Szczepienia noworodków

Nowo narodzone dziecko ma na początku swojego życia odporność swojej matki. Jednak warto pamiętać, że zanika ona już w trakcie pierwszych kilku miesięcy. Dlatego najskuteczniejszą metodą, by uchronić noworodka przed chorobą, jest szczepienie  ochronne. Pierwsze szczepienia noworodków wykonywane są już po urodzeniu, a w okresie kilku najbliższych lat szczepione są wielokrotnie.

Szczepienia ochronne

Szczepienie to wprowadzenie do organizmu antygenu wirusa lub bakterii. Jest to nieżywy albo osłabiony drobnoustrój lub jego fragment. Wywołuje to reakcję obronną organizmu. Szczepienie jest więc jakby lekkim, kontrolowanym przechorowaniem danej choroby. Szczepienie ochronne daje różną odporność w zależności od jego rodzaju. Może być na kilka lub kilkadziesiąt lat. Istnieją szczepienia obowiązkowe – bezpłatne, lub dobrowolne, tzw. szczepienia zalecane – płatne przez osobę korzystającą z nich.

Pierwsze szczepienie noworodków wykonuje się tuż po porodzie – w pierwszej dobie życia, w szpitalu. Są to: szczepienie przeciw WZW B (wirusowe zapalenie wątroby) i szczepienie przeciw gruźlicy. Następne szczepienia wykonuje się po pierwszym miesiącu życia. Szczepienia niemowląt wykonuje się w przychodniach rejonowych.

Kalendarz szczepień noworodków

Szczepienie przeciw WZW B jest obowiązkowe dla noworodków i niemowląt. Należy do tzw. szczepionek nieżywych. Polega na podaniu trzech dawek: pierwsza w ciągu 24 godzin od urodzenia, druga po 4-6 tygodniach i trzecia sześć miesięcy po pierwszej. Łącznie z drugą powinna być podana szczepionka przeciwko tężcowi, błonicy, krztuścowi. Przeprowadzone badania mówią, że po wykonaniu pełnego cyklu szczepienia 90-95% dzieci i dorosłych jest chronionych przed żółtaczką wszczepienną.

Wcześniaki również powinny być szczepione przeciw WZW B w ciągu pierwszych 24 godzin życia. Natomiast u tych z wagą poniżej 2000 g, pierwsza dawka nie powinna być wliczona do trzech podstawowych, czyli niemowlak powinien otrzymać jeszcze 3 szczepionki. Wtedy pierwszą podaje się po ukończeniu miesiąca, drugą miesiąc po pierwszej, a trzecią standardowo po sześciu miesiącach. Ponadto, jeżeli u matki noworodka stwierdzono antygen Hbs we krwi, to lekarze zalecają podanie noworodkowi szczepionki i gotowych przeciwciał anty-Hbs.

Szczepienie przeciwko gruźlicy jest także obowiązkowe dla noworodków. Szczepionka zawiera żywy, pozbawiony zajadliwości szczep prątka gruźlicy. To szczepienie również jest wykonywane w pierwszej dobie życia, razem ze szczepieniem przeciw żółtaczce lub do 12 godzin po nim. Jeżeli dziecko po urodzeniu waży poniżej 2000 g i ma nabyte lub wrodzone zaburzenia odporności, to jest to przeciwwskazanie do szczepienia. Dziecko można zaszczepić w dowolnym czasie, gdy osiągnie wymaganą wagę. Szczepionka przeciw gruźlicy jest podawana podskórnie w lewe ramię dziecka. Pojawia się po niej bąbel, który szybko zanika. Po nim pojawia się pęcherzyk, który z czasem wysusza się i tworzy strupek. Po 2-4 tygodniach pojawia się naciek, a na jego szczycie krostka i owrzodzenie. Zanika ono po 2-3 miesiącach i zostaje blizna o średnicy 3 mm.

Takie objawy szczepionki są naturalne i nie powinny wywoływać obaw u rodziców. Nieprawidłowe objawy to owrzodzenie skóry lub powiększenie węzłów chłonnych. Warto pamiętać, by na miejsce szczepionki nie stosować okładów ani maści.

Słowa kluczowe dla artykułu

Artykuły Kontrowersje wokół szczepień

Szczepić się czy nie? Takie pytanie często dręczy rodziców i osoby narażone na choroby zakaźne. Szczepienia ochronne są jedną z najskuteczniejszych metod zapobiegania różnym chorobom. Istnieją ...

Grypa to ostra choroba zakaźna. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zachorowalność na tę chorobę wciąż rośnie, a umiera około 500 tysięcy ludzi rocznie. Choroba układu oddechowego najczęściej występuje w okresie jesienno-zimowym i podczas przesileń.<br />
<br />
Grypę wywołują wirusy grupy A, B lub C. Najbardziej niebezpieczny dla człowieka jest wirus A, który odpowiada za powstanie epidemii. Chorobie sprzyja przemęczenie, nieustanny stres oraz niektóre choroby, takie jak: schorzenia układu krążenia, nowotwory, cukrzyca. Osoby, które są najbardziej narażone na zachorowanie to małe dzieci, noworodki oraz ludzie w podeszłym wieku.<br />
<br />
Najlepszym sposobem na grypę są szczepienia. Zawierają one antygeny i elementy wirusów typu A i B, zatem powodują uodpornienie organizmu przeciwko grypie. Szczepienia powinny być stosowane corocznie i sprawdzane przez WHO.<br />
<br />
W Polsce dostępne są szczepionki, które chronią organizm przed najgroźniejszymi typami wirusa grypy, a mianowicie H3N2 i H1N1 oraz wirusem typu B. Niestety, szczepienia ochronne nie są finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Szczepienia skojarzone są jednym z rodzajów szczepionek przeciw chorobom zakaźnym. Choć spotykamy się z jedną lub dwoma takimi szczepionkami, np. podczas uodparniania na choroby dzieci, ...

Stany chorobowe związane z niewydolnością układu immunologicznego nazywa się niedoborem odporności. Jeśli więc pojawią się alarmujące objawy, należy niezwłocznie rozpocząć leczenie. Jest to bardzo ważne, bowiem niewydolność – choć może być zarówno łagodna, jak i przejściowa – w skrajnych przypadkach może też przybrać formę przewlekłego stanu, który będzie bezpośrednio zagrażać zdrowiu i życiu.<br />
<br />
Wyróżnia się zaburzenia odporności pierwotne, czyli związane z mechanizmem doprowadzającym do jej obniżenia, a także wtórne, będące następstwem innego czynnika, np. choroby, stosowanych leków, czynników środowiskowych czy terapeutycznych.<br />
<br />
Zaburzenia pierwotne ujawniają się już w dzieciństwie i dotyczą 1/10000 urodzeń. Są one wrodzonymi, uwarunkowanymi genetycznie defektami układu immunologicznego. Ich przyczyną jest nieprawidłowa produkcja przeciwciał, rzadziej zaburzona odpowiedź komórkowa, fagocytoza oraz niedobory dopełniacza.<br />
<br />
Jakie objawy pojawiające się u dzieci powinny zaniepokoić? Na ten temat powie więcej prof. dr hab. Adam Jankowski, pediatra, immunolog.

Dolegliwości po szczepieniu Szczepienia to temat dość kontrowersyjny. Zdaje się, że zwolenników szczepień jest tyle samo, co ich przeciwników. Zasadniczo istnieją dwa rodzaje powikłań po ...

Ze szczepieniami spotykamy się już od dziecka. Najpierw powodują one nieprzyjemne odczucia związane z zastrzykiem, później przyzwyczajamy się i traktujemy je jak obowiązek. Czas dowiedzieć się, na ...

Historia szczepień sięga czasów Ludwika Pasteura, który wynalazł pierwszą szczepionkę ochronną przeciwko wściekliźnie. Następnie w 1926 roku powstała szczepionka przeciwko krztuścowi, w 1927 roku przeciwko gruźlicy, a w 1945 na grypę.<br />
<br />
Analizując dzieje wakcynologii, czyli dziedziny medycyny zajmującej się szczepieniami ochronnymi, należy wspomnieć o Edwardzie Jennerze. W 1796 roku zaszczepił małe dziecko materiałem zakaźnym ospy krowianki. Chłopiec chorował na tę dolegliwość, następnie lekarz zaszczepił go ponownie tym samym materiałem. Badacz udowodnił, że szczepionka przeciwko ospie prawdziwej wcale nie musi zawierać substancji, lecz wystarczy szczepienie ospy krowiej, która ma łagodny przebieg i nie jest przyczyną wysokiej śmiertelności.<br />
<br />
Obecnie, szczepienia są najskuteczniejszą metodą obrony przed groźnymi chorobami zakaźnymi. W jaki sposób szczepienie ochronne wpływają na zdrowie?

W ostatnich latach w związku z lawinowym wzrostem występowania wśród dzieci chorób autoimmunologicznych, zaczęto zastanawiać się nad przyczynami tego stanu. Wysunięto nawet teorię, że powszechne ...

Szczepionki chronią organizm przed chorobotwórczymi drobnoustrojami. Nasz układ odpornościowy, dzięki podaniu odpowiednio skomponowanej szczepionki, uczy się, jak wytwarzać odporność. Dzięki temu ...

Układ immunologiczny stanowi barierę ochronną przed wirusami, bakteriami, grzybami i innymi drobnoustrojami. Najważniejsze komórki biorące udział w odpowiedzi immunologicznej to limfocyty i reprezentujące antygen. Białka bakterii, wirusów i pasożytów to antygeny. Reakcja immunologiczna zachodzi w tkance limfoidalnej, która zlokalizowana jest w śledzionie, migdałkach i węzłach chłonnych. Pierwszą linię obrony przez drobnoustrojami stanowi odporność nieswoista. Reakcje swoiste są wolne i skierowane przeciwko konkretnym bakteriom i wirusom.<br />
<br />
Układ odpornościowy ma na celu ochronę przed chorobami. Dzięki poznaniu mechanizmów jego działania, transplantologia rozwinęła się na większą skalę poprzez wynalezienie leku immunosupresyjnego, tzn. hamującego odpowiedź immunologiczną.

Szczepionki budzą kontrowersje już od wielu lat. Mają swoich zwolenników i przeciwników. Jedni szczepią siebie i swoją rodzinę regularnie, na przykład na grypę , inni boją się tego robić. Jak jest ...

Szczepienia dla niemowląt są skuteczną metodą zapobiegania chorobom zakaźnym już od najwcześniejszych lat życia. Często młode mamy zastanawiają się, przeciwko jakim chorobom należałoby zaszczepić ...

Odporność dziecka kształtuje się w łonie matki. Niedobór odporności może pojawić się w okresie dzieciństwa. Są to wszystkie stany chorobowe związane z niewydolnością układu immunologicznego.<br />
<br />
Zaburzenia odporności można podzielić na pierwotne i wtórne (spowodowane przez czynniki, np. choroby, leki, środowisko etc.). Zaburzenia pierwotne są uwarunkowane genetycznie i pojawiają się w wieku niemowlęcym. Choroba polega na zaburzeniu funkcji przeciwciał, dzieli się na defekty z przewagą odpowiedzi humoralnej, komórkowej i złożonej.<br />
<br />
Jak wzmocnić odporność dziecka i uchronić go przed chorobami?

Szczepienia ochronne odgrywają kluczową rolę w profilaktyce wielu chorób, głównie tych zakaźnych. Na infekcje szczególnie narażone są małe dzieci, których układ odpornościowy nie jest w pełni ...

Wraz z rozpowszechnieniem się szczepień problem chorób zakaźnych znacząco się zmienił. Dzięki nim wiele epidemii zostało zwalczonych. Pokonano np. ospę prawdziwą, a także ograniczono występowanie krztuśca oraz tężca. Do tego wyeliminowano także nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), a prorokuje się, że niebawem choroba ta będzie już całkowicie zażegnana. Słowem, szczepienia całkowicie odmieniły sytuację epidemiologiczną na świecie, z którą wcześniej nie dawano sobie rady.<br />
<br />
Jak działa szczepionka i dlaczego warto się na nią zdecydować? Otóż dzięki antygenowi (zabitych lub żywych osłabionych drobnoustrojów lub ich fragmentów), który wywołuje produkcję swoistych przeciwciał i pozostawia ślad w pamięci immunologicznej, doprowadza ona do uodpornienia czynnego, co pozwala na szybką produkcję przeciwciał w przypadku ponownego zetknięcia z drobnoustrojem.<br />
<br />
Jakie korzyści można zyskać, decydując się na szczepienie? Na to pytanie postara się odpowiedzieć prof. dr hab. Adam Jankowski, pediatra, immunolog.

Szczepienia ochronne są wykorzystywane jako podstawowa metoda biologiczna zwiększająca odporność organizmu w walce z drobnoustrojami. Podanie szczepionki warunkuje pobudzenie układu ...

Pytania do eksperta

Szczepionka na wściekliznę a zakaz picia alkoholu

Witam, mam pytanie w prawie szczepionki przeciw wściekliźnie (szczepienie profilaktyczne, I dawka, VERORAB). Znalazłam w internecie informacje, że w przypadku przyjmowania tej szczepionki nie wolno pić alkoholu ani opalać się. Lekarz medycyny nic nie wspomniał mi o takich zaleceniach. Kolejna wizytę mam za 6 dni, a nie chciałabym narazić się na problemy zdrowotne z powodu wypicia ...
Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Dziecko kuleje po szczepionce

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Dziecko

Mgr Monika Łapczyńska

położna, fizjoterapeuta, instruktorka szkoły rodzenia, masażystka I stopnia,

Mgr Monika Łapczyńska
Mgr Anna Czupryniak

doświadczony psycholog i terapeuta, doradca rodzinny i autorka wielu poradników

Mgr Anna Czupryniak
Wszyscy konsultanci »