Siatkówczak

Siatkówczak (retinoblastoma) to złośliwy wewnątrzgałkowy nowotwór. Siatkówczak w prawie 60% przypadków rozwija się w jednej gałce ocznej, w 30% dotyczy obu gałek oka, ale zazwyczaj nie atakuje ich jednocześnie. Siatkówczak może być dziedziczny lub niedziedziczny. Dotyczy prawie zawsze dzieci poniżej 5. roku życia. Przypadki siatkówczaka u dorosłych są niezwykle rzadkie.

Przyczyny siatkówczaka

Do rozwoju nowotworu dochodzi na skutek zmian genetycznych na chromosomie 13. Chromosomy zawierają gen kodujący rozwój i wzrost komórek. Jeżeli dojdzie do zmian w pewnych regionach, procesy te ulegają zaburzeniu. W przypadku retinoblastoma pierwsza mutacja powoduje uszkodzenie genu supresorowego, tzw. antyonkogenu, który odpowiedzialny jest za hamowanie procesu powstawania nowotworu.

Siatkówczak oka u dziecka

Siatkówczak dotyka najczęściej dzieci.... »

Gdy wystąpi kolejna mutacja w komórkach siatkówki, nie jest już ona kontrolowana przez wyłączony gen supresorowy. Na skutek braku kontroli dochodzi do nieprawidłowego wzrostu i namnażania się komórek – rozwoju nowotworu. U dzieci z postacią genetyczną retinoblastoma, uszkodzony gen jest odziedziczony od jednego z rodziców.

Jest to przyczyna występowania obuocznego i wieloogniskowego nowotworu, jak też większego ryzyka rozwoju innych nowotworów w późniejszym wieku. Najczęściej są to mięsaki kości i tkanek miękkich, białaczki, chłoniaki i czerniaki złośliwe. W postaci niedziedzicznej obydwie mutacje mają miejsce w komórkach siatkówki, po urodzeniu, a pozostałe komórki organizmu są prawidłowe.

Objawy siatkówczaka

• W pierwszej kolejności pojawia się leukokoria, czyli tzw. biały refleks źreniczny.
• Często u malca można zaobserwować pojawienie się zeza. 
• Dochodzi do wysięku ropnego w przedniej komorze oka.
• Może dojść do wylewu krwi do przedniej komory oka.
• Często pojawia się woloocze (powiększenie wymiarów gałki ocznej, w wyniku zwiększonego ciśnienia śródgałkowego).
• Czasami dochodzi do wytrzeszczu oka i zapalenia tkanki łącznej oczodołu.
• Pojawia się zaćma i jaskra wtórna.
• Zaawansowane przypadki wiążą się z pęknięciem gałki ocznej.
• Oko staje się czerwone i bardzo bolesne.

Zapobieganie i leczenie siatkówczaka

• brachyterapię – płytki radioaktywne kontaktowe z jodem, rutenem, naszywane są na twardówkę, pozostając na oku przez kilka dni, co wiąże się jednak z dużym ryzykiem powikłań,
• fotokoagulację ksenonową – skuteczną jedynie dla małych guzów,
• termoterapię poprzezźreniczną – powodującą martwicę tkanki dzięki zastosowaniu promieni laserowych zbliżonych do podczerwieni.