Stężenie wapnia

Badanie krwi jest jednym z najbardziej znanych i najczęściej wykonywanych badań. Krew można badać jednak nie tylko pod kątem składników morfologicznych takich, jak erytrocyty, leukocyty czy płytki krwi. W niektórych przypadkach lekarz zleca wykonanie badania biochemicznego osocza. Dzięki badaniom osocza można dowiedzieć się, m.in.: jaki jest poziom enzymów, białek, elektrolitów i pierwiastków śladowych w organizmie. Biochemia krwi daje obraz funkcji prawie wszystkich narządów ciała.

Spis treści

Na czym polega badanie biochemiczne krwi?

Po odwirowaniu krwi pełnej, czyli takiej, która zawiera wszystkie prawidłowo występujące elementy komórkowe, otrzymuje się słomkowojasny płyn – osocze. Po oczyszczeniu go z włóknika zostaje surowica. W uproszczeniu można napisać, że składnikami osocza są:

enzymy;
hormony;
białka;
elektrolity i pierwiastki śladowe – tu zalicza się wapń;
inne substancje.

Wyniki badania biochemicznego krwi dają obraz funkcji prawie wszystkich narządów, gruczołów, stanu nawodnienia i odżywienia lub postępu choroby. Schorzenia nie mogłyby być diagnozowane i leczone, gdyby nie ocena zmian składu w osoczu krwi. Opracowano grupy oznaczeń, które mają ułatwić ocenę funkcjonowania określonych narządów. Są to, tzw. profile oznaczeń. Wyróżnia się:

profil kontrolny (ogólny) – sód, potas, chlorki, mocznik, kreatynina, bilirubina, AST, ALT, fosfataza alkaliczna, GGT, albumina, białko całkowite, wapń, fosfor, kwas moczowy;
profil nerkowy – sód, potas, mocznik, kreatynina;
profil wątrobowy – transaminazy (alaninowa i asparaginianowa);
gamma-glutamylotransferaza (GGT), fosfataza alkaliczna, bilirubina, albumina;
profil kostny – białko całkowite, albumina, wapń, fosfor, fosfataza alkaliczna;
profil sercowy – transaminazy (asparaginianowa i alaninowa), kinaza kreatynowa, dehydrogenaza mleczanowa, potas;
profil lipidowy – cholesterol, triglicerydy, cholesterol HDL;
profil tarczycowy – TSH, T4.

Każdy składnik osocza podczas badania biochemicznego krwi ma ustalone wartości referencyjne, czyli granice normy. Mogą się one różnić w zależności od przyjętych ustaleń danego laboratorium. Każdy składnik osocza jest oznaczany skrótem. Bywa i tak, że ten sam związek ma kilka obowiązujących skrótów.

Wapń i jego rola w organizmie

Wapń (Ca) stanowi 1,4-1,6% ogólnej masy człowieka. Jest pierwiastkiem, który w organizmie bierze udział w neurotransmisji bodźców w mięśniach szkieletowych i w mięśniu sercowym oraz w procesach krzepnięcia krwi. Ponad 99% procent wapnia znajduje się w kościach, a pozostała część w płynach zewnątrz- i wewnątrzkomórkowych. Około 40% wapnia w osoczu jest związana z białkami, głównie z albuminą. Wapń we krwi w 10% występuje w postaci cytrynianów, mleczanów, fosforanów, a pozostałe 50% stanowi wapń zjonizowany, wolny. Wapń zjonizowany ma decydujące znaczenie kliniczne i diagnostyczne.

Od czego zależy stężenie wapnia?

Stężenie wapnia zależy od jego podaży z pokarmem, stopnia wchłaniania z jelit, mobilizacji z kości i jego stopnia wydalania wraz z moczem. Witamina D oraz hormon przytarczyc – parathormon – zwiększają wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego, pobudzają jego mobilizację z kości oraz hamują jego wydalanie z moczem.

Wapń – normy i wyniki poza normą

Prawidłowe stężenie wapnia we krwi u dorosłego, zdrowego człowieka to 2,1-2,6 mmol/l (8,5-10,5 mg/dl). Zwiększony poziom wapnia występuje w:

nadmiernym wchłanianiu wapnia z przewodu pokarmowego;
nadmiernym uwalnianiu wapnia z kości spowodowanym zwiększonym wydzielaniem hormonów tarczycy, niektórymi nowotworami czy przedawkowaniem witaminy A;
zbyt małym wydalaniu wapnia z moczem, spowodowanym stosowaniem leków tiazydowych (zatrucie glinem).

Zmniejszony poziom wapnia w surowicy krwi – hipokalcemia – występuje w:

zaburzeniach syntezy parathormonu;
niedoczynności przytarczyc;
ostrym zapaleniu trzustki;
przypadku przerzutów raka piersi i raka prostaty;
niedoborze witaminy D i jej aktywnych metabolitów;
upośledzeniu wchłaniania wapnia z przewodu pokarmowego;
nadmiernym odkładaniu się wapnia w tkankach;
nadmiernej utracie wapnia z moczem;
niedoborze magnezu;
nadmiernym wytwarzaniu kalcytoniny.

Zmniejszenie stężenia wapnia powoduje powstanie tężyczki, w wyniku nadmiernej pobudliwości mięśni do skurczu, jak również zaburza procesy krzepnięcia i przewodzenia. Hiperkalcemia (zbyt wysokie stężenie wapnia we krwi) z kolei charakteryzuje się zaburzeniami czynności nerek (zaburzenie zagęszczania moczu, wielomocz), przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, zaparcia), serca (tachykardia, dodatkowe skurcze), obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego (depresja, senność, osłabienie odruchów ścięgnistych).

Przypisy

Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2

Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0

Jakob M., Normy laboratoryjne, Via Medica, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7555-232-4

Linki zewnętrzne

Hipokalcemia w praktyce klinicznej — przyczyny, objawy i leczenie

Artykuły Stężenie wapnia

Nadmiar wapnia

Wapń jest ważnym dla funkcjonowania organizmu minerałem, ale jego nadmiar nie jest korzystny dla człowieka. Jakie są objawy nadmiaru wapnia w organizmie?

Stężenie magnezu

Organizm człowieka zawiera około 1000 mmol/l (24 g) magnezu. W kościach zgromadzone jest 50% zawartości magnezu, w płynie wewnątrzkomórkowym 45%, natomiast w płynie zewnątrzkomórkowym 5%. Magnez ...

Dieta bogata w wapń

W różnych okresach naszego życia zmienia się zapotrzebowanie organizmu na różne witaminy i minerały, m. in. wapń. Ważne jest wtedy zastosowanie odpowiedniej diety bogatej w wapń.

Badanie krwi w ocenie czynności nerek

Zaburzenia czynności nerek mają swoje odzwierciedlenie w wynikach badań laboratoryjnych – badań moczu , ale także analiz krwi . Choroby nerek wiążą się nie tylko z upośledzonym wydalaniem wody i ...

Badania krwi mogą wykryć wiele nieprawidłowości w funkcjonowaniu organizmu.

Poziom magnezu

Organizm człowieka zawiera około 1000 mmol (24 g) magnezu. W kościach zgromadzone jest 50% zawartości magnezu, w płynie wewnątrzkomórkowym 45%, natomiast w płynie zewnątrzkomórkowym 5%. Magnez ...

Pseudohypoparatyroidyzm

Pseudohypoparatyroidyzm to choroba genetyczna, w której komórki wykazują oporność na działanie parathormonu (PTH) – hormonu wydzielanego przez przytarczyce, czyli niewielkie gruczoły położone tuż ...

Czynniki ryzyka osteoporozy

Osteoporoza to przede wszystkim choroba kobiet w wieku pomenopauzalnym (80 proc. przypadków choroby). Nie oznacza to, że kobiety w młodszym wieku mogą czuć się w pełni bezpieczne. Choroba może ...

Biopsja przytarczyc

Biopsja przytarczyc to badanie polegające na pobraniu niewielkiego wycinka gruczołów przytarczycznych w celu przeprowadzenia ich dokładnej oceny z użyciem mikroskopu. Przytarczyce to niewielkie ...

Nadczynność przytarczyc

Nadczynność przytarczyc polega na zwiększeniu w surowicy stężenia parathormonu – hormonu przytarczyc, którego nadmiar powoduje hiperkalcemię (wzrost poziomu wapnia) oraz hipofosfatemię (spadek ...

Schemat tarczycy i przytarczycy. U góry gruczoł tarczycy, niżej gruczoł przytarczycy.

