Śpiączka cukrzycowa

Śpiączka jest stanem głębokiego zaburzenia świadomości, który może być wynikiem rozmaitych chorób i zaburzeń w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu, takich jak: choroby centralnego układu nerwowego, udar mózgu, urazy czaszkowo-mózgowe, zatrucia substancjami zewnątrzpochodnymi (jak leki, alkohol czy inne toksyny) oraz najczęstsze, czyli zatrucia substancjami wewnątrzpochodnymi (szkodliwymi produktami przemiany materii). Cukrzyca może wywołać śpiączę w ten drugi sposób.

Spis treści:
  1. 1. Przyczyny śpiączki cukrzycowej
  2. 2. Pierwsza pomoc w śpiączka cukrzycowej
  3. 3. Leczenie w śpiączce cukrzycowej

1. Przyczyny śpiączki cukrzycowej

Śpiączka cukrzycowa jest efektem zaburzeń metabolicznych, powstających w przebiegu cukrzycy i polegających na nadmiernym kumulowaniu się szeregu szkodliwych związków, które uszkadzają tzw. twór siatkowaty (biorący udział m.in. w kontroli rytmu snu i czuwania) w centralnym układzie nerwowym, wywołując stan śpiączki. Do śpiączki cukrzycowej może dochodzić w następstwie czterech różnych, ostrych powikłań cukrzycy:

Każdy z tych stanów chorobowych charakteryzuje się różnymi objawami klinicznymi oraz w różnym tempie (w przypadku nieskuteczności lub niepodjęcia leczenia) doprowadza do rozwoju śpiączki.

Ze względu na duże niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia, jakie stanowi śpiączka cukrzycowa niezwykle ważne jest jak najszybsze udzielenie pomocy choremu. Często zdarza się, że śpiączka jest pierwszym objawem dotychczas nierozpoznanej cukrzycy, a utrata przytomności może mieć miejsce na ulicy, w autobusie, w sklepie, praktycznie wszędzie. Jeśli zdarzernie będzie miało miejsce na naszych oczach warto wiedzieć jak w takiej sytuacji się zachować i co każdy z nas może zrobić by pomóc choremu.

2. Pierwsza pomoc w śpiączka cukrzycowej

Ze wględu na uproszczenie postępowania z osobą chorą na cukrzycę w przypadku wystąpienia utraty przytomności, śpiączkę cukrzycową podzielono na 2 typy:

  • hiperglikemiczną (spowodowaną zbyt wysokim poziomem cukru we krwi),
  • hipoglikemiczną (charakteryzującą się poziomem cukru poniżej normy).

Hiperglikemia jest zazwyczaj spowodowana pogarszającą się zdolnością trzustki do wydzielania insuliny (hormonu obniżającego poziom glukozy we krwi poprzez umożliwienie jej przejścia do komórek) czy narastającym wzrostem poziomu glukozy w wyniku nieprawidłowo prowadzonego leczenia (stosowania zbyt małych dawek insuliny). Nakładają się na to również sytuacje stresowe i zbyt obfita dieta. Jednoczesne zaistnienie kilku z tych zdarzeń prowadzi do wystąpienia objawów  hiperglikemii, takich jak:

  • częste oddawanie moczu (nasz organizm próbuje wydalić w ten sposób nadmiar cukru),
  • wzmożone pragnienie (spowodowane zarówno potrzebą rozcieńczenia „słodkiej” krwi jak i uzupełnienia pojawiającego się niedoboru płynów traconych z moczem),
  • wzrost łaknienia (z powodu braku insuliny jedynie śladowe ilości glukozy przedostają się do komórek) – część energii komórki czerpią z rozkładu tłuszczów do ciał ketonowych (czyli ketonów) – wzrost ich stężenia odpowiada częściowo za śpiączkę i wywołuje charakterystyczny, kwaśny zapach „zgniłych jabłek” z ust,
  • bóle brzucha,
  • nudności,
  • wymioty,
  • przyspieszony, głęboki oddech.

