Szczepienie przeciwko KZM

Szczepionka na kleszczowe zapalenie mózgu zalecana jest osobom przebywającym na terenach częstego występowania choroby oraz pracującym w lasach. Schemat podawania szczepionki obejmuje 3 dawki i dawkę przypominającą. Kleszczowe zapalenie mózgu jest niebezpieczne, ze względu na to, że dotyczy ośrodkowego układu nerwowego. Niekiedy kończy się zgonem. Dlatego też, niezmiernie ważne jest szczepienie ochronne przeciwko KZM.

Co to jest kleszczowe zapalenie mózgu?

KZM, czyli kleszczowe zapalenie mózgu, jak sama nazwa wskazuje jest to choroba wirusowa ośrodkowego układu nerwowego, wywołana przez wirusa z rodziny Flaviviridae, a więc flawiwirusa. Wirus bytuje w różnych dzikich zwierzętach, a jego przenosicielem zarówno między zwierzętami, jak i na człowieka są różnego rodzaju kleszcze. Najczęściej wirus KZM przenosi kleszcz – Ixodes ricinus. Kleszczowe zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych występuje w każdym wieku. Objawy mogą być łagodne lub ciężkie niezależnie od wieku. Ta choroba przenoszona przez kleszcze najczęściej przebiega dwufazowo. Pierwsze objawy pojawiają się ok. 1-2 tygodni od ukąszenia kleszcza i obejmują one gorączkę i objawy grypopodobne, które utrzymują się ok. 1 tygodnia. Następnie przez kilka dni chory czuje się dobrze, nie występują żadne symptomy choroby, po czym pojawia się druga faza choroby. Chory na KZM cierpi na uciążliwe dolegliwości, do których można zaliczyć bóle głowy, gorączkę, wymioty, nudności, utratę przytomności oraz zespół objawów neurologicznych. Czasami mogą pojawić się powikłania pochorobowe, jak niedowład lub zanik mięśni. Zapalenie opon mózgowych i mózgu należy także do zespołu objawów w neuroboreliozie, która także jest chorobą odkleszczową.

Szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu

KZM to choroba zakaźna występująca w wielu miejscach na świecie. Jest ona często notowana w Europie centralnej, wschodniej i północnej Azji. Zwykły spacer po lesie może okazać się dla nas bardzo groźny. Szczepienie zalecane jest osobom pracującym przy eksploatacji lasów, wojsku stacjonującemu w lasach, rolnikom, osobom przebywającym na terenach endemicznych, młodzieży odbywającej praktyki w zakresie leśnictwa czy ogrodnictwa, a także turystom, uczestnikom obozów i kolonii.

Szczepionka przeciw KZM podawana jest najczęściej w 3 dawkach. Schemat podawania szczepionki nieco różni się jednak od pory roku, w której następuje szczepienie. Szczepienie jest trzy etapowe, w celu odpowiedniego pobudzenia układu odpornościowego do wytwarzania przeciwciał w kierunku wirusa kleszczowego zapalenia mózgu. Dawki szczepionki podawane są w ilościach 0,5 ml j.m. domięśniowo.

Rozpoczęcie szczepienia w okresie zimowym:

• I dawka – w dowolnym czasie w okresie zimowym;
• II dawka - 1 - 3 miesięcy po pierwszej dawce;
• III dawka – 9 - 12 miesięcy po drugiej dawce.

Po szczepieniu podstawowym podaje się dawkę szczepionki przypominającej, raz na 3 lata od ostatniego szczepienia (0,5 ml j.m. podawane domięśniowo).

Rozpoczęcie szczepienia w okresie wiosennym lub letnim – tzw. szczepienie przyśpieszone:

• I dawka – w dowolnym czasie w okresie wiosennym lub letnim;
• II dawka – 2 tygodnie po pierwszej dawce. Zabezpiecza przed zakażeniem wirusem na 1 rok;
• III dawka – 9 -12 miesięcy po drugiej dawce. Zabezpiecza przed zakażeniem wirusem na 3 lata. 

Inną chorobą przenoszoną przez kleszcze jest borelioza. Dlatego też warto zastanowić się także nad szczepionką przeciw boreliozie.

Działania niepożądane i przeciwwskazania do szczepienia na kleszczowe zapalenie mózgu

Działania niepożądane po szczepieniu mogą obejmować głównie objawy miejscowe, tj. zaczerwienienie, ból, obrzęk w miejscu wkłucia. Ze względu na pobudzenie układu odpornościowego przez szczepionkę może pojawić się powiększenie węzłów chłonnych oraz objawy ogólnoustrojowe, jak gorączka, bóle głowy, nudności, wymioty, bóle mięśniowe. Pojawiają się one szczególnie po podaniu pierwszej dawki szczepionki. Objawy przypominające chorobę samoistnie ustępują, a w celu zniwelowania istniejącej gorączki można podać środki przeciwgorączkowe.

Przeciwwskazania do szczepienia na kleszczowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu obejmują przede wszystkim kobiety ciężarne, dzieci do 12 miesiąca życia oraz osoby z infekcją przebiegającą z gorączką, a także przy uczuleniu na składniki szczepionki (białko jaja kurzego). Jeżeli u osoby zdiagnozowano jedną z chorób autoimmunologicznych, należy skonsultować się z lekarzem w sprawie szczepienia na kleszczowe zapalenie mózgu.