Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Sól

Sól kuchenna, czyli chlorek sodu stanowi najpopularniejszą przyprawę i środek konserwujący używany w gospodarstwie domowym. Sól jest głównym źródłem sodu w naszym pożywieniu, jednak nadmierne spożywanie soli jest szkodliwe dla naszego organizmu, ponieważ powoduje zatrzymywanie wody w organizmie, co sprzyja powstawaniu nadciśnienia tętniczego. Chociaż sól kuchenna nadaje smak przygotowywanym potrawom, należy z nią bardzo uważać. Najzdrowsza jest dieta bez soli lub znacznie ograniczająca jej spożycie.

1. Właściwości soli kuchennej

Z chemicznego punktu widzenia sól, którą na co dzień spożywamy to tzw. chlorek sodu. Sól kuchenna ma zróżnicowane właściwości fizyczne i chemiczne. Sól ma postać białego proszku o słonym smaku, ale bez zapachu. Sól dostępna jest zwykle w formie nieoczyszczonej soli kamiennej oraz oczyszczonej soli warzonej. Skład soli kuchennej mogą tworzyć również  przeciwzbrylacze. Sól występuje w wodzie morskiej oraz innych wodach naturalnych, np.: słabych solankach, borowinach. Sól morska otrzymywana jest poprzez odparowanie z wykorzystaniem energii słonecznej. Najbardziej rozpowszechnione złoża soli kamiennej znajdują się w Argentynie, Chile, Rosji. Wydobywa się ją zwykłymi metodami górniczymi i po zmieleniu oraz przesianiu stosuje się ją do celów przemysłowych lub wypłukuje ze złoża, otrzymując solankę. Tę substancję oczyszcza się poprzez dodanie wapnia, wodorotlenku i węglanu sodu, a następnie odparowuje się w przemyśle.



Źródła soli kuchennej w Polsce znajdują się w Ciechocinku, w którym solanka jest używana do inhalacji i zabiegów. Sól kamienna składa się głównie z minerału halitu. Z chlorku sodu otrzymuje się sód, węglan sodu, wodorotlenek sodu, kwas solny i chlor. Stosowany jest do celów spożywczych i jako środek konserwujący.

2. Wpływ soli na zdrowie

Sól jako źródło sodu jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Uczestniczy w regulacji  gospodarki wodnej, ciśnienia osmotycznego i pH ustroju. Ponadto sód reguluje zawartość wody w organizmie, przez co zapewnia optymalne ciśnienie krwi oraz utrzymuje prawidłową równowagę kwasowo-zasadową w organizmie. Jednak naukowcy coraz częściej podkreślają, że sól jest „białą śmiercią”, ponieważ spożywana w dużym nadmiarze prowadzi do nadciśnienia tętniczego, a w konsekwencji do zwiększenia ryzyka zawału serca i udaru mózgu.

Zdaniem WHO, Polacy spożywają za dużo soli. Tezę tę potwierdzają eksperci z Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, którzy twierdzą, że spożywamy aż 3 razy więcej soli niż zaleca WHO. W badaniach  wykazano, że zmniejszenie dziennej podaży sodu o 2,3 g powoduje obniżenie ciśnienia skurczowego o 4–6 mmHg. Zaleca się, aby osoby z nadciśnieniem lub ciśnieniem wysokim prawidłowym ograniczyły dzienne spożycie sodu do mniej niż 3 g/dobę.

Nadmiar soli kuchennej przeciąża również nerki oraz przyczynia się do rozwoju procesów nowotworowych w organizmie, głównie żołądka. Potas pełni podobną rolę jak sód, ale w niektórych procesach jest jego antagonistą. Spożycie potasu obniża ciśnienie tętnicze, ale niewspółmiernie słabiej od efektu podaży sodu, który podwyższa ciśnienie.

