Selen w organizmie

Selen jest pierwiastkiem śladowym w organizmie człowieka, który długo był posądzany o działanie wyłącznie toksyczne. Dopiero w latach 60. XX wieku odkryto ważne funkcje selenu. Selen pomaga w produkcji specjalnego enzymu. Ów enzym sprawia, że błony komórkowe są chronione przed niebezpiecznym działaniem wolnych rodników. Na atak bakterii i wirusów jesteśmy szczególnie narażeni zimą, kiedy nasza odporność spada. Warto wiedzieć, jakie są źródła selenu. W jego dostarczaniu do organizmu pomocna będzie też zdrowa dieta i zdrowa żywność.

Spis treści:
  1. 1. Źródła selenu
  2. 2. Właściwości selenu
  3. 3. Niedobór i nadmiar selenu

1. Źródła selenu

Zdrowa żywność jest bogata w mikroelementy. Dlatego też selen w sporych ilościach można znaleźć w orzechach brazylijskich, tuńczyku, nasionach słonecznika. Inne źródła selenu to wątroba, owoce morza i ryby. Zdrowa dieta powinna być bogata w selen. W tym celu warto jeść warzywa obfitujące w mikroelementy, to jest czosnek i cebulę. Źródła selenu to również: brązowy ryż, kiełki pszenicy, drób i warzywa z terenów, gdzie ziemia jest bogata w selen. Selen jest najlepiej przyswajalny w formie organicznych związków – selenocysteiny i selenometioniny. Występują one w naturalnych produktach spożywczych.

Selen jest pierwiastkiem nietrwałym w organizmie i w zetknięciu z węglowodanami, zwłaszcza cukrami prostymi, staje się nieprzyswajalny i bezużyteczny dla organizmu. Dlatego osoby przejadające się słodyczami pozbawiają się tego cennego biopierwiastka. Bardzo dobrym źródłem selenu są drożdże piwne, pod warunkiem, że zostaną pozbawione aktywności pod wpływem wysokiej temperatury, np. zalania wrzątkiem. Spożycie dziennie około 2 gramów drożdży zapewnia odpowiednią dawkę selenu. Należy pamiętać, że witamina C osłabia wchłanianie selenu. Do takiej sytuacji dochodzi, gdy w organizmie jest jej za dużo. Inaczej niż witamina C działa witamina E. Sprawia ona, że selen łatwiej się wchłania. Selen działa synergistycznie z witaminą E, blokując szkodliwe procesy utleniania w tkankach.

2. Właściwości selenu

Selen odgrywa dużą rolę w organizmie. Wśród licznych właściwości selenu najważniejszą jest wzmacnianie układu odpornościowego. Po zaaplikowaniu optymalnych dawek selenu osobom z jego niedoborem organizm wielokrotnie zwiększa poziom wytwarzanych ciał odpornościowych, limfocytów i makrofagów, czli komórek żernych. Podobnie jak i inne mikroelementy, selen wspomaga walkę organizmu z różnymi bakteriami i wirusami. Osoby często chorujące na opryszczkę powinny szczególnie uważać, by niedobór selenu u nich nie wystąpił. Selen broni organizm przed opryszczką i półpaścem. Selen wchodzi w skład peroksydazy glutationowej, enzymu broniącego błony komórkowe i czerwone ciałka krwi przed niszczącym działaniem wolnych rodników. Unieszkodliwianie wolnych rodników zapobiega powstawaniu zmian nowotworowych w tkankach i narządach.

Inne właściwości selenu wiążą się z jego działaniem przeciwzapalnym. Mikroelementy, w tym właśnie selen, powinny przyjmować osoby cierpiące na choroby przewlekłe. Wskazane jest, by zdrowa dieta, np. na reumatoidalne zapalenie stawów czy na toczeń, była bogata w selen i inne mikroelementy. Selen pomaga w wydalaniu z organizmu szkodliwych metali ciężkich i uczestniczy w wytwarzaniu hormonopodobnych substancji, prostaglandyn, zapobiegających stanom zapalnym, a zwłaszcza autoagresji reumatoidalnej. Ten pierwiastek śladowy wpływa niszcząco na pleśnie i neutralizuje toksyczne działanie wytwarzanych przez nie aflatoksyn.

Selen jest też zalecany osobom cierpiącym na zmiany chorobowe, wynikające z dolegliwości związanych z układem krwionośnym. Powinny brać go też osoby, które są obciążone genetycznie tego typu chorobami. Selen przeciwdziała miażdżycy. Dlatego lekarze zalecają selen w profilaktyce chorób krążeniowych. Selen chroni serce i naczynia wieńcowe przed zmianami chorobowymi.

