Tętniak aorty

Tętniak aorty to poszerzenie światła głównego naczynia tętniczego, które wynika z osłabienia jego ścian. Tętniak aorty dotyczy tętnicy, przez którą krew przechodzi z serca do reszty ciała. Początek aorty znajduje się w klatce piersiowej, a następnie przechodzi ciągle w dół do brzucha, gdzie odcinek tam umieszczony nazywa się aortą brzuszną. Jest to stosunkowo częsta choroba, szczególnie u ludzi starszych. Większość przypadków jest bezobjawowa. Najczęściej tętniak aorty pojawia się u mężczyzn w wieku powyżej 60 roku życia. Proces poszerzania tętnicy postępuje jednak stopniowo, prowadząc w konsekwencji do pęknięcia tętniaka, co najczęściej kończy się zgonem pacjenta.

Przyczyny tętniaka aorty


Tętniak aorty ma dwie formy. Wyróżnia się:


• tętniaka prawdziwego – workowate rozszerzenie światła naczynia z zachowaną fizjologiczną strukturą jego ściany;

• tętniaka rozwarstwiającego – zmiana pęka i oddziela się od błony naczynia, a krew płynie do wewnątrz ściany naczynia. Prąd krwi może powrócić do światła naczynia (ponowne pęknięcie błony wewnętrznej) lub przebić się na zewnątrz (pęknięcie tętniaka i krwotok).
  Ilustracja przedstawiająca rodzaje tętniaków

  A: Rodzaj tętniaka De Bakey I, B: Rodzaj tętniaka De Bakey II,... »

  

Czynnikami odpowiedzialnymi za powstanie takiej zmiany w naczyniu tętniczym są:

• miażdżyca naczyń tętniczych; powoduje odkładanie się cholesterolu i soli wapnia na wewnętrznej powierzchni aorty oraz w jej ścianie, występuje często u osób starszych, palaczy, osób z nadciśnieniem tętniczym, podwyższonym poziomem cholesterolu bądź cukrzycą,
• silny uraz tępy, np. stłuczenie klatki piersiowej w czasie wypadku samochodowego; z powodu uszkodzenia struktury ściany aorty dochodzi do powstania krwiaka w jej ścianie, który następnie prowadzi do poszerzenia ściany tego naczynia, 

• zmiany zapalne w ścianie aorty, np.: w przebiegu kiły lub w posocznicy (obecności bakterii w krwi krążącej),
• choroby genetyczne polegające na nieprawidłowej budowie włókien kolagenu wchodzących w skład ściany aorty.


Objawy tętniaka aorty


Zwykle tętniaki nie dają objawów i są wykrywane przypadkowo. Jeśli pojawiają się jakiekolwiek objawy, są nimi ból i uczucie tętnienia w klatce piersiowej, objawy duszności, chrypka, kaszel, krwioplucie, zaburzenia w połykaniu, częste bóle zamostkowe. Najbardziej niebezpieczne jest pęknięcie tętniaka, ponieważ dochodzi wtedy do krwotoku do śródpiersia lub jamy otrzewnej, czemu towarzyszą ból i gwałtowny spadek ciśnienia, a także ból brzucha, nudności i wymioty, przyśpieszona akcja serca, pocenie się na skórze, wstrząs, zasłabnięcie, utrata przytomności. Najczęściej dochodzi w takim przypadku do śmierci pacjenta.


Zapobieganie i leczenie tętniaka aorty

Ze względu na duże ryzyko, jakie stwarza tętniak aorty, wykonuje się badania przesiewowe w grupach ryzyka. Tętniak aorty piersiowej – badania ECHO serca i w niektórych przypadkach KT/NMR u chorych z wadami wrodzonymi. Tętniak aorty brzusznej – badanie USG. Leczenie tętniaków jest zwykle zachowawcze. Operację stosuje się, gdy zmiana ma ponad 5 cm i szybko rośnie. 

Operacja polega na wszyciu protezy naczyniowej w miejsce tętniaka. U części chorych, u których tętniak aorty kwalifikuje się do operacji, ale ryzyko operacyjne jest wysokie, przy sprzyjających warunkach anatomicznych można wszczepić poprzez tętnicę udową stentgraft, zamykający światło tętniaka od środka aorty. Tętniak rozwarstwiający aorty piersiowej zstępującej i brzusznej może być także często leczony metodą wewnątrznaczyniową. Aby zapobiec tętniakowi aorty, wystarczy utrzymywanie prawidłowego ciśnienia krwi i poziomu cholesterolu oraz zaprzestanie palenia.