Zaburzenia lękowe w depresji

Antoni Kępiński, znany psychiatra i autor wielu książek, pisał, że obniżenie nastroju często łączy się z lękiem przed życiem. Lekarze przyznają, że czasem trudno jest oddzielić zaburzenia lękowe od depresyjnych i trudno jest wskazać pacjentów, którzy chorują tylko na depresję bez odczuwania lęku lub chorują tylko na zaburzenia lękowe bez objawów obniżonego nastroju. Współwystępowanie tych stanów jest najczęstszym zaburzeniem spotykanym w gabinecie psychiatry. 

Spis treści:
  1. 1. Objawy depresji i zaburzeń lękowych
  2. 2. Lęk w depresji i zaburzeniach lękowych
  3. 3. Leczenie zaburzeń lękowych i depresji

1. Objawy depresji i zaburzeń lękowych

O stopniu zależności depresji i zaburzeń lękowych świadczyć mogą objawy występujące jednocześnie w kryteriach diagnostycznych obu chorób. Są to: drażliwość, niepokój, bezsenność, męczliwość, trudności w koncentracji, dolegliwości somatyczne. Pociągają one za sobą wiele konsekwencji. Chorzy, u których występują oba zaburzenia jednocześnie, są w gorszym stanie, odczuwają więcej dolegliwości.

Próba rozdzielenia obu schorzeń i rozpoznania jednego z nich opiera się na dokładnym wywiadzie lekarskim, rodzinnym i ocenie stanu klinicznego. Tu natrafia się często na kolejną wspólną cechę zaburzeń nastroju i lękowych. Elementy wywiadu lekarskiego, rodzinnego, problemy finansowe, ważne wydarzenia rodzinne, w pracy, osobiste – wszystko to może wywoływać lub potęgować zarówno objawy depresji, jak i zaburzenia lękowe.   

2. Lęk w depresji i zaburzeniach lękowych

Lęk może być jednym z głównych objawów depresji. Ma on wtedy najczęściej charakter uogólniony, nazywany jest lękiem wolno płynącym. Może pojawiać się bez widocznej przyczyny lub towarzyszy sytuacjom, które normalnie lęku nie wyzwalają. Pacjenci skarżą się na poczucie napięcia, niepokoju, lokalizują je w klatce piersiowej lub nadbrzuszu. Lęk może osiągać znaczne rozmiary, ujawniać się jako pobudzenie ruchowe. Pojawiają się też strach przed tym, co się za chwilę stanie, zaburzenia koncentracji, snu. Przy współistnieniu myśli samobójczych, w przypadku silnego lęku i pobudzenia, ryzyko próby samobójczej jest duże.

Lękmoże też występować jako tzw. maska depresji. Objawy smutku, obniżonej aktywności są wtedy nieodczuwalne przez pacjenta, a dominuje uczucie uogólnionego lęku, z lękiem przewlekłym lub jego napadami.  

Można powiedzieć, że nie tylko lęk występuje w depresji, lecz także depresja występuje w zaburzeniach lękowych. Przewlekły lęk, niepokój, nerwicowe objawy somatyczne, napady paniki mogą szybko prowadzić do dołączenia się do tych objawów apatii, zniechęcenia, obniżonego nastroju. Objawy depresji występujące w przebiegu zaburzeń lękowych, do niedawna znane pod terminami „depresja nerwicowa” lub „nerwica depresyjna”, obecnie klasyfikuje się jako „dystymia”. Charakteryzuje się ona przewlekłym przebiegiem oraz niezbyt nasilonymi zaburzeniami depresyjnymi. Samopoczucie chorych może być zmienne, zależne od tego, co dzieje się w ich otoczeniu.  

Współwystępowanie stanów lękowo-depresyjnych to nie tylko domena psychiatrii. Równie często obserwuje się je u pacjentów z zespołem jelita drażliwego, łuszczycą czy nadciśnieniem lub bólem zamostkowym. Mogą pojawić się jako reakcja na daną chorobę somatyczną, poczucie niesprawności fizycznej, umysłowej, problemy w pracy, inwalidztwo, zagrożenie życia. Wszystkie te stany mogą skutkować obniżeniem nastroju oraz lękiem przed śmiercią lub postępem choroby. 

Szczególnie istotne staje się to w przypadku osób starszych, u których sam wiek jest czynnikiem ryzyka wystąpienia depresji. W połączeniu z nierzadko licznymi chorobami somatycznymi, stosowanymi lekami, samotnością nasilającą lęk i obniżeniem nastroju powoduje to, że depresja z lękiem często występuje u osób w podeszłym wieku. Jednocześnie objawy uogólnionego lęku, jak np.: kołatanie serca, duszność, przewlekłe dolegliwości bólowe, niepokój, mogą powodować pomyłki diagnostyczne i mylenie ich z objawami innych chorób.  

