Samotność a depresja

Samotność jest uczuciem wyobcowania, poczuciem braku towarzystwa. Prowadzi do przeżywania stanów przygnębienia, poczucia izolacji. Trwałe poczucie samotności wzmaga podatność na zaburzenia psychiczne i psychosomatyczne. Może także implikować uczucia depresyjne. Istotne jest, że samotność może dotykać nie tylko osób nieśmiałych i wycofanych, ale także takich, które z pozoru wydają się silne, ambitne, pewne siebie i zdecydowane.

Spis treści:
  1. 1. Przyczyny samotności
  2. 2. Myśli samobójcze
  3. 3. Sposoby radzenia sobie z samotnością

1. Przyczyny samotności

Pośród wielu przyczyn samotności można wskazać przyczyny psychologiczne – pewne predyspozycje psychiczne, charakterystyczne dla danego człowieka, mogą wpływać na doświadczanie samotności. Wśród nich można wyróżnić: niskie poczucie własnej wartości, niezdolność porozumiewania się, wrogość, strach, nastawienie obronne. Oto krótka charakterystyka każdego z nich:

  • niskie poczucie własnej wartości – niska samoocena powoduje brak wiary we własne możliwości i zamykanie się w sobie. Z drugiej jednak strony reakcją na niskie poczucie własnej wartości może być próba przeceniania siebie. Obydwa style zachowań utrudniają kontakty z ludźmi, trudno jest bowiem budować głębokie relacje przy braku zaufania do siebie. Osoba taka ma trudność 
z okazywaniem i przyjmowaniem miłości bez poniżania się. Ponadto niska samoocena powoduje, że człowiek staje się nieśmiały, co w konsekwencji prowadzi do unikania kontaktów z ludźmi,
  • niezdolność porozumiewania się – to najczęściej występująca przyczyna trudności w kontaktach z innymi. Brak umiejętności porozumiewania się rodzi poczucie samotności i izolacji nawet wtedy, gdy przynależymy do jakiejś społeczności,
  • wrogość – może wynikać z nienawiści do samego siebie, która często kierowana jest w stronę innych ludzi. Jeśli takiej postawie towarzyszy negatywne nastawienie, odpycha to innych, a w konsekwencji powoduje samotność,
  • strach – wynika często z lęku przed bliskim kontaktem, przed odrzuceniem, przed zranieniem (co może mieć swoje korzenie w przeszłości),
  • nastawienie obronne – można tu wskazać postawy rywalizacji, zaborczości, niezależności, a także postawy roszczeniowe. Takie postawy rodzą nadmierny krytycyzm i brak tolerancji wobec innych, domaganie się bycia w centrum uwagi, manipulowanie innymi, co w konsekwencji oddala nas od innych 
i rodzi poczucie samotności.

Jeśli człowiek chce uniknąć samotności, zakłada się, że muszą zostać zaspokojone jego potrzeby rozwojowe. Zalicza się do nich: potrzebę akceptacji, potrzebę przynależności, umiejętności społeczne. Oto ich krótki opis:

  • potrzeba akceptacji – rodzice mogą wyrażać akceptację w różny sposób, np. poprzez przytulenie, pogłaskanie, spędzanie wspólnie z dzieckiem czasu wolnego. Jeśli brakuje takich pozytywnych, ciepłych odniesień w relacjach pomiędzy dzieckiem a rodzicami, tzn. gdy dzieci są zbyt surowo karane, poniżane, rodzice okazują brak zainteresowania dzieckiem itp., prowadzi to do rozwoju u dziecka poczucia niskiej wartości. Konsekwencją tego jest m.in. wycofanie z kontaktów społecznych, poczucie osamotnienia i przekonanie o niezasługiwaniu na miłość. Może być jednak odwrotnie, osoby takie nadmiernie absorbują sobą otoczenie, narażając się tym samym na doświadczenie odrzucenia. W efekcie osoby takie mają trudność w ufaniu innym, co z kolei utrudnia nawiązywanie głębszych relacji. Zaś niskie poczucie własnej wartości i brak akceptacji stanowią podłoże osamotnienia,
  • potrzeba przynależności – każdy człowiek potrzebuje bliskich więzi z innymi ludźmi. Izolacja z najbliższymi rodzi niepokój i emocjonalną powściągliwość. Sytuacja separacji z jednym z rodziców powoduje, że po jego powrocie dziecko mocno związuje się z tym rodzicem. Można takie zachowanie odczytać jako obawę przed ponownym rozstaniem. W perspektywie rosnącej liczby rozwodów można zrozumieć, dlaczego wielu ludzi doświadcza osamotnienia i wyobcowania,
  • umiejętności społeczne – brak umiejętności społecznych skutkuje nieumiejętnością właściwego zachowania. Osoby takie cechują się brakiem wrażliwości na potrzeby innych oraz brakiem umiejętności podtrzymywania poprawnych relacji z innymi ludźmi. Ponadto mają skłonność do manipulowania ludźmi, co skutkuje odrzuceniem, rozczarowaniem, 
a w konsekwencji zwiększa ich osamotnienie.

Przyczyny społeczne – stwierdza się, że szybkie przemiany społeczne rodzą izolację ludzi od siebie, pozbawiają ich bliskich kontaktów ze sobą, przyczyniając się tym samym do problemu samotności. Do zjawisk społecznych, przyczyniających się do poczucia samotności, zalicza się: telewizję, mobilność, rozwój techniki oraz urbanizację.

2. Myśli samobójcze

Wyżej wymienione przyczyny samotności nie pozostawiają wątpliwości, że człowiek narażony jest na potencjalne doświadczanie uczuć depresyjnych. Symptomem osamotnienia jest niskie poczucie własnej wartości oraz brak wiary w siebie. Powoduje to, że człowiek doświadcza niepowodzeń w kontaktach z innymi, co w konsekwencji prowadzi do dalszego obniżania się samooceny, pogłębiając problem. Niezdolni do nawiązywania kontaktów ludzie zamykają się w sobie, zniechęcając się do podejmowania aktywności w przekonaniu, że nikt ich nie rozumie. Człowiek przeżywający depresję w wyniku poczucia samotności doświadczać może braku nadziei prowadzącego do rozpaczy, a nawet do myśli samobójczych. W sytuacji, gdy poczucie samotności staje się zbyt wielkie, samobójstwo wydaje się stwarzać możliwość wyjścia z sytuacji. Chęć popełnienia samobójstwa może też stanowić sposób zwrócenia na siebie uwagi osób, od których oczekiwaliby troski, zrozumienia, zainteresowania sobą. Przeżywanie depresji przez osoby samotne może je popychać do różnych form radzenia sobie z problemem, jak alkoholizm czy narkotyki, w celu poprawy nastroju, zmniejszenia uczucia pustki czy próby wygaszenia uporczywego uczucia samotności. Na ogół sposoby te zawodzą, a uporczywe uczucie samotności nie znika. To tylko powoduje powstawanie błędnego koła, które sprawia, że problem rozrasta się w swoim rozmiarze, zamiast zniknąć.

3. Sposoby radzenia sobie z samotnością

Warto na początek zastanowić się, co jest przyczyną przeżywania samotności. Jaka jest motywacja do trwania w takim doświadczaniu? Weryfikacja przyczyn może okazać się trudna, ale jest jednocześnie konieczna, aby móc konstruktywnie zacząć radzić sobie 
z problemem. Warto też zastanowić się nad tym, czy jest ktoś wśród bliskich, kto mógłby nam w tym pomóc. Warto podjąć próbę kontaktu z innymi ludźmi. Może to przynieść ulgę, zwłaszcza jeśli człowiek odczuwa brak bliskiej osoby bądź utratę kogoś ważnego. Warto też zastanowić się nad tym, co o sobie myślimy, jakie mamy zdanie na swój temat. Jeśli znajomi lub rodzina podkreślają, że nie doceniamy swoich możliwości, umiejętności, wskazywać to może na niską samoocenę. Dobrze byłoby nad tym popracować. A jeśli zadanie może okazać się zbyt trudne, warto poprosić o pomoc specjalistę. Rozmowa z psychologiem pozwoli nam spojrzeć na siebie z dystansu i bardziej realnie ocenić własny potencjał.
 
Samotność jest stanem, z którym należy walczyć. W przeciwnym razie może stać się ona przyczyną wielu zaburzeń psychicznych i problemów emocjonalnych. Istnieje wiele sposobów radzenia sobie z samotnością, a jednym z nich są grupy wsparcia – ostatnio jedne z najpowszechniejszych metod leczenia depresji.

Bibliografia

  • Crisp J., Turner M., Psychologia społeczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, ISBN 978-83-01-15982-5.
  • Dudek D., Zięba A., Depresja – wiedzieć, aby pomóc, Krakowskie Wydawnictwo Medyczne, Kraków 2002, ISBN 83-88614-05-3.
  • Pużyński S., Depresje i zaburzenia afektywne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3828-6.
  • Święcicki Ł., Depresja – zwykła choroba?, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-276-8.
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Komentarze

Pytania do specjalistów

Czy to tylko samotność czy depresja?