Mikroelementy pomagają ludzkiemu organizmowi w walce ze szkodliwymi substancjami. Selen przyspiesza pozbywanie się z organizmu pierwiastków toksycznych. Regularnie przyjmowany zmniejsza ryzyko wystąpienia raka prostaty, raka odbytu, płuc, szyjki macicy i jajników. Ponadto, selen zwiększa libido. Ma również wpływ na prawidłowy rozwój płodu, szczególnie jego układu nerwowego oraz odpornościowego, dlatego powinien być uwzględniany w menu przez kobiety w ciąży. Zdrowa żywność powinna być bogata w selen. Wiedzą o tym także osoby chorujące na zaćmę lub zwyrodnienie plamki żółtej oka. Selen posiada też inne właściwości: pomaga ustabilizować metabolizm hormonu tarczycy, łagodzi objawy menopauzy i dodaje energii. Selen tworzy barierę ochronną skóry przed szkodliwym działaniem słońca.

3. Niedobór i nadmiar selenu

Niedobory selenu mogą powodować bóle mięśni, osłabienie i uczucie ciągłego zmęczenia, częstsze „łapanie” infekcji, a także przyczyniać się do rozwoju chorób wątroby i trzustki. Niedobór selenu u mężczyzn może skutkować niepłodnością. Selen należy do mikroelementów, których poziom w organizmie trudno jest utrzymać w optymalnych granicach. Szkodliwy jest niedobór, jak również jego nadmiar. W dużych dawkach selen jest trujący dla ludzi i zwierząt. W Kolumbii i w niektórych rejonach Brazylii, gdzie gleba zawiera bardzo duże ilości selenu, występują choroby ludzi i bydła spowodowane jego nadmiarem w pokarmach. Selen powoduje np. ślepotę koni, wypadanie sierści, zębów, deformację rozwoju kończyn, zatrucia drobiu itp. U ludzi nadmiar selenu powoduje łysienie, uszkodzenia skóry i paznokci, nadwrażliwość, nudności i wymioty.

Bibliografia

  • Gertig H., Przysławski J., Bromatologia. Zarys nauki o żywności i żywieniu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-360-38.
Porozmawiaj o tym na Forum Żywienie i fitness »
Lubię to!
0

Komentarze

Pytania do specjalistów

Zatrzymywanie wody w organizmie - co robić?

Jestem młodą, szczupłą osobą. Niestety nie pijam wody mineralnej, nie lubię, wręcz nie znoszę gazowanej. U mnie w domu niegazowanej się nie pija, więc pijam różnego rodzaju słodkie soki. Czy przez to woda może mi się zatrzymywać w organizmie? Mam pyzatą...

pokaż 5 następnych

Artykuły Składniki mineralne

Składniki mineralne Potas w organizmie

(...) dla rozwijającego się płodu.(Zdrowa dieta, Składniki mineralne, Zdrowa...

Składniki mineralne Jod w diecie

(...) jednocześnie wchłania zawarte w roztworze składniki mineralne. Ma to również pozytywny wpływ na skórę, która staje się...

Składniki mineralne Witaminy dla kobiety

Witaminy to bardzo cenne składniki produktów żywnościowych, bowiem dostarczane wraz z nimi do naszego organizmu, spełniają dużo istotnych funkcji. Ważne są także minerały. Na witaminy i sole mineralne w diecie powinny zwrócić uwagę...

Składniki mineralne Rola soli mineralnych

Nazwą „sole mineralne” określa się przede wszystkim pierwiastki spotykane w naturze – w organizmach żywych i w pożywieniu. Sole mineralne są ważnym składnikiem diety człowieka, ponieważ spełniają funkcję budulcową i regulatorową.

Składniki mineralne Minerały w jedzeniu

Składniki mineralne dostarczane w pożywieniu pełnią tak samo ważną role jak witaminy. Witaminy i minerały współpracują ze sobą. Często są zawarte w tych samych produktach spożywczych. Dlatego własne powinniśmy pamiętać o zbilansowanej diecie i spożywaniu produktów bogatych odżywczo... Składniki mineralne zawarte w pożywieniu Wapń Składnik ten znajduje się gł ... , Składniki mineralne, żelazo w pożywieniu, magnez w...

Składniki mineralne Niedobór fosforu

(...) ilościach wapń i fosfor.(Zdrowa dieta, Składniki mineralne, Zdrowa żywność, Zdrowa dieta...

Składniki mineralne Sód w organizmie

(...) (Zdrowa dieta, Składniki mineralne, Zdrowa...

Składniki mineralne Niedobór wapnia

(...) (Zdrowa dieta, Składniki mineralne, Poziom...

Składniki mineralne Niedobór miedzi

(...) 18 lat powinna wraz dietą dostarczać 2,0 mg, a osoby powyżej 19 roku życia około 3,0 mg miedzi.(Zdrowa dieta, Składniki...

pokaż 10 następnych