Parathormon

Parathormon (PTH) jest hormonem produkowanym przed gruczoły przytarczyczne. Chemicznie to linijny polipeptyd zbudowany z 84 aminokwasów. W organizmie może być magazynowany tylko w niewielkich ...

Badania na osteoporozę

Osteoporoza to groźna choroba kości. U niektórych osób rozwija się długo i bezboleśnie. Żeby prawidłowo zdiagnozować chorobę, należy wykonać specjalistyczne badania.

Dieta w osteoporozie

Dieta w osteoporozie skutecznie wspomaga oraz zapobiega dalszemu rozwojowi choroby. Produkty zalecane w profilaktyce osteoporozy powinny zawierać duże ilości wapnia, magnezu i witaminy D , gdyż ...

Osteoporoza

Osteoporoza to układowa choroba kości, charakteryzująca się małą masą i obniżoną jakością tkanki kostnej, co w konsekwencji prowadzi do zwiększonej podatności szkieletu na złamania, nawet po ...

Leczenie osteoporozy ma na celu zwiększenie masy kości.

Witamina D

Witamina D jest niezbędna do prawidłowej budowy układu kostnego. Jej niedobór jest przyczyną osteoporozy oraz krzywicy u dzieci, ponieważ wapń nie jest wbudowywany w kości.

Kalcytonina

Kalcytonina jest hormonem wytwarzanym przez gruczoł tarczowy. Hormon ten odgrywa ważną rolę w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej, wpływając w ten sposób głównie na metabolizm kości. Jest ...

Szpiczak mnogi

Szpiczak mnogi (syn. szpiczak plazmocytowy, ang. multiple myeloma) to choroba, w której dochodzi do wzrostu liczby komórek plazmatycznych, zwanych plazmocytami. Plazmocyty są komórkami układu ...

Szpiczak jest nieco częściej diagnozowany u panów, za to aż dwukrotnie częściej pojawia się u przedstawicieli rasy czarnej niż u białej.

Tran dla dzieci

Nie od dziś wiadomo, że tran to samo zdrowie. Najwyższy czas przekonać dzieci do tego cennego produktu. Korzyści dla zdrowia gwarantowane!

Pierwiastek życia - magnez!

Magnez jest pierwiastkiem niezbędnym do życia. Należy więc posiadać odpowiednią wiedzę na jego temat, aby zapobiegać jego niedoborom.

Hiperkaliemia

Główną przyczyną zaburzeń gospodarki potasowej w organizmie, w tym hiperkaliemii, jest przewlekła choroba nerek. Hipokaliemię spotyka się u pacjentów dość rzadko i zazwyczaj jest ona spowodowana ...

Prawidłowe funkcjonowanie nerek ma wpływ na kondycję całego organizmu, stąd też bardzo ważna jest ich diagnostyka. Są one położone w jamie brzusznej zaotrzewnowo. Niebezpieczeństwo ich schorzeń polega na tym, że często dzieje się to bezobjawowo, a dopiero nakładające się dolegliwości mogą ujawnić ich niewydolność. Bardzo ważne jest zatem, aby wykonywać testy, które pozwolą szybko wykryć  wszelkie nieprawidłowości.<br />
<br />
Jednym z nich jest badanie przesiewowe, do którego zalicza się oznaczenie stężenia kreatyniny w surowicy, badanie ogólne moczu i mikroalbuminurii (wydalanie albumin z moczem). Należy je przeprowadzić zwłaszcza u osób będących w grupie ryzyka jeśli chodzi o zachorowalność na niewydolność nerek, a więc cukrzyków i ludzi cierpiących na nadciśnienie tętnicze. Natomiast u osób obciążonych dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku chorób nerek należy przeprowadzić badania obrazowe.<br />
<br />
Więcej na temat tego mało nagłośnionego w mediach zagadnienia powie profesor dr hab. Bolesław Rutkowski Krajowy konsultant ds. nefrologii.

Dieta w chorobach nerek

Nerki zalicza się do najważniejszych narządów znajdujących się w organizmie człowieka. Wszelkie zaburzenia w ich funkcjonowaniu negatywnie wpływają na stan zdrowia. W wyniku chorób nerek może ...

Pani doktor Joanna Pazik opowiada o tym, kto jest w grupie największego ryzyka oraz co robić, aby móc zapobiec niewydolności nerek.

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin