenie ogólne natomiast obejmuje podawanie antybiotyków, podawanie płynów i pokarmów przez kroplówkę, leki przeciwbólowe lub intubację dożołądkową lub dojelitową.

Przypisy
Czech A., Tatoń J. Diagnostyka internistyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3156-7
Fibak J. CHIRURGIA. Podręcznik dla studentów medycyny., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2708-X
Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3

Artykuły Rozlane zapalenie otrzewnej

Zapalenie otrzewnej jest to podrażnienie tkanki wyścielającej ściany jamy brzusznej i jej narządy. Choroba ta ma bardzo duży wpływ i znaczenie w przebiegu wielu chorób. Otrzewna jest ...

Przy rozlanym zapaleniu otrzewnej dochodzi do mocnego wydęcia brzucha.

Zapalenie wyrostka robaczkowego jest najczęściej spotykaną ostrą chorobą jamy brzusznej. Może ono wystąpić w każdym wieku, zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Nazwę choroba ta zawdzięcza kształtowi ...

Istnieją dwa sposoby operacyjnego usunięcia wyrostka: laparoskopowy i klasyczny.

Zapalenie pęcherzyka żółciowego jest związane z powikłaniami kamicy pęcherzyka żółciowego. Stan zapalny może być spowodowany utrudnionym odpływem żółci z pęcherzyka, zamknięciem światła przez ...

Laparoskopia z widokiem na pęcherzyk żółciowy.

Wyrostek robaczkowy to zamknięty, wąski przewód, będący uwypukleniem jelita ślepego. Wewnętrzna wyściółka wyrostka wytwarza niewielkie ilości śluzu, który przepływa przez wyrostek do jelita ...

Na zdjęciu widoczny zabieg metodą laparoskopową.

Kiedy wszystkie nieinwazyjne metody diagnostyczne zawiodą, jedynym wyjściem jest zajrzenie do wnętrza ciała ludzkiego i dokładne obejrzenie wszystkich narządów. Jeszcze niedawno w tym celu trzeba ...

Trokar jest jednym z narzędzi służących do wykonania laparoskopii (badania jamy otrzewnej).

Pneumokoki wzbudzają w każdym rodzicu strach o zdrowie swojego dziecka. Obecnie zakażonych pneumokokami jest ok. 2 mln dzieci i 1 mln dorosłych. Zakażenie jest niebezpieczne, ponieważ może ...

Endoskopowe opanowanie krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego to zabieg, który wykonuje się u osób, u których pojawiło się krwawienie z przełyku, żołądka lub dwunastnicy. Krwawienie w ...

Lekarz operujący zdalnie sterowanym endoskopem.

Uchyłki przewodu pokarmowego to wrodzone lub nabyte uwypuklenie ściany narządu na zewnątrz, powodujące powstanie zagłębień. Mogą mieć od kilku milimetrów do kilkunastu centymetrów, są pojedyncze ...

Uchyłek to kieszonkowate uwypuklenie jelita. Badania udowadniają, że główną rolę w powstawaniu uchyłków ma dieta.

Cholecystektomia laparoskopowa to obecnie złoty standard w leczeniu kamicy pęcherzyka żółciowego , przez pacjentów potocznie nazywanego „kamicą woreczka żółciowego”. Istnieje niewiele ...

Monitor rejestruje pracę chirurgów podczas zabiegu.

Niedrożność jelit to choroba, która polega na zablokowaniu przechodzenia treści pokarmowej przez jelita. Może wystąpić niedrożność mechaniczna, gdy pojawiają się przeszkody w jelitach lub ...

Niedrożność jelit należy jak najszybciej poddać leczeniu. 

Wyrostek robaczkowy to narząd szczątkowy jelita ślepego (kątnicy), o długości mniej więcej 8-9 cm. Zazwyczaj swobodnie zwisa do prawego dołu biodrowego, jednak występuje też w nietypowych ...

Na zdjęciu widoczny zabieg metodą laparoskopową.

Zespół wstrząsu toksycznego (TSS, ang. Toxic Shock Syndrome) powstaje głównie pod wpływem toksyny TSST-1, którą wytwarza gronkowiec złocisty. Jeśli poziom toksyny przekroczy pewien poziom, do ...

Wstrząs wywołany toksyną lub toksynami. Produkowane są przez gronkowca złocistego.

Badanie jamy brzusznej ma na celu zbadanie organów w jej powłokach. Operacja, która otwiera powłoki jamy brzusznej to laparotomia. Jest to badanie polegające na przecięciu skóry, mięśni i ...

Przygotowania do badania powłok jamy brzusznej.

Pelviskopia jest badaniem umożliwiającym ocenę narządów miednicy mniejszej i wykrycie ewentualnych zmian w ich obrębie. Badanie nazywane jest laparoskopią miednicy mniejszej. Polega na ...

Uwięźnięcie przepukliny jest jedną z postaci niedrożności jelit, występującą u małych dzieci i u osób w podeszłym wieku. Dochodzi wtedy do zaciśnięcia zawartości worka przepuklinowego (najczęściej ...

Termożele to jeden z zabiegów leczniczych polegający na stosowaniu ciepłego lub zimnego kompresu żelowego. Główną zaletą okładu żelowego jest długi czas oddawania ciepła lub zimna. Leczenie ...

Cholecystostomia jest to zabieg polegający na wykonaniu drenażu pęcherzyka żółciowego, przeprowadzany zazwyczaj u pacjentów z zapaleniem pęcherzyka żółciowego , będących w ciężkim stanie. Dzięki ...

Endometrioza, czyli wędrująca śluzówka lub gruczolistość zewnętrzna, jest to innymi słowy rozrost błony śluzowej macicy (czyli endometrium) poza jamą macicy: najczęściej w jamie otrzewnej, ...

Leczenie tego typu nowotworu odbywa się metodą operacyjną. 

Dur brzuszny jest ostrą chorobą zakaźną wywoływaną przez pałeczkę duru brzusznego. Jest ona wrażliwa na działanie środków odkażających, promieni słonecznych oraz ciepła, wydziela endotoksynę ...

Ostry brzuch to stan utrzymujących się lub narastających objawów, w tym bólów brzucha, wymiotów, nudności, zatrzymania gazów i stolca, których przyczyną jest choroba dotycząca jamy brzusznej. ...

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)
Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »