Zaburzenia czucia

Zaburzenia czucia mogą być różne, a wynika to z dysfunkcji receptorów czucia umiejscowionych w różnych miejscach w organizmie. Możemy wyróżnić zaburzenia czucia powierzchownego lub trzewnego. Dzięki czuciu – jednej z podstawowych funkcji układu nerwowego – organizm ludzki potrafi rozpoznać i reagować prawidłowo na różne bodźce z zewnątrz i wewnątrz ciała. Zmysły to układy czuciowe, dzięki którym bodźce węchowe, słuchowe czy smakowe są odbierane. Receptory czuciowe mogą reagować tylko na jeden rodzaj bodźców lub na czynnik o określonej wartości. Podobne receptory znajdują się także w narządach wewnętrznych oraz w skórze.

Rodzaje czucia

Wyróżnia się dwa rodzaje czucia ze względu na miejsce występowania receptorów: czucie powierzchniowe (bodźce zewnętrzne) oraz głębokie (bodźce z narządu ruchu i z trzewi). Receptory reagują na czynniki, wytwarzając impuls, który przekazywany jest do ośrodkowego układu nerwowego. Impuls jest analizowany, powstają dzięki temu odpowiednie odczucia i reakcje ruchowe. Analiza bodźca dokonywana jest na różnych etapach – podstawowa jej część realizowana jest na poziomie rdzenia kręgowego, później na poziomie mózgowia.

Zaburzenia czucia mogą pojawić się na różnych poziomach i przyjmować różną formę. Czucie może być osłabione, jak również wyostrzone – wtedy mówi się o przeczulicy, czyli o bardziej intensywnym od normalnego odczuwaniu bodźców. Zaburzenia czucia mogą mieć także formę przykrego bólu lub spaczonego czucia. To ostatnie określenie odnosi się do odczuć, które w warunkach prawidłowych wcale nie występują, a nazywa się je parestezjami (np. mrowienia, drętwienie).

Przyczyny zaburzeń czucia

Przyczyny chorób neurologicznych są bardzo zróżnicowane. Mogą to być wady rozwojowe, czyli tak zwane genetyczne uwarunkowania czy następstwa patologicznej ciąży lub zaburzeń okołoporodowych. W wyniku zaburzeń rozwojowych może dojść do powstania wodogłowia, którego istota polega na nadmiernym gromadzeniu się płynu rdzeniowo-mózgowego w przestrzeniach płynowych mózgu w wyniku wzmożonego wytwarzania lub – co jest częstsze – utrudnień w jego odpływie. Układ nerwowy jest często atakowany przez drobnoustroje powodujące tzw. neuroinfekcje. Zaburzenia czucia są spowodowane uszkodzeniem nerwów obwodowych, korzeni tylnych rdzenia kręgowego albo określonych dróg nerwowych wstępujących. Mogą mieć charakter ubytkowy (np. obniżenie lub zniesienie czucia dotyku, bólu, niezborność ruchów) lub charakter podrażnienia (np. dotykowa lub cieplna przeczulica, bóle korzeniowe, nerwobóle, parestezje).

Diagnostyka zaburzeń czucia

Diagnostyka chorób układu nerwowego oparta jest na wywiadach i bardzo szczegółowym badaniu przedmiotowym, które na ogół wystarczają do postawienia prawidłowego rozpoznania. Diagnostyka laboratoryjna tych chorób jest zbliżona do diagnostyki schorzeń innych układów. Oprócz badań krwi i moczu dodatkowo bada się też płyn rdzeniowo-mózgowy, pobierany za pomocą nakłucia lędźwiowego. Płyn poddawany jest analizie morfologicznej, biochemicznej, wykonuje się jego posiewy oraz badania cytologiczne i immunologiczne. Ważną rolę w diagnostyce neurologicznej odgrywają badania encefalograficzne, szczególnie przydatne w padaczce, oraz elektromiograficzne – w patologiach neurotransmisji w mięśniach. Najlepiej jednak udać się do neurologa, który przeprowadzi diagnostykę wszystkich objawów, czyli badanie neurologiczne. Niewykluczone są także konsultacja okulistyczna, badania MR głowy. Wówczas będzie można ustalić, co jest przyczyną tego rodzaju zaburzeń.

 

Przypisy
Lehmann-Horn F., Ludolph A. NEUROLOGIA - diagnostyka i leczenie, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-89581-50-7
Prusiński A. Neurologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3125-7
Bassetti C., Daetwyler C., Mumenthaler M. Diagnostyka różnicowa w neurologii, Urban & Partner, Wrocław 2008, ISBN 978-83-7609-036-8

Artykuły Zaburzenia czucia

Zaburzenia dysocjacyjne, inaczej określane jako konwersyjne, są umieszczone w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10 pod kodem F44. Wspólną cechą tych zaburzeń jest częściowa lub całkowita ...

Odbiór informacji przez nasze zmysły oraz ich celowa organizacja w naszym ośrodkowym układzie nerwowym (tzw. integracja sensoryczna) to procesy, które umożliwiają odpowiednią interpretację ...