Hipoglikemia, czyli niedocukrzenie, spowodowana jest natomiast:

  • zbyt wysokim poziomem insuliny (przyjęcie za dużej dawki lub przyjęcie prawidłowej dawki, bez spożycia posiłku),
  • wykonanie znacznego wysiłku fizycznego,
  • spożycie alkoholu,
  • w zaburzeniach wchłaniania węglowodanów w związku z zaburzeniami układu nerwowego w obrębie żołądka i jelit (może być późnym powikłaniem cukrzycy),
  • także w niedoczynności tarczycy czy chorobie Addisona.

Obniżenie poziomu cukru we krwi sprawia, że zaczyna go brakować dla wrażliwych komórek nerwowych, następuja nieprawidłowości w ich funkcjonowaniu, pojawiają się drgawki, zaburzenia świadomości i ostatecznie śpiączka. Przed utratą przytomności pojawiają się ponadto takie objawy jak uczucie głodu, mroczki przed oczami, pobudzenie psychoruchowe, niepokój, przyspieszone bicie serca i zimny pot.

W przypadku gdy jesteśmy świadkami epizodu hiperglikemii bądź hipoglikemii i nie mamy mozliwości zmierzenia na miejscu poziomu cukru we krwiposzkodowanego powinniśmy:

  • Gdy poszkodowany jest przytomny – podać mu cukier rozpuszczony w herbacie lub inny, mocno osłodzony napój do picia. W przypadku gdy mamy do czynienia z hiperglikemią dodatkowa porcja cukru przy i tak bardzo wysokim jego poziomie nie wyrządzi choremu krzywdy, natomiast gdy przyczyną utraty przytomności była hipoglikemia słodki napój może mu uratować życie.
  • Gdy poszkodowany stracił przytomność – kontrolować podstawowe funkcje życiowe (oddech i tętno), ułożyć go na boku (w tzw. pozycji bocznej bezpiecznej), tak by mógł swobodnie oddychać, a w razie wymiotów nie zakrztusił się treścią żołądka, zadzwonić po karetkę i utrzymywać w cieple (np. okrywając kocem).

Kolejne etapy postępowania z osobą w stanie śpiączki cukrzycowej są już nieco bardziej zaawansowane, przeprowadzane przez zespół karetki pogotowia i kontynuowane w szpitalu.

3. Leczenie w śpiączce cukrzycowej

W hiperglikemii leczenie obejmuje:

I. Nawodnienie

Przez dożylne podanie łącznej ilości 5,5 – 6,5l 0,9% roztworu soli fizjologicznej NaCl (w przypadku poziomu sodu powyżej normy – 0,45%), odpowiednio rozłożone w czasie. W momencie gdy poziom glukozy dojdzie do wielkości 200-250 mg/dl roztwór soli zastępujemy roztworem 5% glukozy w ilości 100ml/godz.

II. Obniżanie poziomu cukru we krwi – stosując tzw. insulinoterapię dożylną

Początkowo jednorazowa dawka ok. 4-8j. insuliny. Następnie 4-8j. insuliny/godz. Gdy poziom glukozy spadnie do 200-250mg/dl szybkość wlewu insuliny zmniejszamy do 2-4j./godz.

III. Wyrównanie niedoborów elektrolitów, głównie potasu drogą dożylną w ilości 20mmol KCl w ciągu 1-2godz. W celu wyrównania towarzyszącej kwasicy stosuje się również wodorowęglan sodu w ilości ok. 60 mmol.

IV. Ponadto należy monitorować:

  • ciśnienie tętnicze, częstość oddechów i tętna, oraz stanu świadomości chorego (stosując np. tzw. Skalę Śpiączki Glasgow),
  • poziom cukru w osoczu lub z palca,
  • ilość podanych i wydalonych przez pacjenta płynów (bilans płynów)
  • temperaturę i masę ciała,
  • stężenia w surowicy potasu, sodu, chloru, ketonów, fosforanów i wapnia,
  • gazometrię krwi tętniczej,
  • poziom glukozy i ketonów w moczu.