3. Dzienna dawka soli

Warto wiedzieć, że sól kamienna, którą spożywamy, to nie tylko ta jej ilość, którą dodaje się do potraw, ale i ta, która znajduje się w gotowych  produktach. Sól dostarczona w produktach spożywczych, jak np.: zupy w torebkach, kostki bulionowe, dania typu instant niejednokrotnie pokrywa dzienne zapotrzebowanie organizmu na ten składnik. Najwięcej sodu znajduje się w:

  • wysoko przetworzonej żywności (zupach i sosach w proszku),
  • kostkach bulionowych, konserwach,
  • słonych wędlinach i kiełbasach,
  • serach żółtych, pleśniowych,
  • kiszonkach i przekąskach typu chipsy,
  • orzeszki czy krakersy.

Aby zminimalizować szkodliwość soli trzeba zwrócić uwagę na całodzienny jadłospis.

Ilość soli w przykładowych produktach:

  • wędlina paczkowana - ok. 600 mg/2 plastry salami wieprzowego,
  • kromka pełnoziarnistego chleba - ok. 500 mg,
  • sos do spaghetti w słoiku - ok. 600 mg/pół kubka,
  • orzeszki solone - ok. 250 mg/30 g,
  • ekspresowe zupy z makaronem, tzw. chińskie - ok. 2,5 g/porcja,
  • ketchup - ok. 180 mg/1 łyżeczka.

4. Jak ograniczyć ilość soli w diecie?

Dzienne spożycie soli nie powinno być większe niż 5 g (1 płaska łyżeczka). Najlepszym rozwiązaniem pozwalającym na ograniczanie jej spożycia byłoby unikanie stosowania (dodawania) soli do potraw oraz unikanie produktów, które są w nią bogate. Warto ograniczyć sól w diecie, wykluczyć całkowite solenie i dosalanie potraw podczas przyrządzania i jedzenia.

Sól można zastąpić przyprawy ziołowe, których cała gama jest dostępna na rynku, np.: bazylia, tymianek i estragon. Nawet bez soli, z takimi przyprawami posiłek będzie smakował każdemu. Do wyeliminowania z diety soli można się przyzwyczaić.

Sól znajduje się w produktach przetwarzanych, warto wybierać więc produkty świeże albo mrożone. Podczas zakupów należy prowadzić eliminację produktów, unikając kupowania żywności przetworzonej, jak np.: konserwy, chipsy.


Ryby i warzywa powinny być gotowane na parze. Woda mineralna powinna być niskosodowa, czyli z zawartością do 100 mg sodu i 300 mg chlorków.
Na temat dziennego spożycia soli i jej wpływu na zdrowie istnieje wiele kontrowersji. Jeśli już decydujesz się na solenie, musisz wybierać sól morską lub jodowaną. Sól morska zawiera całe bogactwo soli mineralnych zawartych w morzu (sód, magnez, wapń) oraz mikroelementy (jod, mangan, żelazo, fluor).

Weronika Buczkowska,
Komentarze

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Sól - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Sól
Sól

Czy sól uzależnia?

Czy sól uzależnia?

(...) regulują dzienne zapotrzebowanie organizmu na sól. Nowa wiedza może przyczynić się do walki z uzależnieniem od narkotyków i nikotyny ... stresu - kortykotropinę (ACTH), aby sztucznie zwiększyć zapotrzebowanie organizmu na sól. Testy ujawniły sposób, w jaki niektóre ... i energii. Badania wykazały, że połączenia genowe aktywowane poprzez wywołanie instynktownego apetytu na sól, są usytuowane w tym samym miejscu, co geny związane z uzależnieniem od kokainy lub heroiny. Chociaż instynkty, takie jak apetyt na sól, są...

Sól

Zalety soli morskiej

Spożywanie soli jest obecnie dość kontrowersyjnym tematem, stale słychać bowiem głosy, że sól szkodzi zdrowiu. Faktycznie, jej nadmiar nie wpływa pozytywnie na organizm, jednak nie należy całkowicie eliminować soli ze swojej diety. Warto pamiętać, że sól ... jest zmiana zwykłej soli kuchennej na sól morską. Właściwości soli Sól dostarcza sodu, który jest niezbędny człowiekowi do normalnego funkcjonowania. Sól odgrywa ważną rolę podczas skurczów mięśni, stymulacji nerwów, właściwego funkcjonowania nadnerczy i innych...