Zaburzenia depresyjno-lękowe spotyka się często także u osób uzależnionych od alkoholu. Ich sytuacja społeczna, rodzinna, w pracy, zdrowotna może wyzwalać depresję. Czasem to alkohol staje się ucieczką od lęku, wtedy uzależnienie ma charakter wtórny do zaburzeń lękowych.  

Kolejną grupą, w której szczególnie często występują zaburzenia depresyjne oraz lękowe, są kobiety, szczególnie w wieku rozrodczym. Schorzenia te obserwuje się u nich kilkakrotnie częściej niż u mężczyzn.  

3. Leczenie zaburzeń lękowych i depresji

O wyborze leku zawsze decyduje obraz choroby. Wiele leków przeciwdepresyjnych ma także działanie przeciwlękowe, więc znajdują one zastosowanie w leczeniu zaburzeń depresyjno-lękowych, a nawet samego lęku.

Leki uspokajająco-nasenne stosuje się tylko pomocniczo, przede wszystkim na początku leczenia. Pomagają one zmniejszyć odczuwany lęk, niepokój, bezsenność, do momentu kiedy właściwe leki przeciwdepresyjne zaczną działać. Dopuszczalny tylko krótkotrwały okres stosowania leków uspokajających i nasennych (głównie pod postacią benzodiazepin) jest szczególnie wart podkreślenia, ponieważ nadmierne ich stosowanie szybko grozi uzależnieniem. Terapia tymi lekami nie powinna przekraczać okresu 2–4 tygodni. Są one także leczeniem niewłaściwym, ponieważ działają tylko objawowo, a nie na przyczynę dolegliwości depresyjno-lękowych. 

Często farmakoterapia może być tylko elementem wspomagającym, a podstawą leczenia powinna być psychoterapia.

Bibliografia

  • Dudek D., Grabski B., Jaeschke R., Siwek M., Lęk w zaburzeniach psychicznych, Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, Kraków 2011, ISBN 978-83-86826-00-2.
  • Fajkowska M., Szymura B., LĘK: geneza, mechanizmy, funkcje, SCHOLAR, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7383-343-2.
  • Sidorowicz S., (red.), Psychiatria kliniczna, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-89581-95-7.
  • Sidorowicz S., (red.), Psychiatria – praktyczny przewodnik kliniczny, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-151-8.
Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
0
Komentarze
Wyloguj

Porady ekspertów

Czy to depresja, czy jednak nerwica?

Witam! Mój problem trwa ok 4 lat. Początkowo rozpoczęło się od braku sił, ogólnie...

mgr Kamila Krocz Porady udziela mgr Kamila Krocz psycholog społeczny, autorka wielu publikacji dotyczących rozwoju osobistego oraz warsztatów z doradztwa zawodowego i komunikacji międzypłciowej.
Czy ona jest pod wpływem narkotyku?

Moja koleżanka z klasy normalnie się zachowywała, dopóki nie jej nowy znajomy, z którym...

mgr Paulina Stolorz Porady udziela mgr Paulina Stolorz mgr psychologii klinicznej, psychoterapeuta.
pokaż 5 następnych

Artykuły Nerwica i lęki

Nerwica i lęki Neurastenia

Neurastenia to choroba z grupy zaburzeń lękowych, która znajduje się w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F48 – inne zaburzenia nerwicowe. Neurastenię można określić inaczej jako...

Ostra reakcja na stres
Nerwica i lęki Ostra reakcja na stres

Strestowarzyszy nam od momentu narodzin do śmierci. Nie można go uniknąć. Czasami jednak trudne sytuacje życiowe znacznie przekraczają zdolności adaptacyjne jednostki i jej wrażliwość na frustracje. W przypadku wyjątkowo silnych stresorów może...

Zaburzenia adaptacyjne
Nerwica i lęki Zaburzenia adaptacyjne

Zaburzenia adaptacyjne to rodzaj zaburzeń nerwicowych, które zostały umieszczone w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych pod kodem F43.2. Zaburzenia adaptacyjne pojawiają się w następstwie stresującego wydarzenia...

Nerwica i lęki Dysmorfofobia

Skany mózgu pokazały różnice w reakcji mózgu osób cierpiących na dysmorfofobię (ang. Body Dysmorphic Disorder, BDD), gdy zostały im pokazane zdjęcia ich samych. Dysmorfofobia jest zaburzeniem psychicznym, które sprawia,...

Zaburzenia lękowe u dzieci
Nerwica i lęki Zaburzenia lękowe u dzieci

Strach i lęk – często używamy tych słów zamiennie, nie zwracając uwagi na to, że choć ich znaczenie jest zbliżone, to jednak nie takie samo. Strach czujemy przed dużym, warczącym na nas psem czy okropnym, wielkim, włochatym pająkiem. Przyczyn...

Nerwica i lęki Leczenie lęków

Każdy z nas czegoś się boi. Jedni mają lęk wysokości, inni boją się pająków (arachnofobia), a jeszcze inni – małych pomieszczeń (klaustrofobia). Lęk definiowany jest jako negatywny stan emocjonalny, pojawiający się w sytuacji zagrożenia. Lęk...

Co to jest nerwica natręctw?
Nerwica i lęki Co to jest nerwica natręctw?

Nerwica natręctw, czyli zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, charakteryzuje się występowaniem natrętnych myśli – obsesji (stąd nazwa nerwica natręctw myślowych) i czynności (kompulsji), którym nieodłącznie towarzyszy lęk. W przebiegu nerwicy...

Gry komputerowe wyleczą nas z lęków
Nerwica i lęki Gry komputerowe wyleczą nas z lęków

Stres i presja, jakim jesteśmy poddawani każdego dnia, często ujawniają się w postaci różnorodnych lęków i nerwic. Leczy się je przeważnie psychoterapią, lub, w bardziej zaawansowanych przypadkach, farmakologicznie. Nowatorskie metody...

Nerwica i lęki Lęk przed lataniem

Lęk przed lataniem, czyli awiofobia, to paraliżujący strach, który uniemożliwia niektórym odbycie podróży samolotem. Latanie staje się coraz bardziej popularnym środkiem transportu, a dla niektórych nawet pasją i o wiele...

Nerwica i lęki Strach przed pająkami

Większość ludzi nie przepada za widokiem pająka na ścianie, obawia się skorpionów albo włochatych ptaszników. Ich reakcje wydają się być zupełnie normalne. Mało kto raduje się w sytuacji, kiedy za kołnierz wpada mu pająk czy jakiś inny owad.

Nerwica i lęki Co to jest klaustrofobia?

Klaustrofobia to jeden z rodzajów fobii specyficznych. Manifestuje się w postaci irracjonalnego lęku przed przebywaniem w małych, ciasnych pomieszczeniach. Klaustrofobia stanowi przeciwieństwo agorafobii – patologicznego lęku przed otwartymi...

Nerwica i lęki Zoofobia

Istnieje wiele rodzajów fobii. Pojawiają się nawet doniesienia o tak niezwykłych zaburzeniach lękowych, jak strach przed kwiatami (antofobia), przed liczbą „13” (triskaidekafobia) czy śniegiem (blanchofobia). Jednak do najbardziej...

Nerwica i lęki Lęk przed ciemnością

Lęk przed ciemnością należy do głównych lęków małych dzieci. Jest to lęk rozwojowy, z którego z czasem dziecko wyrasta i uczy się zasypiać bez konieczności palenia światła w pokoju przez całą noc. Niestety, niektórym lęk przed...

Ćwiczenia chronią przed paniką
Nerwica i lęki Ćwiczenia chronią przed paniką

Niektórzy ludzie wpadają w przerażenie w momencie, gdy pod wpływem stresu, kofeiny lub nawet ćwiczeń mocniej uderza im serce, mają zawroty głowy, ból brzucha, mokre dłonie lub brakuje im tchu. Właśnie u osób z takim zaburzeniem...

Nerwica i lęki Zespół Briqueta

Zespół Briqueta to dawna nazwa zaburzeń somatyzacyjnych. Zespół ten należy do zaburzeń nerwicowych występujących pod postacią somatyczną (ang. somatoform disorder), które zostały ujęte w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i...

Nerwica i lęki Psychalgia

Psychalgia to somatoformiczne zaburzenia bólowe (ang. somatoform pain disorder) albo inaczej bóle psychogenne. Występujące objawy bólowe nie dają się wyjaśnić, niestety, przyczynami somatycznymi i nie znajdują odzwierciedlenia w...

Nerwica i lęki Leki przeciwlękowe

Leki przeciwlękowe określa się zamiennie jako leki anksjolityczne, anksjolityki lub trankwilizatory. Ich działanie polega na redukcji uczucia lęku, niepokoju i napięcia psychicznego oraz objawów somatycznych, które towarzyszą tym stanom.

Nerwica i lęki Lęk separacyjny

Lęk separacyjny pojawia się u dzieci w okolicach ósmego miesiąca życia. Niemowlęta reagują niepokojem w sytuacji rozłąki z matką, która stanowi dla nich „przedłużenie” własnej osoby. Małe dzieci myślą, że istnieją tylko dzięki...

Nerwica i lęki Zaburzenia dysocjacyjne

Zaburzenia świadomości kojarzone są głównie z dziwnymi zachowaniami z pogranicza opętania, transu i histerii... Dysocjacja i konwersja należą do jednych z najostrzejszych mechanizmów obronnych w nerwicy. Człowiek popada w nie, gdy nie radzi...

Napad lęku
Nerwica i lęki Napad lęku

Zaburzenia lękowe są często występującymi dolegliwościami psychicznymi. Objawiają się pod różnymi postaciami, dezorganizującymi życie chorego. Wystąpienie u człowieka nerwicy wpływa na zmiany funkcji poznawczych, emocji oraz pojawienie się...

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij