Szczepienie na tężec

Lato to okres, kiedy częściej przebywamy na świeżym powietrzu i mamy bezpośredni kontakt z naturą. Rodzi to niebezpieczeństwo zakażenia się tężcem. Tężec jest bardzo niebezpieczną chorobą. Każdego roku w Polsce notuje się kilkanaście zachorowań. Osoba nieleczona umiera. Leczenie nawet w 50-60 % również kończy się śmiercią. Chorobie skutecznie zapobiega szczepionka.

Zakażenie tężcem

Tężec wywołuje bakteria występująca na całym świecie – Clostridium tetani. Ma kształt laseczki, która na jednym z końców tworzy zarodniki. Są one bardzo trudne do wyniszczenia. Nienarażone na promienie słoneczne żyją wiele lat w glebie, domowym kurzu, wodzie, zwierzęcych odchodach. W niekorzystnych warunkach przekształcają się w formy przetrwalnikowe.

Jak dochodzi do zakażenia? Najczęściej zakażają się osoby po 60 roku życia, które nie zostały uodpornione pełnym cyklem szczepień. Zakażenie następuje w wyniku zanieczyszczenia rany laseczkami lub zarodnikami bakterii. Jeżeli jednocześnie dojdzie do zakażenia drobnoustrojami, które zużywają tlen, to pojawia się korzystne do rozwoju bakterii środowisko beztlenowe. Zarodniki przekształcają się wtedy w formy zdolne do produkcji toksyn tężcowych. Te są chorobotwórcze.

Zakażeniu sprzyja głęboka, rozległa rana, także miażdżona lub szarpana, oparzenia, odmrożenia, pokąsanie przez zwierzęta. Ponadto łatwiej zakażają się rany po gwoździach, szkle, drzazgach, zabrudzone glebą. Również gdy osoba utraciła dużą ilość krwi lub miała nieprawidłowo zdezynfekowaną ranę, to zwiększa się ryzyko zakażenia.

Jady tężcowe są bardzo groźne. Powodują rozpad komórek i silnie działają na układ nerwowy człowieka. Dawka 130 mg jadu tężcowego może doprowadzić do śmierci człowieka.

Objawy tężca

Pierwsze objawy tężca pojawiają się od 3 do 14 dni. Uważa się, że im szybciej występują, tym choroba ma ostrzejszy przebieg.

Tężec może mieć postać:

• Miejscową – jest najłagodniejsza, objawy to ból, skurcz i sztywność mięśni w okolicy zranienia, mogą ustąpić albo poprzedzać objawy uogólnione.
• Uogólnioną – jest najczęstszą postacią, objawy to rozdrażnienie, niepokój, ból głowy, napięcie mięśniowe, drętwienia lub mrowienia w okolicy rany. Na twarzy chorego może pojawić się przymusowy uśmiech zwany sardonicznym, spowodowany szczękościskiem. Inne objawy to sztywność karku, zaburzenia połykania, drgawki. Chory odczuwa silny ból. Dalsze objawy wiążą się z obszarem, jaki zaatakuje choroba, jednak osoba jest cały czas świadoma. Efektem działania toksyny może być przyspieszone bicie serca, wzrost ciśnienia, potliwość, gorączka.
• Mózgową – występuje, gdy doszło do urazu głowy i twarzy, dochodzi wtedy do porażenia nerwów tej części ciała.

Leczenie tężca

Leczenie zakażenia ma na celu usunięcie drobnoustroju z organizmu i neutralizację toksyny, która znajduje się w organizmie. Oczyszcza się ranę, zapewnia dostęp tlenu do niej, tkanki martwicze usuwa się. Podaje się choremu antybiotyk i przeciwciała unieczynniające toksynę. Jeżeli chory nie był szczepiony, to dokonuje się szczepienia. Szczepi się również wówczas, gdy nie miał pełnego cyklu szczepień. Przy zachorowaniu na tężec konieczna jest hospitalizacja chorego.

Szczepienie ochronne jest najskuteczniejszym środkiem zapobiegającym chorobie. Szczepienie przeciw tężcowi jest obowiązkowe. Roczne i dwuletnie dziecko dostaje podstawowe czterokrotne dawki. Kolejne, uzupełniające szczepionki są podawane w wieku 6, 14 i 19 lat. W przypadku zranienia osób nieszczepionych lub z niepełnym cyklem szczepień podaje się dodatkowo antytoksyny. Są to przeciwciała, które unieczynniają krążącą toksynę. Również w przypadku głębokiej, zanieczyszczonej glebą, rozległej rany podaje się antytoksynę. Podobnie przy utracie dużej ilości krwi, gdy osoba jest osłabiona, wycieńczona lub ostatnią dawkę szczepienia przyjmowała ponad 8 lat od zranienia.