Zakażenie dróg moczowych

Zapalenie pęcherza moczowego jest to stan zapalny powodowany przez obecność drobnoustrojów w pęcherzu moczowym. W warunkach fizjologicznych mocz znajdujący się w pęcherzu moczowym jest jałowy. W końcowym odcinku cewki moczowej znajdują się zwykle bakterie, ale najczęściej nie powodują one zakażenia.

Spis treści:
  1. 1. Zachorowania na zapalenie pęcherza moczowego
  2. 2. Przyczyny zapalenia pęcherza moczowego
  3. 3. Objawy zapalenia pęcherza moczowego
  4. 4. Rozpoznanie zapalenia pęchrza moczowego
  5. 5. Leczenie zapalenia pęcherza moczowego

1. Zachorowania na zapalenie pęcherza moczowego

Najczęściej na zapalenie pęcherza moczowego chorują dzieci, osoby w wieku podeszłym oraz aktywne seksualnie kobiety. Zasadniczo obserwuje się trzy szczyty zachorowań. Pierwszy występuje w wieku niemowlęcym i u małych dzieci. Drugi – u kobiet w okresie ciąży i połogu, co jest najczęściej spowodowane zmianami hormonalnymi oraz wahaniami pH moczu. Trzeci występuje u mężczyzn i jest najczęściej spowodowany przez przerost gruczołu krokowego

Układ odpornościowy człowieka stanowi naturalną barierę chroniącą przed zakażeniem, zapobiegając namnażaniu się bakterii w układzie moczowym. Mechanizmy odpornościowe to m.in.: odpowiednio niskie pH moczu, obecność specjalnych związków wyściełających błonę śluzową dróg moczowych, wydzielanie do moczu przeciwciał odpornościowych, prawidłowy mechanizm opróżniania pęcherza. Wszystkie stany wpływające na obniżenie odporności organizmu sprzyjają jednocześnie zakażeniu.

2. Przyczyny zapalenia pęcherza moczowego

Niemalże we wszystkich przypadkach zachorowań drobnoustroje dostają się do układu moczowego drogą wstępującą z cewki moczowej. W nielicznych przypadkach patogeny mogą być przeniesione do układu moczowego z innych narządów, z krwią lub limfą.

Drobnoustroje odpowiedzialne za zakażenia to najczęściej bakterie. W około 70% przypadków są to pałeczki jelitowe (Escherichia coli)oraz gronkowiec. Grzybicze zakażenie występuje najczęściej u osób z obniżoną odpornością, długotrwale zażywających antybiotyki lub leki immunosupresyjne, zacewnikowanych albo po innych zabiegach wykonanych na drogach moczowych.

Innymi patogenami odpowiedzialnymi za zakażenie dróg moczowych chlamydie, mykolazmy, dwoinka rzeżączki oraz wirusy. Tego rodzaju drobnoustroje są zwykle przenoszone drogą płciową i zakażenie dróg moczowych przez nie wywoływane stanowi główny problem u kobiet aktywnych seksualnie.

Zakażenie dróg moczowych częściej rozwija się u kobiet niż u mężczyzn ze względu na różnice w budowie anatomicznej dróg moczowych. Ryzyko zakażenia układu moczowego jest także większe w przypadku występowania kamicy moczowej. Kamienie powodują zablokowanie drogi odpływu moczu, podrażniają błonę śluzową, co prowadzi bezpośrednio do powstania stanu zapalnego. Są również dogodnym siedliskiem dla bakterii, które namnażają się na ich powierzchni. Szersze omówienie zagadnienia kamicy nerkowej znajduje się w innym opracowaniu na portalu abcbolbrzucha.pl.

Zakażeniu sprzyjają również inne schorzenia powodujące zaburzenia w odpływie moczu. Są to: wrodzone wady budowy układu moczowego, wsteczny odpływ pęcherzowo-moczowodowy, guzy uciskające na drogi moczowe oraz zaburzenia neurologiczne, powodujące zatrzymanie moczu. Mocz zalegający w drogach moczowych stanowi idealne środowisko dla namnażania się bakterii. Jednocześnie nie są one skutecznie wymywane z układu moczowego wraz ze strumieniem moczu.

Podatność na zachorowanie wzrasta również u kobiet w ciąży i w okresie połogu. Jak wyżej wspomniano, odpowiedzialne za ten stan są zmiany hormonalne, które powodują zmniejszenie napięcia mięśni pęcherza i moczowodów. Istotne znaczenie ma również ucisk powiększającej się macicy na pęcherz moczowy. 

