Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Szczepienie przeciwko gruźlicy

Szczepienie przeciwko gruźlicy jest jednym ze szczepień obowiązkowych, które należy podawać dzieciom już w pierwszej dobie ich życia. Szczepionkę aplikuje się wszystkim zdrowym noworodkom urodzonym w dobrym stanie. Przeciwwskazania do szczepienia tą szczepionką to: masa ciała poniżej 2000 g, wrodzone i nabyte defekty odporności. Indywidualnie do szczepienia kwalifikuje się dzieci urodzone przez matki zakażone wirusem HIV. Wcześniaki urodzone z masą ciała poniżej 2000 g należy zaszczepić, kiedy osiągną tę wagę.

1. Zachorowania na gruźlicę wśród dzieci

Szczepionka zapobiega gruźlicy pierwotnej, tzn. zachorowaniu po pierwszym w życiu zetknięciu się z prątkami gruźlicy. Szacuje się, że rocznie na świecie na gruźlicę zapada 900 tys. osób poniżej 14. roku życia, z czego prawie 1/3 umiera. W Polsce, jak też w innych krajach europejskich, sytuacja epidemiologiczna nie jest zła, jednak notuje się ok. 100 nowych zachorowań rocznie. Zdarza się jednak stopniowo, z roku na rok, coraz więcej przypadków gruźlicy – najprawdopodobniej w wyniku migracji ludności z terenów, gdzie występuje ona częściej. Są to głównie kraje Europy Wschodniej: Rosja, Białoruś, Litwa, Łotwa, Estonia, Ukraina, Kazachstan, Gruzja.

W ciągu kilku ostatnich lat liczba nowych zachorowań na gruźlicę wzrosła tam dwukrotnie. Również w Polsce są tereny, gdzie gruźlica pojawia się częściej (mazowieckie, łódzkie, podlaskie) lub rzadziej i wcale (podkarpackie, zachodniopomorskie, lubuskie). Dziecko nie może zarazić się gruźlicą od innego dziecka. Przejmuje tę chorobę tylko od dorosłych, gdyż dorośli chorują w sposób tzw. bogatoprątkowy. Oznacza to, że wydzielina, którą odkrztuszają w czasie choroby, zawiera dużo bakterii. Dzieci mało odkrztuszają i nie rozsiewają prątków.

2. Czy gruźlica jest niebezpieczna?

Zarażenie gruźlicą jest nagroźniejsze dla dzieci w wieku niemowlęcym oraz w okresie dojrzewania płciowego. Do zarażenia wystarcza niewielka ilość bakterii, zwłaszcza u dzieci z przewlekłymi, ogólnoustrojowymi chorobami, zbyt małą masą ciała, chorobami układu odpornościowego. Większość przypadków gruźlicy u dzieci to gruźlica układu oddechowego, pozostałe maluchy chorują na inne jej postacie. Może to być gruźlica uogólniona z obecnością bakterii w krwi (tzw. prosówka), gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych, kości i stawów, układu moczowego, opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu. Choroby te mają najczęściej ciężki przebieg i mogą prowadzić do śmierci lub poważnych następstw, jak np. niepełnosprawność po przebyciu zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

3. Diagnoza gruźlicy

Gruźlica u dzieci nie jest chorobą łatwą do zdiagnozowania. Wynika to z kilku czynników. Objawy, jakie powoduje, nie są charakterystyczne. Mogą być bardzo nasilone albo przebiegać początkowo łagodnie i skrycie. Ponadto u dzieci trudno jest w pobranym materiale, takim jak plwocina czy płyn mózgowo-rdzeniowy, wykryć prątki – wynika to z ich małej ilości. Badaniem, które pomaga powiedzieć lekarzowi, czy mamy do czynienia z gruźlicą, jest próba tuberkulinowa, inaczej zwana próbą Mantoux. Polega na wstrzyknięciu w skórę przedramienia ekstraktu bakterii powodujących gruźlicę. Tworzy się wtedy pęcherzyk, a po kilkunastu godzinach pojawia naciek. Po 72 godzinach od podania tuberkuliny ocenia się spoistość i średnicę nacieku, co pozwala na ocenę reakcji białych krwinek w zetknięciu z białkiem prątków. Większy naciek świadczy o zakażeniu, mniej nasilony o odczynie poszczepiennym.

4. Skład szczepionki przeciwgruźliczej

Zawiera ona żywy, atenuowany prątek. Jest to, jak powiedziano, bakteria żywa, ale osłabiona i w organizmie o prawidłowej odporności nie ma szans doprowadzić  do rozwoju choroby. Kontakt z nią pozwala jednak na uformowanie odpowiedzi odpornościowej skierowanej przeciw prątkom i utrzymującej się przez wiele lat.

Szczepionka to żywe, osłabione prątki gruźlicy (Mycobacterium bovis).Podawana jest w jednej dawce w pierwszej dobie życia.

Szczepionkę podaje się śródskórnie, wstrzykując 0,1 ml szczepionki, która zawiera  prątki. Wstrzyknięcie wykonuje się w zewnętrzną górną powierzchnię ramienia. Wytwarza się niewielki (kilka mm średnicy) biały bąbelek, znika on po kilkunastu minutach. Ok. 2–3 tygodnie po szczepieniu w tym samym miejscu tworzy się grudka, na szczycie której powstaje pęcherzyk z ropną zawartością. Pęcherzyk pęka i obserwujemy nieduże owrzodzenie (2–5 mm), wokół obecne jest zaczerwienienie. Owrzodzenie goi się w ciągu kilku (2–4) miesięcy, pozostawiając małą bliznę. Wszystkie te wykwity skórne są normalnym zjawiskiem poszczepiennym i nie powinny budzić niepokoju. Nie należy ich niczym smarować, dezynfekować, nie używać żadnych maści. Zalecane są jedynie jałowe, suche opatrunki.

5. Powikłania po szczepieniu przeciw gruźlicy

Mogą być  to zmiany w miejscu szczepienia, takie jak: duże owrzodzenie, krosta, ropień. Może dojść również do powiększenia węzłów chłonnych, które zbierają chłonkę z okolicy ramienia. Rzadko zdarza się rozsiew prątków w organizmie (u osób z upośledzoną odpornością). Może wytworzyć się keloid, czyli blizna w miejscu szczepienia, która ma tendencję do ciągłego przerastania.

Szczepionkę przeciwgruźliczą podaje się noworodkom w jednej dawce w pierwszej dobie życia. Wg aktualnie obowiązującego w Polsce kalendarza szczepień nie zaleca się dawek przypominających.  
 

Lekarz Monika Kowalczyk,
Komentarze

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Szczepienia obowiązkowe i zalecane - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Szczepienia obowiązkowe i zalecane
Szczepienia obowiązkowe i zalecane

Szczepienie na meningokoki

Zakażenia wywołane przez bakterie z gatunku Neisseria meningitidis grupy C (meningokoki), przebiegające jako ropne zapalenie opon mózgowych lub zakażenie krwi (posocznica, sepsa), mogą powodować powstanie trwałych uszkodzeń mózgu oraz...

Szczepienia obowiązkowe i zalecane

Szczepienie na ospę

Ospa wietrzna to choroba wirusowa o pozornie łagodnym przebiegu, charakteryzująca się niezwykle dużą zaraźliwością. Ocenia się, że przed wprowadzeniem na rynek szczepionki, zachorowalność  wynosiła nawet 95% u osób mających kontakt z...

Szczepienia obowiązkowe i zalecane

Szczepienie na pneumokoki

Pneumokoki wzbudzają w każdym rodzicu strach o zdrowie swojego dziecka. Obecnie zakażonych pneumokokami jest ok. 2 mln dzieci i 1 mln dorosłych. Zakażenie jest niebezpieczne, ponieważ może spowodować wiele różnych niebezpiecznych chorób,...

Szczepienia obowiązkowe i zalecane

Szczepienie na rotawirusy

Rotawirusy są groźne szczególnie dla najmłodszych dzieci. Głównym zagrożeniem dla dziecka jest ryzyko szybkiego odwodnienia spowodowanego wymiotami i gwałtowną biegunką. W Polsce szacuje się, że co roku na zakażenia rotawirusami cierpi ponad...

Szczepienia obowiązkowe i zalecane

Szczepienie przeciwko HPV

Istnieje wiele typów wirusa HPV (brodawczaka ludzkiego). Większość nie wywołuje raka szyjki macicy. Jednak typy wysokiego ryzyka mogą powodować rozwój nieprawidłowych komórek, prowadzący do powstania raka szyjki macicy. Pomimo faktu,...

Szczepienia obowiązkowe i zalecane

Szczepionka na kleszczowe zapalenie mózgu

Lato to okres, kiedy częściej spędzamy czas na wycieczkach na wieś, spacerujemy po lasach i łąkach. Tam możemy się natknąć na kleszcze. Te małe, aczkolwiek niebezpieczne stworzenia coraz częściej pojawiają się także w parkach czy na miejskich...

Szczepienia obowiązkowe i zalecane

Szczepionka na pneumokoki

Szczepionka na pneumokoki Odtwórz wideo

Rodzice bardzo często zastanawiają się nad tym, czy w kalendarzu szczepień obowiązkowych są wszystkie potrzebne ich dziecku szczepienia, tak, aby ryzyko zachorowania było jak najniższe. Wśród szczepień zalecanych, czyli takich, które nie są...

Szczepienia

Szczepienie przeciwko wirusowi HPV

Szczepienie przeciwko wirusowi HPV

Szczepionka przeciwko wirusowi HPV stanowi pierwotną profilaktykę przed zachorowaniem na raka szyjki macicy. HPV, szczególnie jego typy onkogenne, jest jednym z wielu czynników, które sprzyjają rozwojowi raka szyjki macicy. Szczepionka...

Szczepienia

Szczepienie przeciwko WZW typu B

WZW B jest jedną z groźniejszych chorób zakaźnych, na którą  nie istnieje w pełni skuteczne leczenie. Skutkiem zakażenia wirusem HBV jest czasowe lub trwałe uszkodzenie funkcji wątroby. Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW typu...

Kleszczowe zapalenie mózgu

Szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu

Kleszczowe zapalenie mózgu jest to ostra wirusowa choroba zakaźna, która występuje w różnych postaciach klinicznych i dotyczy głównie ośrodkowego układu nerwowego. Chorobę wywołuje flawirus. W Europie istnieją dwa podtypy tego...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500