Sól

Sól a nadciśnienie

Sól a nadciśnienie

Dieta na nadciśnienie wymaga zmiany nawyków żywieniowych. Na nadciśnienie tętnicze pracujemy w końcu sami. Zdarza się, że choroba się rozwija latami, nie dając przy tym żadnych objawów. Dopiero po wykonaniu rutynowych badań, okazuje się że...

Sól

Działanie soli

Sól stała się tak popularną przyprawą, że wielu z nas nie wyobraża sobie bez niej smacznej potrawy. Światowa Organizacja ... sobie kanapkę, zupę czy ziemniaki bez soli? Wielu z nas nie zdaje sobie sprawy, jak niezdrowa jest sól. Powoduje nadciśnienie ... . Jakie powoduje to zagrożenia? Sól przede wszystkim przetrzymuje wodę w organizmie, zapełnia tętnice i skutkuje wzrostem ciśnienia ... . Poza tym wypłukuje wapń z organizmu, a co za tym idzie, zwiększa ryzyko zachorowania na osteoporozę. Dzienne zapotrzebowanie na sól wynosi...

Zdrowie w ciąży

W ciąży jedz sól z umiarem

W ciąży jedz sól z umiarem

Nowe badania przeprowadzone na zwierzętach sugerują, że istnieje związek pomiędzy spożyciem przez ciężarną sodu a rozwojem nerek u potomstwa. Zarówno zbyt mała, jak i zbyt duża ilość soli w diecie ma negatywny wpływ na prenatalny rozwój...

Bilansowanie zdrowej diety

Sól w codziennej diecie

Sól jest minerałem niezbędnym do życia i funkcjonowania, jednak wszystko z umiarem, gdyż zbyt duża ilość soli w diecie jest bardzo niebezpieczna dla zdrowia. Mimo to badania wykazują, że ludzie jedzą zbyt dużo soli. Poniżej przedstawiamy skutki...

Karmienie niemowlęcia

Nie podawaj dziecku soli!

Nie podawaj dziecku soli!

Sól, zwana też przez niektórych „białą śmiercią", jest w tej chwili sporym problemem w cywilizowanych społeczeństwach. Zjadamy jej po prostu zdecydowanie za dużo w stosunku do faktycznych potrzeb naszego organizmu. Co gorsze, takie same nawyki żywieniowe przekazujemy dzieciom, które w przyszłości będą powielać nasze błędy. Nikt jednak nie podejrzewał, że nadmiar soli w diecie ... produkty spożywcze i dania maluchy wówczas jadły. Sól a organizm dziecka Produkty przeznaczone dla niemowląt powinny być...

Bilansowanie zdrowej diety

Sól w codziennej diecie

Sól jest minerałem niezbędnym do życia i funkcjonowania, jednak wszystko z umiarem, gdyż zbyt duża ilość soli w diecie jest bardzo niebezpieczna dla zdrowia. Mimo to badania wykazują, że ludzie jedzą zbyt dużo soli. Poniżej przedstawiamy skutki...

Dieta na ładną cerę

Dieta na trądzik

Czy nasze jedzenie ma wpływ na trądzik? Dermatolodzy ciągle jeszcze się o to spierają. Na pewno to, co zjadamy, nie jest jedyną przyczyną powstawania lub braku trądziku. Odpowiednia dieta nie tylko wpływa na naszą sylwetkę, ale również na...

Hydroterapia i balneoterapia

Sole do kąpieli

Sól do kąpieli zapewni twojemu ciału relaks, a także wspomoże regenerację sił. Ponadto może ona sprzyjać leczeniu skóry ... . Do najpowszechniej stosowanych soli zaliczamy: Sól z Morza Martwego - pozyskuje się ją z wody Morza Martwego. Ten biały, bogaty w składniki mineralne produkt jest stosowany na wiele dolegliwości. Jest bardzo popularnym dodatkiem do kąpieli. Sól himalajska - wyróżnią ją jasnoróżowy kolor. Jest to naturalna i czysta sól krystaliczna. Stosowana jest w leczeniu podrażnień skóry, cellulitu i...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500