Wstrząs mózgu

Wstrząs mózgu to pourazowa utrata świadomości, po odzyskaniu której pacjent wraca do pełnej sprawności. Dochodzi do niego na skutek zakłócenia czynności komórek nerwowych wywołanego uderzeniem w głowę, jednak nie powoduje trwałego ich uszkodzenia. Jeśli utrata świadomości jest dłuższa niż 15 minut lub są jakieś niepokojące objawy, najprawdopodobniej uraz był poważniejszy i może nieść ze sobą groźniejsze skutki niż wstrząs mózgu. Poza tym pacjent nie pamięta momentu zdarzenia i utraty przytomności.

Objawy i pierwsza pomoc przy wstrząsie mózgu

Symptomy wstrząsu mózgu są następujące:

• utrata przytomności po uderzeniu w głowę,
• konfuzja,
• ból głowy,
• mdłości lub wymioty,
• zaburzenia widzenia (brak ostrości),
• utrata pamięci krótkotrwałej – pacjent może nie pamiętać, co działo się tuż przed wypadkiem, w trakcie oraz po nim,
• powtarzanie tego samego zdania kilkakrotnie.

Jeśli wstrząs nastąpił z powodu uderzenia w twardą powierzchnię (na przykład w podłogę lub wannę), a pacjent nie stracił przytomności, należy skontaktować się z lekarzem i zastosować do jego zaleceń. Być może domowe leczenie będzie wystarczające. Jeżeli jednak do urazu doszło na skutek upadku z dużej wysokości, pacjent krwawi, stracił przytomność na dłużej niż dwie minuty lub na zmianę odzyskuje i traci przytomność, należy koniecznie wezwać karetkę. To samo dotyczy sytuacji, w której dziecko doznało urazu głowy i straciło przytomność. Wskazaniem do natychmiastowego udania się do szpitala jest także kilkakrotne wymiotowanie, silne osłabienie, niezdolność do chodzenia, poważny ból głowy, a także utrata pamięci. Jeśli po dwóch minutach od utraty przytomności pacjent jej nie odzyskał, w żadnym wypadku nie należy go ruszać. Konieczne jest zapobieganie ruchom szyi, by nie doszło do uszkodzenia kręgosłupa. Gdy pacjent chce zwymiotować, należy ostrożnie przekręcić go na bok, bez ruszania głowy. Ważne jest także szybkie wezwanie karetki pogotowia.

Badania po wstrząsie mózgu

Po doznaniu urazu pacjent powinien być hospitalizowany i poddany badaniom, które wykluczą inne jednostki chorobowe. Zaleca się także przez kilka tygodni oszczędzający tryb życia, bez podejmowania znacznego wysiłku fizycznego lub przebywania na słońcu. W czasie wywiadu lekarskiego po wstrząsie mózgu, dla lekarza istotne jest ustalenie odpowiedzi na następujące pytania: jak długo trwała utrata przytomności, jak wyglądał uraz, jakie leki przyjmuje pacjent, czy jest na coś uczulony, czy doznał wcześniej urazu głowy, czy przeszedł jakiekolwiek operacje, a także czy cierpi na zaburzenia krwawienia. Podczas badania ważna jest ocena funkcji neurologicznych. Lekarz musi ustalić, czy nie doszło do uszkodzenia szyi lub do krwawienia z uszu i nosa. Takie krwawienie wraz z zasinieniem wokół oczu lub za uszami to zwykle oznaka złamań podstawy czaszki. Najlepszym sposobem zbadania głowy jest wykonanie tomografii komputerowej głowy, ale w łagodniejszych urazach raczej nie zaleca się tego badania. Zwykle wystarcza 24- albo 48-godzinna obserwacja w domu lub w szpitalu.

Powikłania po wstrząsie mózgu

Następstwem wstrząsu mogą być bóle i zawroty głowy oraz trudności w koncentracji uwagi. U starszych osób dochodzi czasem do wylewu krwi w przestrzeń między mózgiem a oponą twardą. Komplikacje po wstrząsie mózgu zasadniczo dzieli się na krótkofalowe i długofalowe. Te pierwsze są częstsze u pacjentów, którzy doznali poważnego urazu głowy. Do krótkofalowych powikłań zalicza się uporczywy ból głowy, który może utrzymywać się od 1-2 tygodni do kilku miesięcy. Aby się go pozbyć, zwykle wystarczy zażyć łagodny środek przeciwbólowy. Oprócz bólu głowy mogą pojawić się także zawroty głowy, mdłości oraz wymioty. Dolegliwości zazwyczaj ustępują samoistnie. Z kolei długofalowe powikłania po wstrząsie mózgu charakteryzują się długotrwałą utratą pamięci, zaburzeniami psychicznymi i innymi problemami neurologicznymi. Warto pamiętać, że każdy wstrząs mózgu zwiększa ryzyko doznania kolejnych wstrząsów w przyszłości. W związku z tym, pacjentom po tym urazie lekarze odradzają uprawianie sportów kontaktowych i zalecają unikanie potencjalnie niebezpiecznych sytuacji.