Sensoryzmy

Istotne w diecie jest, aby dostarczać niezbędną ilość witamin, minerałów i składników odżywczych. Zły sposób odżywiania się może doprowadzić do niebezpiecznego niedoboru witaminy B12.

Polineuropatie to kliniczne zespoły uszkodzenia nerwów obwodowych. Poza nerwami obwodowymi polineuropatia obejmuje także sploty nerwowe i korzenie nerwowe. Najczęściej choroba zaczyna się od stóp, ...

Neuropatia obwodowa (uszkodzenie nerwów obwodowych) powoduje zaburzenia czucia, co objawia się bólem, przeczulicą lub parestezją. Zaburzenie występuje tylko na określonym obszarze nerwu lub ...

Mononeuropatia to rodzaj neuropatii dotykającej jednego neuronu. Neuropatia, czyli stan chorobowy nerwów, wynika z zaburzeń w odbieraniu lub przekazywaniu informacji przez komórki nerwowe. ...

Zespół Briqueta to inaczej zaburzenia somatyzacyjne. Pacjenci skarżą się na różne dolegliwości bólowe i mają za sobą skomplikowaną historię kontaktów z lekarzami specjalistycznej opieki zdrowotnej.

Neurologia to dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego. Jest silnie spokrewniona z psychiatrią i polega na odkrywaniu przyczyn uszkodzenia systemu ...

Neurologia

Neuropatia cukrzycowa to najczęstsze i stwarzające najwięcej problemów powikłanie cukrzycy. Jest ono powiązane z największą umieralnością i obciążeniami finansowymi dla leczenia cukrzycy. Podczas ...

Mężczyzna w depresji (Vincenta van Gogha)

Choroba Creutzfeldta i Jakoba (ang. Creutzfeldt-Jakob disease CJD), inaczej choroba szalonych krów, gąbczaste zwyrodnienie mózgu, choroba BSE, zespół Nevina–Jonsona, stwardnienie kurczowe czy ...

Priony posiada każdy zdrowy człowiek, problem pojawia się wraz z ich zesłośliwieniem.

Urazy kręgosłupa są bardzo niebezpieczne, szczególnie gdy dochodzi do uszkodzenia rdzenia kręgowego. Pojawiają się zaburzenia neurologiczne, zniesienie czucia i porażenie mięśni.

Witamina B12 występuje w produktach pochodzenia zwierzęcego. Niedobór witaminy B12 najczęściej występuje u wegetarian oraz kobiet stosujących leki antykoncepcyjne.

Dyskopatia to schorzenie kręgosłupa objawiające się silnym bólem pleców. Jak można ją zdiagnozować i jak należy ją leczyć? Najlepiej jednak jej zapobiegać.

Kacheksja to złożony proces metaboliczny prowadzący do wyniszczenia organizmu. Termin „kacheksja” pochodzi z języka łacińskiego (łac. cachexia ) lub języka greckiego (gr. kacheksia ), co oznacza ...

Zdjęcie przedstawia niedożywione dziecko karmione sondą nosowo-żołądkową.

Ostry ból pleców może oznaczać bólowy zespół kręgosłupowo-korzeniowy, równie dokuczliwy jak zespół zapalny korzeni nerwowych. Aby wyleczyć te dolegliwości, należy spędzić kilka dni w pozycji leżącej.

Rdzeń kręgowy bierze udział w przewodzeniu bodźców między mózgowiem a układem obwodowym. Dzięki niemu do pozostałych części organizmu wysyłane są sygnały niezbędne do prawidłowego funkcjonowania.

Zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcające kręgosłupa mogą zachodzić w obrębie trzonów kręgowych, jak i stawów kręgosłupa. Zmianom zwyrodnieniowym najczęściej ulegają połączenia międzytrzonowe, gdyż ...

Rwa kulszowa najczęściej wywołana jest przez dyskopatię, stany zapalne, cukrzycę lub nowotwór.

Przepuklina oponowo-rdzeniowa u noworodka to bardzo poważna wada kręgosłupa. Można ją zdiagnozować już na etapie życia płodowego. Wystarczy wykonać odpowiednie badania prenatalne.

Rwa kulszowa to schorzenie dolnej partii kręgosłupa, potocznie nazywamy ją „korzonkami”. Warto wiedzieć jakie są jej przyczyny, a przede wszystkim jak należy leczyć rwę kulszową.

Badania wykazały, że jedzenie na pocieszenie to nie mit. Kiedy masz zły nastrój, czekolada lub lody mogą poprawić twoje samopoczucie. Uważaj jednak, by spożywanie słodyczy nie weszło ci w nawyk!

Jedzenie na pocieszenie!

Neurologia

Zdrowie

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)
Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Bóle po lewej stronie brzucha podczas siedzenia

Odpowiada: lek. med. Tomasz Stawski

Co onacza ból po prawej stronie klatki piersiowej?

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »