Substancje słodzące

Mianem „substancji słodzących” określa się substancje stosowane w celu nadania słodkiego smaku produktom spożywczym. Cukier rafinowany jest źródłem energii, ale nie dostarcza organizmowi żadnych składników odżywczych. Nadmiar cukru w diecie jest przyczyną wielu chorób, w tym otyłości, próchnicy, cukrzycy. Nic więc dziwnego, że wynalezienie słodzików było uważane za przełom w żywieniu.

Wpływ słodzików na zdrowie

Słodziki dostarczają słodkiego smaku i mają niewielkie ilości kalorii. Niektóre z nich są zupełnie pozbawione wartości kalorycznej. Jest to spowodowane faktem, że słodziki, z wyjątkiem aspartamu, nie są trawione przez organizm. Aspartam jest metabolizowany naturalnie, ale jest niezwykle popularną substancją, ponieważ niewielka jego ilość (zaledwie 1/10 kalorii) zapewnia słodki smak równoważony przez łyżeczkę cukru. Obecnie aspartam jest powszechnie stosowany w napojach dietetycznych i innych produktach. Pojawiły się jednak opinie, że słodziki nie powinny być stosowane, ponieważ przyczyniają się do otyłości i innych schorzeń. Rzeczywiście, spożywane w nadmiarze mogą być szkodliwe. Wystarczy jednak zachować zdrowy rozsądek i nie przekraczać określonej dopuszczalnej dawki słodzików. Problem polega na tym, że nie jest to takie proste, ponieważ substancje te są dodawane do wielu produktów. Są to między innymi słodycze, słodkie pieczywo, produkty dietetyczne, płatki śniadaniowe, gumy do żucia, przetwory owocowe i warzywne, a także witaminy w tabletkach oraz napoje gazowane.

 

Co zamiast cukru?

Coraz więcej osób sięga po naturalne słodziki, takie jak:

• syrop z agawy – jest uzyskiwany z meksykańskiego kaktusa, w smaku przypomina miód o posmaku landrynek,
• syrop słodowy z orkiszu – jest zwykle dodawany do ciast i twarożku,
• syrop ryżowy, jęczmienny lub klonowy – stosuje się je do deserów, płatków i napojów,
• syropy owocowe – najczęściej używa się syropów z winogron i jabłek,
• ksylitol - cukier brzozowy, pod względem słodkości jest zbliżony do cukru,
• melasa – gęsty syrop uzyskiwany podczas produkcji cukru spożywczego,
• fruktoza – jest naturalnym cukrem owocowym zalecanym dla cukrzyków, ponieważ nie podnosi szybko poziomu cukru we krwi,
• aspartam – jest około 200 razy słodszy od cukru, nie należy go jednak stosować do wypieków, gdyż w temperaturze powyżej 100ºC jest szkodliwy dla organizmu,
• miód – zawiera witaminy i istotne składniki odżywcze, ale w temperaturze powyżej 50ºC traci swoje zdrowotne właściwości.

Oprócz wymienionych już naturalnych słodkości warto wspomnieć także pozostałe zamienniki cukru. Inne rodzaje słodzików to:

• acesulfam K – jest równie słodki jak aspartam, ale nie rozkłada się pod wpływem wysokiej temperatury i nie ma skutków ubocznych,
• sacharyna – jest 300-500 razy słodsza niż cukier, ale ma lekko gorzki smak,
• sorbitol – magazynuje się w organizmie i może niekorzystnie wpływać na układ nerwowy, w nadmiarze wywołuje biegunki oraz zaburzenia trawienia,
• malitol – w smaku przypomina cukier i można go stosować do wypieków i gotowania,
• mannitol – spożycie zbyt dużych jego ilości może skończyć się biegunką,
• taumatyna,
• sukraloza,
• sól aspartamowo-acesulfamowa,
• cyklaminiany,
• neohesperydyna,
• izomalt,
• laktitol.

Zalety i wady stosowania słodzików

Spożywane w niewielkich ilościach substancje słodzące mają kilka zalet. Są to:

• minimalna wartość kaloryczna przy wyraźnie słodkim smaku,
• smak zbliżony do cukru,
• brak szkodliwości dla zębów.

Niestety, oprócz korzyści płynących ze stosowania substancji słodzących, należy liczyć się także z działaniem ubocznym. Do najważniejszych minusów słodzików należą:

• szkodliwość słodzików na bazie aspartamu dla małych dzieci, kobiet w ciąży i matek karmiących, a także dla chorych na fenyloketonurię,
• metaliczny posmak w ustach po spożyciu niektórych słodzików, zwłaszcza przy wysokich stężeniach substancji słodzących,
• niepożądane dolegliwości przy nadmiernym spożyciu, na przykład biegunki,
• działanie rakotwórcze sacharyny oraz cyklaminianów (substancje te wycofano z obrotu).

Aspartam to najczęściej używana w przemyśle spożywczym substancja słodząca, którą można używać zamiast tradycyjnego cukru. Na czym polega szkodliwość aspartamu? Stosowanie tej substancji może wywołać następujące choroby lub pogorszyć stan już istniejących dolegliwości:

• cukrzyca – aspartam może doprowadzić do cukrzycy klinicznej lub powikłań cukrzycowych, takich jak retinopatia, katarakta, neuropatia i gastropareza,
• nowotwór mózgu,
• chłoniaki,
• wady wrodzone,
• zaniki pamięci,
• choroba Alzheimera,
• stwardnienie rozsiane,
• chroniczny syndrom zmęczenia,
• zaburzenia emocjonalne,
• epilepsja,
• choroba Parkinsona,
• opóźnienie umysłowe.

Słodziki zyskały ogromną popularność, ale w nadmiernej ilości mogą być szkodliwe dla organizmu. Niektóre substancje powodują biegunki, inne mają poważniejsze skutki uboczne, czego przykładem jest aspartam. Dlatego też przed rezygnacją z cukru na rzecz słodzików warto zastanowić się, czy taka zmiana jest rzeczywiście na lepsze.