W hipoglikemii leczenie obejmuje:

I. Jeszcze na miejscu zdarzenia należy podać domięśniowo glukagon (chory może mieć przy sobie strzykawkę z tym lekiem) w ilości 1-2mg. Nie należy podawać glukagonu w przypadku gdy do hipoglikemii doszło u chorego stosującego doustne leki przeciwcukrzycowe lub gdy jest on pod wpływem alkoholu.

II. Następnie stosuje się dożylnie 20% roztwór glukozy 80-100ml.

III. Po odzyskaniu przytomności kontynuuje się podawanie cukrów doustnie i kontroluje poziom cukru we krwi.

Bibliografia

  • Moczulski D. Wielka interna - diabetologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-85-3
  • Otto-Buczkowska E. Cukrzyca - patogeneza, diagnostyka, leczenie, Borgis, Warszawa 2005, ISBN 83-85284-50-8
  • Colwell J.A. CUKRZYCA - nowe ujęcie diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7
  • Sieradzki J. Cukrzyca, Via Medica, Gdańsk 2007, ISBN 83-89861-90-0
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0
Komentarze
Wyloguj

Porady ekspertów

Cukrzyca a świńska grypa.*

Witam.Wybieram się na wczasy do Hiszpanii. Nie ukrywam, że ostatnie wypadki zarażenia się wirusem...

lek. Magdalena Parys Porady udziela lek. Magdalena Parys lekarz w Międzyleskim Szpitalu Specjalistycznym Oddział I Wewnętrzny.
pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

Artykuły Powikłania cukrzycy

Nefropatia cukrzycowa
Powikłania cukrzycy Nefropatia cukrzycowa

(...) Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-85-3(Powikłania cukrzycy, Leczenie...

Powikłania cukrzycy Najczęstsze powikłania cukrzycy

Cukrzyca to choroba metaboliczna – powoduje zaburzenia przemiany materii, dotyczące głównie gospodarki węglowodanowej. W wyniku nieprawidłowego wydzielania lub działania insuliny (hormon trzustkowy, obniżający stężenie glukozy we krwi)...

Powikłania cukrzycy Co to jest neuropatia cukrzycowa?

Neuropatia cukrzycowa, czyli powikłania cukrzycy, może objąć każdy fragment układu nerwowego, prawdopodobnie za wyjątkiem mózgu. Rzadko stanowi bezpośrednią przyczynę zgonów, ale jest głównym powodem powikłań chorobowych. Rozpoznano kilka wyraźnych zespołów chorobowych, związanych z neuropatią cukrzycową, przy czym u jednego pacjenta można zaobserwować więcej niż jeden ... -89581-50-7 Prusiński A. Neurologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3125-7(Powikłania...

Powikłania cukrzycy Gojenie ran w cukrzycy

(...) óre powodują gorsze gojenie się ran. Zaliczają się do nich powikłania cukrzycy takie jak: Zaburzenia krążenia krwi – u chorych ... , jako powikłania cukrzycy. W związku z tym mogą nie poczuć, ani nie zauważyć małej rany dopóki nie rozwinie się w poważniejsze ... , Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3764-7(Powikłania cukrzycy, Leczenie...

Powikłania cukrzycy Kwasica hiperosmotyczna

(...) diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7(Powikłania cukrzycy, cukrzyca poziom...

Powikłania cukrzycy Kwasica mleczanowa

Kwasica mleczanowa jest jednym z ostrych powikłań cukrzycy. Występuje dużo rzadziej niż kwasica ketonowa czy hipoglikemia, stanowi jednak duże zagrożenie dla zdrowia i życia (śmiertelność wynosi nawet do 50%). O kwasicy mleczanowej mówimy, kiedy stężenie...

Neuropatia cukrzycowa
Powikłania cukrzycy Neuropatia cukrzycowa

(...) ólnie wyczuleni na powyższe objawy. Powikłania cukrzycy pojawiają się zwykle u osób ze źle kontrolowaną cukrzycą i z wahaniami ... -85284-50-8(Powikłania cukrzycy, Leczenie...

Powikłania cukrzycy Objawy stopy cukrzycowej

Stopa cukrzycowa to choroba niedokrwienna stóp. Może doprowadzić do konieczności przeprowadzenia amputacji stopy. Jej leczenie wymaga dużych nakładów środków pieniężnych oraz cierpliwości i wytrwałości. Stopa cukrzycowa jest wynikiem powikłania cukrzycy. Stopa cukrzycowa zmniejsza wrażliwość stóp na ból, utrudnia gojenie ran i wywołuje ich owrzodzenie. W konsekwencji może spowodować deformację stopy, która uniemożliwi chodzenie. Przyczyny powstawania...

Retinopatia cukrzycowa
Powikłania cukrzycy Retinopatia cukrzycowa

(...) 83-7609-120-4Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0(Powikłania cukrzycy,...

Zespół stopy cukrzycowej
Powikłania cukrzycy Zespół stopy cukrzycowej

(...) to powikłania cukrzycy. Występuje u 15% wszystkich chorych na cukrzycę. Opisane powyżej zmiany, stanowiące jedynie zarys istoty...

Stopa cukrzycowa - powikłania cukrzycyOdtwórz wideo
Powikłania cukrzycy Stopa cukrzycowa - powikłania cukrzycy

Jednym w powikłań zachodzących u osób cierpiących na cukrzycę jest stopa cukrzycowa, która w najczarniejszym scenariuszu może grozić nawet amputacją kończyny. Mając na uwadze takie konsekwencje należy podjąć odpowiednią...

Powikłania cukrzycy: jak ich uniknąć?Odtwórz wideo
Powikłania cukrzycy Powikłania cukrzycy: jak ich uniknąć?

Przewlekłe powikłania cukrzycy mogą być bardzo poważne. Długoletnie trwanie choroby może prowadzić do uszkodzenia tkanek i narządów i w efekcie ich nieprawidłowe funkcjonowanie. Powikłania cukrzycy to tak poważne uszkodzenia jak: retinopatia cukrzycowa (uszkodzenie narządu wzroku, które może prowadzić nawet do ślepoty), nefropatia cukrzycowa (uszkodzenie nerek, kt ... chorych na cukrzycę występuje dużo większe ryzyko zawału). Powikłania cukrzycy są dość częste, szczególnie przy...

Niewydolność nerek w cukrzycyOdtwórz wideo
Powikłania cukrzycy Niewydolność nerek w cukrzycy

Niewydolność nerek objawia się utratą zdolności organizmu do oczyszczania z toksycznych produktów przemiany materii. Chorobie towarzyszą zmiany objętości wydalanego moczu i zatrucie organizmu. Istnieją dwa rodzaje dolegliwości, m.in. ostra i...

Amputacja stopy cukrzycowejOdtwórz wideo
Powikłania cukrzycy Amputacja stopy cukrzycowej

Stopa cukrzycowa to bardzo niebezpieczne powikłanie cukrzycy, które może doprowadzić do konieczności amputacji kończyny. Zmiany mogą mieć charakter: naczyniowy (stopa cukrzycowa naczyniowa), neuropatyczny (stopa cukrzycowa...

Parapsychologia Śpiączka

Słowo „śpiączka” pochodzi od greckiego słowa „koma” – głęboki...

Nefropatia cukrzycowa
Powikłania cukrzycy Nefropatia cukrzycowa

 W społeczeństwach krajów zachodnich nefropatia cukrzycowa stanowi najważniejszą...

Neuropatia cukrzycowa
Powikłania cukrzycy Neuropatia cukrzycowa

Neuropatia cukrzycowa to najczęstsze i stwarzające najwięcej problemów powikłanie cukrzycy....

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij