Włośnica

Włośnica to odzwierzęca choroba wywoływana przez małego nicienia, włośnia krętego (Trichinella spiralis). Pasożyt ten jest gatunkiem kosmopolitycznym, tak więc włośnica rozpowszechniona jest na całym świecie. W Europie największą zachorowalność odnotowuje się na Litwie, Ukrainie, w niektórych regionach Rosji, w Rumunii i na Węgrzech. W Polsce włośnica jest dość rzadką chorobą, jednakże odnotowuje się ok. 3 przypadków na 10 000 mieszkańców rocznie.

Przyczyny włośnicy

Włośniem krętym zarazić się można przez zjedzenie zarażonego mięsa świni domowej lub dzikiej, szczególnie po zbyt krótkim gotowaniu lub wędzeniu. Solenie, mrożenie czy krótkie wędzenie nie zabija pasożyta. Włośnica nie przenosi się jednak z człowieka na człowieka.

W mięsie zwierząt zakażonych włosień występuje w postaci larw, które otoczone są torebką łącznotkankową i zwijają się w charakterystyczną spiralkę (stąd nazwa pasożyta). Spożyte larwy uwalniają się ze swoich torebek, wnikają pod nabłonek jelit i po 3 dniach rozwijają się w postacie dorosłe. Te z kolei kopulują i ok. 4 dnia od zakażenia samica rodzi ok. 1,5 tysiąca żywych larw. Larwy przenikają przez ścianę jelita i wraz z krwią wędrują do różnych narządów i tkanek. Mogą one przeżyć tylko w mięśniach poprzecznie prążkowanych. Najczęściej lokalizują się w mięśniach poruszających gałką oczną, w mięśniach języka, w przeponie czy mięśniach międzyżebrowych. Tu też, podobnie jak w ciele zwierząt, wnikają do pojedynczych komórek mięśniowych, zwijają się w spiralkę, a po około miesiącu otaczane są przez torebkę łącznotkankową. W takiej postaci mogą przetrwać długie, długie lata, czekając na zjedzenie, a tym samym zarażenie kolejnego żywiciela (co, rzecz jasna, nie następuje).

Objawy włośnicy

Okres, w którym połknięte larwy uwalniają się ze swoich torebek w jelicie, zazwyczaj pozostaje bezobjawowy. U niektórych osób mogą jednak pojawiać się bóle brzucha, nudności, wymioty i biegunka. Charakterystyczne objawy włośnicy przypadają na okres wędrówki larw wraz z krwią i wnikania do mięśni. Należą do nich:

• złe samopoczucie, uczucie osłabienia,
• bardzo wysoka gorączka, sięgająca nawet 40ºC i towarzyszące jej dreszcze,
• bóle mięśniowe,
• obrzęki, zwłaszcza wokół oczu,
• niekiedy mogą też występować reakcje alergiczne na obecność pasożyta, pod postacią wysypek czy zaczerwienienia twarzy,
• w związku z rozwojem zapalenia naczyń mogą pojawiać się charakterystyczne drzazgowate wybroczyny pod paznokciami,
• w zależności od lokalizacji pasożytów mogą pojawiać się trudności w otwieraniu powiek, oddychaniu, mówieniu czy chodzeniu, a nawet zapalenie mięśnia sercowego,
• pasożyty, wędrując z krwią do mózgu, mogą stać się materiałem zatorowym, prowadząc do udaru niedokrwiennego i związanych z nim konsekwencji.

Zachorowania na włośnicę mogą przybierać charakter zbiorowy - chorują całe rodziny spożywające zakażone mięso.

Leczenie włośnicy

Celem leczenia włośnicy jest zredukowanie do minimum ilości żywych pasożytów pozostających w mięśniach. Stosuje się w tym celu leki przeciwpasożytnicze, np. tiabendazol. W razie nasilonej gorączki i bólów mięśniowych stosuje się leki przeciwgorączkowe i przeciwzapalne, a w przypadku nasilonych reakcji alergicznych - sterydy.

W celu uchronienia się przed zakażeniem włośniem krętym należy kupować mięso tylko i wyłącznie ze źródeł, w których zapewniona jest kontrola weterynaryjna. Bezpiecznie jest zaopatrywać się w mięso w masarniach, mniej bezpiecznie - na bazarach. Poza tym lepiej w ogóle unikać spożywania surowego mięsa, np. w postaci tatara, zwłaszcza tego z niepewnych źródeł. Trzeba wiedzieć, że larwy włośnia można zabić, mrożąc mięso w temperaturze -5ºC przez 20 dni lub -10ºC przez 10 dni. Podczas gotowania mięsa należy utrzymywać temperaturę powyżej 70ºC do chwili, gdy przestanie być ono różowe.