Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Zaburzenia lękowe w depresji

Antoni Kępiński, znany psychiatra i autor wielu książek, pisał, że obniżenie nastroju często łączy się z lękiem przed życiem. Lekarze przyznają, że czasem trudno jest oddzielić zaburzenia lękowe od depresyjnych i trudno jest wskazać pacjentów, którzy chorują tylko na depresję bez odczuwania lęku lub chorują tylko na zaburzenia lękowe bez objawów obniżonego nastroju. Współwystępowanie tych stanów jest najczęstszym zaburzeniem spotykanym w gabinecie psychiatry. 

1. Objawy depresji i zaburzeń lękowych

O stopniu zależności depresji i zaburzeń lękowych świadczyć mogą objawy występujące jednocześnie w kryteriach diagnostycznych obu chorób. Są to: drażliwość, niepokój, bezsenność, męczliwość, trudności w koncentracji, dolegliwości somatyczne. Pociągają one za sobą wiele konsekwencji. Chorzy, u których występują oba zaburzenia jednocześnie, są w gorszym stanie, odczuwają więcej dolegliwości.

Próba rozdzielenia obu schorzeń i rozpoznania jednego z nich opiera się na dokładnym wywiadzie lekarskim, rodzinnym i ocenie stanu klinicznego. Tu natrafia się często na kolejną wspólną cechę zaburzeń nastroju i lękowych. Elementy wywiadu lekarskiego, rodzinnego, problemy finansowe, ważne wydarzenia rodzinne, w pracy, osobiste – wszystko to może wywoływać lub potęgować zarówno objawy depresji, jak i zaburzenia lękowe.   

2. Lęk w depresji i zaburzeniach lękowych

Lęk może być jednym z głównych objawów depresji. Ma on wtedy najczęściej charakter uogólniony, nazywany jest lękiem wolno płynącym. Może pojawiać się bez widocznej przyczyny lub towarzyszy sytuacjom, które normalnie lęku nie wyzwalają. Pacjenci skarżą się na poczucie napięcia, niepokoju, lokalizują je w klatce piersiowej lub nadbrzuszu. Lęk może osiągać znaczne rozmiary, ujawniać się jako pobudzenie ruchowe. Pojawiają się też strach przed tym, co się za chwilę stanie, zaburzenia koncentracji, snu. Przy współistnieniu myśli samobójczych, w przypadku silnego lęku i pobudzenia, ryzyko próby samobójczej jest duże.

Lękmoże też występować jako tzw. maska depresji. Objawy smutku, obniżonej aktywności są wtedy nieodczuwalne przez pacjenta, a dominuje uczucie uogólnionego lęku, z lękiem przewlekłym lub jego napadami.  

Można powiedzieć, że nie tylko lęk występuje w depresji, lecz także depresja występuje w zaburzeniach lękowych. Przewlekły lęk, niepokój, nerwicowe objawy somatyczne, napady paniki mogą szybko prowadzić do dołączenia się do tych objawów apatii, zniechęcenia, obniżonego nastroju. Objawy depresji występujące w przebiegu zaburzeń lękowych, do niedawna znane pod terminami „depresja nerwicowa” lub „nerwica depresyjna”, obecnie klasyfikuje się jako „dystymia”. Charakteryzuje się ona przewlekłym przebiegiem oraz niezbyt nasilonymi zaburzeniami depresyjnymi. Samopoczucie chorych może być zmienne, zależne od tego, co dzieje się w ich otoczeniu.  

Współwystępowanie stanów lękowo-depresyjnych to nie tylko domena psychiatrii. Równie często obserwuje się je u pacjentów z zespołem jelita drażliwego, łuszczycą czy nadciśnieniem lub bólem zamostkowym. Mogą pojawić się jako reakcja na daną chorobę somatyczną, poczucie niesprawności fizycznej, umysłowej, problemy w pracy, inwalidztwo, zagrożenie życia. Wszystkie te stany mogą skutkować obniżeniem nastroju oraz lękiem przed śmiercią lub postępem choroby. 

Szczególnie istotne staje się to w przypadku osób starszych, u których sam wiek jest czynnikiem ryzyka wystąpienia depresji. W połączeniu z nierzadko licznymi chorobami somatycznymi, stosowanymi lekami, samotnością nasilającą lęk i obniżeniem nastroju powoduje to, że depresja z lękiem często występuje u osób w podeszłym wieku. Jednocześnie objawy uogólnionego lęku, jak np.: kołatanie serca, duszność, przewlekłe dolegliwości bólowe, niepokój, mogą powodować pomyłki diagnostyczne i mylenie ich z objawami innych chorób.  

Zaburzenia depresyjno-lękowe spotyka się często także u osób uzależnionych od alkoholu. Ich sytuacja społeczna, rodzinna, w pracy, zdrowotna może wyzwalać depresję. Czasem to alkohol staje się ucieczką od lęku, wtedy uzależnienie ma charakter wtórny do zaburzeń lękowych.  

Kolejną grupą, w której szczególnie często występują zaburzenia depresyjne oraz lękowe, są kobiety, szczególnie w wieku rozrodczym. Schorzenia te obserwuje się u nich kilkakrotnie częściej niż u mężczyzn.  

3. Leczenie zaburzeń lękowych i depresji

O wyborze leku zawsze decyduje obraz choroby. Wiele leków przeciwdepresyjnych ma także działanie przeciwlękowe, więc znajdują one zastosowanie w leczeniu zaburzeń depresyjno-lękowych, a nawet samego lęku.

Leki uspokajająco-nasenne stosuje się tylko pomocniczo, przede wszystkim na początku leczenia. Pomagają one zmniejszyć odczuwany lęk, niepokój, bezsenność, do momentu kiedy właściwe leki przeciwdepresyjne zaczną działać. Dopuszczalny tylko krótkotrwały okres stosowania leków uspokajających i nasennych (głównie pod postacią benzodiazepin) jest szczególnie wart podkreślenia, ponieważ nadmierne ich stosowanie szybko grozi uzależnieniem. Terapia tymi lekami nie powinna przekraczać okresu 2–4 tygodni. Są one także leczeniem niewłaściwym, ponieważ działają tylko objawowo, a nie na przyczynę dolegliwości depresyjno-lękowych. 

Często farmakoterapia może być tylko elementem wspomagającym, a podstawą leczenia powinna być psychoterapia.

Bibliografia

  • Dudek D., Grabski B., Jaeschke R., Siwek M., Lęk w zaburzeniach psychicznych, Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, Kraków 2011, ISBN 978-83-86826-00-2.
  • Fajkowska M., Szymura B., LĘK: geneza, mechanizmy, funkcje, SCHOLAR, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7383-343-2.
  • Sidorowicz S., (red.), Psychiatria kliniczna, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-89581-95-7.
  • Sidorowicz S., (red.), Psychiatria – praktyczny przewodnik kliniczny, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-151-8.
Lekarz Anna Zielińska,
Komentarze

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Nerwica i lęki - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Nerwica i lęki
Nerwica i lęki

Zespół Da Costy

Zespół Da Costy (ang. Da Costa’s Syndrome) należy do zaburzeń autonomicznych występujących pod postacią somatyczną i znajduje się w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F45.3. Inaczej...

Nerwica i lęki

Fobie - co o nich wiesz?

Fobie są to niezwykle silne lęki przed konkretnymi sytuacjami, rzeczami, przedmiotami, zjawiskami, które zazwyczaj nie wzbudzają przerażenia u ludzi. Osoba cierpiąca na różnego rodzaju fobie wpada w ogromne przerażenie (graniczące z paniką)...

Nerwica i lęki

Strach przed śmiercią

Strach przed śmiercią na ogół przychodzi z wiekiem. Żegnając bliskich z rodziny lub znajomych, często dociera do nas, że nie jesteśmy nieśmiertelni. Jednak reakcje na takie myśli są bardzo różne. Bywa, że lękprzed śmiercią wprowadza w nasze...

Nerwica i lęki

Strach i lęk

Strach i lęk

Strach i lęk w rozumieniu potocznym traktuje się synonimicznie i używa do określenia sytuacji, w której człowiek się czegoś boi. W terminologii psychologicznej uczucie lęku i strachu to odmienne stany emocjonalne. Strach pojawia się w obliczu...

Nerwica i lęki

Zaburzenia depresyjno-lękowe

Jednoznaczna diagnoza zaburzeń psychicznych czasem bywa trudna. Dzieje się tak w przypadku mieszanych zaburzeń lękowo-depresyjnych. Problemy, z jakimi zgłasza się do specjalisty osoba cierpiąca na te zaburzenia mogą przypominać zarówno depresję,...

Nerwica i lęki

Załamanie nerwowe

Osoby, które nie radzą sobie w szczególnie trudnych życiowo sytuacjach mówią często, że przechodzą załamanie nerwowe. W Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 nie ma jednostki chorobowej o...

Nerwica i lęki

Neurastenia

Neurastenia to choroba z grupy zaburzeń lękowych, która znajduje się w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F48 – inne zaburzenia nerwicowe. Neurastenię można określić inaczej jako...

Nerwica i lęki

Ostra reakcja na stres

Ostra reakcja na stres

Strestowarzyszy nam od momentu narodzin do śmierci. Nie można go uniknąć. Czasami jednak trudne sytuacje życiowe znacznie przekraczają zdolności adaptacyjne jednostki i jej wrażliwość na frustracje. W przypadku wyjątkowo silnych stresorów może...

Nerwica i lęki

Zaburzenia adaptacyjne

Zaburzenia adaptacyjne

Zaburzenia adaptacyjne to rodzaj zaburzeń nerwicowych, które zostały umieszczone w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych pod kodem F43.2. Zaburzenia adaptacyjne pojawiają się w następstwie stresującego wydarzenia...

Nerwica i lęki

Dysmorfofobia

Skany mózgu pokazały różnice w reakcji mózgu osób cierpiących na dysmorfofobię (ang. Body Dysmorphic Disorder, BDD), gdy zostały im pokazane zdjęcia ich samych. Dysmorfofobia jest zaburzeniem psychicznym, które sprawia,...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500