Torbiel galaretowata

Torbiel galaretowata, zwana również ganglionem, to zbiornik wypełniony galaretowatym płynem. Powstaje jako odczyn np. tkanki łącznej torebki stawu na powtarzające się urazy lub nawracające stany zapalne. Częściej występuje u kobiet niż mężczyzn, przeważnie między 20-40 rokiem życia. Najczęstszą lokalizacją jest okolica grzbietowa nadgarstka, rzadziej okolice stopy lub stawu kolanowego. Torbiel galaretowata to kulisty guz, ale nie nowotwór.

Przyczyny i objawy torbieli galaretowatej

Przyczyna powstawania torbieli galaretowatych nie jest do końca poznana, choć wiadomo, że czynnikiem sprzyjającym mogą być urazy i przeciążenia. Torbiel galaretowata nie jest niebezpieczną zmianą, jednak może powodować dolegliwości, takie jak ograniczenie ruchowości stawów, uleganie bolesnemu zapaleniu lub podrażnieniu, i uciskać przebiegające w pobliżu nerwy, wywołując ból. Do objawów torbieli galaretowatej należą: uwypuklona i czasami przesuwalna zmiana skórna w kształcie guzka twardego w dotyku, ból, wzmożona wrażliwość na dotyk. Występuje głównie u kobiet i umiejscawia się zwykle w obrębie nadgarstka, w postaci twardego, guzkowatego uwypuklenia pod skórą. Może sprawiać dolegliwości bólowe przy ucisku lub ruchach ręki.

Diagnostyka i leczenie torbieli galaretowatej

Rozpoznanie tego zwyrodnienia ustala się na podstawie obrazu klinicznego i dolegliwości występujących u chorego. W wątpliwych przypadkach konieczne jest wykonanie ultrasonografii lub rezonansu magnetycznego w celu różnicowania zmiany z innymi jednostkami chorobowymi (np. nerwiak, martwica kości łódeczkowatej). Leczenie obejmuje punkcję torbieli i podanie kortykosteroidów, choć w niektórych przypadkach leczenie może nie być konieczne. Przy braku poprawy stosuje się chirurgiczne wycięcie zmiany. Mimo leczenia zdarzają się nawroty torbieli galaretowatej, rzadziej w przypadku jej chirurgicznego usunięcia (w około 10% przypadków).

Lekarz, aby wykluczyć inne choroby, zleci zdjęcie rentgenowskie ręki. Często też nakłuwa guzek za pomocą igły. W leczeniu wykorzystuje się różne sposoby. Można tylko obserwować guzek, który czasami znika sam, bez leczenia. Zasadnicze znaczenie ma tutaj fakt, że torbiel galaretowata nie jest nowotworem złośliwym i nie zamienia się w niego nawet po dłuższym czasie. Można również próbować ograniczyć na pewien okres ruchy w stawach nadgarstka (np. zakładając specjalną szynę) – wykorzystuje się tutaj właściwość zmniejszania się i znikania torbieli w spoczynku. Lekarze często nakłuwają torbiele, odsysając ich zawartość za pomocą igły – zabieg ten nazywa się aspiracją, jednak w wielu przypadkach guz powraca. Ostatecznie pozostaje chirurgiczny zabieg wycięcia torbieli galaretowatej – stosunkowo prosty i bezpieczny, choć jak każdy zabieg niepozbawiony ryzyka powikłań. Niestety, torbiele mogą tutaj również powracać, ale znacznie rzadziej niż po aspiracji. Konsekwencją zabiegu chirurgicznego mogą być: infekcje, krwawienia, blizny, sztywność stawów. Nawrót choroby następuje u około 30-60% przypadków, zaś po operacji ryzyko to jest mniejsze o 5-15%.