Mam 33 lata. Od około dwóch tygodni obserwuję u siebie zupełnie inne zachowania niż dotychczas. Przede wszystkim zauważyłem u siebie brak zainteresowania rzeczami, tematami, które do niedawna mnie pasjonowały - piłka nożna, książki, na których nie mogę...

Odpowiada:  Paulina Stolorz Paulina Stolorz
Depresja i samotność w związku

Mam na imie Iza,zyje w obcym kraju. Mam depresje poniewaz nie mam pracy i czuje sie samotna w zwiazku. Moj partner swoj czas po pracy spedza z komputerem. Depresja nie ogranicza mojej aktywnosci ale ma wplyw na moje samopoczucie, jestem bardzo smutna,...

Odpowiada: Mgr Katarzyna Garbacz Mgr Katarzyna Garbacz i 1 inny
pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~m...5 Pytania do specjalistów 2 odpowiedzi Radzenie sobie z samotnością ~m...5:

Witam, od dłuższego czasu dokucza mi samotność. Nie wiem co ze sobą zrobić, nie mam przyjaciół z którymi mógłbym pogadać, z rodziną też nie mamy o czym rozmawiać. Gdy poznaje nowych ludzi brakuje wspólnego tematu i znajomość kończy się zanim wgl się zacznie...

pokaż 5 następnych

Artykuły Przyczyny depresji

Przyczyny depresji Kto choruje na depresję?

Na depresję może zachorować każdy – dziecko, nastolatek, osoba dorosła albo w podeszłym wieku. Szacuje się, że kobiety chorują na depresję nawet trzy razy częściej od mężczyzn. Zazwyczaj chorują ludzie między 35. a 55. rokiem życia. Prawidłowe...

Przyczyny depresji Depresja problemem społecznym

Choroby są problemem, z jakim ludzkość walczy od zarania dziejów. Cierpieć można na niezliczoną ilość dolegliwości wywołanych różnymi czynnikami. Jednak wśród wielu schorzeń, choroby psychiczne są uważane za zjawisko marginalne i...

Przyczyny depresji Wygląd fizyczny a depresja

Wygląd fizyczny jest bardzo ważny dla budowania obrazu własnej osoby. Od tego, w jaki sposób postrzegamy siebie może zależeć to, czy nawiązujemy kontakty z innymi, czy jesteśmy otwarci na nowe wyzwania oraz w jaki mamy stosunek do innych. Wygląd...

Przyczyny depresji Zaniżone poczucie własnej wartości a depresja

Osobowość człowieka jest bardzo złożona. Każdy z nas posiada charakterystyczne cechy psychiczne, które wpływają na to, jakim jest człowiekiem i jak potrafi radzić sobie w życiu. Niektóre osoby radzą sobie doskonale w trudnych sytuacjach i...

Przyczyny depresji Depresja na emigracji

(...) a depresja jest bardzo silny. Przyczyny depresji na emigracji Emigracja z powodów zarobkowych, jest od kilku lat...

Przyczyny depresji Wpływ trądziku na depresję

Zaburzenia psychiczne i somatyczne mogą się ze sobą wiązać i być objawami jednej choroby. Zarówno złe samopoczucie psychiczne może wpływać na stan ciała, jak i problemy zdrowotne mogą odbijać się na psychice. W grupie chorób...

Wzrost a depresja
Przyczyny depresji Wzrost a depresja

Wygląd zewnętrzny jest bardzo ważny dla każdego człowieka. Nad nim spędzamy dużo czasu. Odstępstwa od normy mogą być przyczyną powstawania wewnętrznych problemów i trudności. Odmienny od oczekiwanego wygląd zewnętrzny staje się powodem powstawania...

Przyczyny depresji Wypadanie włosów a depresja

Wypadanie włosów dla wielu osób jest wstydliwym i kłopotliwym problemem. W początkowych fazach jest zwykle niedostrzegalne dla otoczenia. Jednak wraz z pogłębianiem się problemu staje się on coraz bardziej widoczny, powodując pogorszenie się...

Przyczyny depresji Otyłość a depresja

Otyłość jest dla wielu ludzi poważnym problemem. Tryb życia zmienił się: ludzie nie mają na co dzień odpowiedniej ilości ruchu, przyjmowany pokarm ulega modyfikacji, w pracy pomagają maszyny, przeważa bezruch i pozycja siedząca. Do głównych...

Przyczyny depresji Problemy seksualne a depresja

Dysfunkcja seksualna oznacza upośledzenie dążenia do zaspokojenia seksualnego lub zaburzenie zdolności jej osiągnięcia. Dysfunkcje seksualne mogą występować w różnym natężeniu. Niezależnie od tego, który partner zostanie uznany za...

pokaż 10 następnych