Tasiemczyca

Tasiemczyca, inaczej zwana teniozą, to zespół objawów spowodowany przez obecność w organizmie człowieka pasożyta – tasiemca o płaskiej budowie. Ma on główkę zaopatrzoną w narządy czepne w postaci przyssawek lub haczyków, szyjkę stanowiącą strefę wzrostową tasiemca oraz pozostałą część ciała złożoną z 3000 do 4000 członów, wśród których wyróżnia się człony młodociane (niedojrzałe), rozrodcze (dojrzałe) i maciczne lub jajowe (przejrzałe). Tasiemce potrzebują dwóch żywicieli. Dla niektórych z nich człowiek jest żywicielem pośrednim lub ostatecznym. Larwy pasożyta mogą rozwijać się w różnych tkankach, narządach człowieka, a postacie dojrzałe bytują w jelicie cienkim.

Przyczyny tasiemczycy

Tasiemczyca jest chorobą odzwierzęcą. Do zakażenia najczęściej dochodzi poprzez układ pokarmowy człowieka, np. po spożyciu mięsa, w którym bytują postacie przetrwalnikowe pasożyta, tak zwane wągry. Żywicielami pośrednimi w rozwoju tasiemca są zwierzęta, do których należą m.in.: bydło (żywiciel pośredni tasiemca nieuzbrojonego), świnie (żywiciel pośredni tasiemca uzbrojonego) oraz ryby (żywiciel pośredni bruzdogłowca szerokiego). W świetle jelita człowieka wągry przekształcają się w postacie dojrzałe. Wydalane z kałem fragmenty ciała tasiemca zawierają jaja, którymi mogą zarazić się zwierzęta i cykl powtarza się. Spożycie przez człowieka pokarmu zawierającego jaja tasiemca, np. wody lub żywności zanieczyszczonej kałem ludzkim, prowadzi do tego, że człowiek sam staje się żywicielem pośrednim.

Objawy tasiemczycy

U osób dorosłych zarażenie tasiemcem nieuzbrojonym przebiega najczęściej bez wyraźnych objawów zewnętrznych. Sporadycznie pojawić się mogą:

• niedokrwistość,
• uczucie ogólnego osłabienia,
• bóle brzucha,
• biegunka lub zaparcia,
• nadmierna pobudliwość albo apatia,
• pobolewanie i zawroty głowy,
• utrata apetytu,
• nudności,
• chudnięcie.

Często pierwszym, wywołującym niepokój objawem jest znalezienie fragmentów tasiemca w kale. U dzieci objawy obecności tasiemca są bardziej widoczne niż u osób dorosłych. W sytuacji takiej aktywność ruchowa dziecka jest znacznie obniżona, pojawiają się napadowe bóle brzucha, mdłości i towarzyszące im wymioty oraz ogólne osłabienie. Ponadto stwierdza się wzmożoną perystaltykę jelit, zaburzenie wzrostu oraz wagi ciała.

Zapobieganie i leczenie tasiemczycy

Profilaktyka polega na spożywaniu mięsa oraz ryb jedynie ze sprawdzonych źródeł, które podlegają systematycznej kontroli weterynaryjnej. Unikać należy spożywania mięsa surowego oraz niedogotowanego. Poza tym obowiązują ogólne zasady higieny osobistej i utrzymywania czystości w domu.

Diagnoza tasiemczycy polega na wykonaniu badania kału na obecność jaj lub członów tasiemca. Pomocne jest również określenie typu tasiemca, które staje się możliwe po mikroskopowym badaniu główki lub członów tasiemca. Leczenie zmierzające do usunięcia tasiemca może prowadzić tylko lekarz, najlepiej w warunkach szpitalnych, mimo że obecnie stosowane leki są mniej toksyczne niż dawniej.
 

Aby tasiemczyca została wyleczona, stosuje się przez kilka dni odpowiednią dietę i leki, które paraliżując układ nerwowy pasożyta, likwidują jego przyczepność do ściany jelita i tym samym umożliwiają jego wydalenie wraz z kałem na zewnątrz organizmu. W sytuacji, kiedy kuracja jest nieskuteczna, w jelitach pozostaje główka, która w ciągu kilku miesięcy potrafi odtworzyć pozostałą część ciała, wtedy należy cały proces leczenia powtórzyć. Jeśli tasiemiec zlokalizowany jest w innym miejscu niż w jelicie, konieczny może okazać się zabieg chirurgiczny.