U osób w wieku podeszłym czynnikami sprzyjającymi powstawaniu zakażeń i w konsekwencji stanu zapalnego pęcherza są najczęściej: trudności w utrzymaniu higieny osobistej, zaburzenia w opróżnianiu pęcherza przez powiększony gruczoł krokowy u mężczyzn czy opadanie macicy u kobiet. Również zmniejszona odporność wydaje się mieć duże znaczenie. U osób starszych dodatkowym czynnikiem jest często nadużywanie środków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, które osłabiają mechanizmy obronne organizmu oraz uszkadzają nerki.

Narażeni w sposób szczególny na powtarzające się zakażenia są chorzy na cukrzycę. Cukier, obecny w moczu, stanowi doskonałą pożywkę dla bakterii. Ponadto u chorych z cukrzycą dużą rolę odgrywają osłabienie ogólnej odporności organizmu, a także powikłania neurologiczne, prowadzące do zaburzeń opróżniania pęcherza i rozwoju nefropatii cukrzycowej.

Warto również wspomnieć, że czynnikiem paradoksalnie sprzyjającym zakażeniu jest zacewnikowanie pacjenta, które stosuje się z powodu zastoju moczu. Inne zabiegi przeprowadzane na drogach moczowych również sprzyjają zakażeniu poprzez mechaniczne wprowadzenie bakterii do dróg moczowych.

3. Objawy zapalenia pęcherza moczowego

Objawy osiowe obejmują silny ból brzucha, zlokalizowany w okolicy nadłonowej, oraz przykre uczucie w czasie oddawania moczu. Nie występują bóle w okolicy nerek. Charakterystyczne są także częste parcie na mocz, nietrzymanie moczu u niektórych osób oraz wzrost temperatury do 38°C jako objaw stanu zapalnego.

Zdarza się, że zakażenie pęcherza moczowego może przebiegać jako bezobjawowy bakteriomocz. Charakteryzuje się on obecnością bakterii w drogach moczowych, wykrywaną w badaniu ogólnym i bakteriologicznym moczu, która nie powoduje jednak żadnych dolegliwości u chorego.

4. Rozpoznanie zapalenia pęchrza moczowego

W przypadku stanu zapalnego pęcherza moczowego największe znaczenie ma badanie moczu, a przede wszystkim jego osadu, określenie obecności i liczby leukocytów oraz obecności bakterii. Stwierdzenie w moczu, ze środkowego strumienia, znamiennej bakteriurii, czyli obecności minimum 105 bakterii/ml lub mniejszej ich ilości u osób leczonych antybiotykami albo z klinicznymi objawami zakażenia, stanowi podstawę rozpoznania. W przypadku moczu pobranego z nakłucia nadłonowego każda ilość bakterii upoważnia do postawienia rozpoznania. 

Obecność zwiększonej liczby leukocytów w osadzie moczu, przy jednoczesnej obecności znamiennej liczby bakterii, potwierdza stan zapalny. Istotne jest, że leukocyturia (u osób z jałowym moczem) stwierdzana jest zwykle u osób zakażonych dwoinką rzeżączki czy w nierzeżączkowym zapaleniu cewki moczowej. 

Badanie bakteriologiczne, tzw. posiew moczu, ma na celu zidentyfikowanie rodzaju bakterii wywołujących zapalenie oraz ich wrażliwości na różne antybiotyki, aby zoptymalizować leczenie.

W przypadku nawracającego zapalenia pęcherza moczowego lub przy podejrzeniu nieprawidłowości w układzie moczowym zalecane jest wykonanie badań obrazujących drogi moczowe, takich jak: USG jamy brzusznej, urografia czy ureterocystografia mikcyjna.

5. Leczenie zapalenia pęcherza moczowego

Przy właściwym leczeniu objawy ustępują w ciągu kilku dni. W przypadku bezobjawowego bakteriomoczu zakażenie najczęściej ustępuje samoistnie, jednakże przy współistnieniu wad układu moczowego lub innych schorzeń może dojść do rozwoju objawów klinicznych. Należy podkreślić, że w przypadku bezobjawowego bakteriomoczu u kobiet w ciąży, dzieci i osób wykazujących przeszkodę w odpływie moczu bezwzględnie wskazane jest prowadzenie leczenia.

Zasadniczo, postępowanie w stanie zapalnym pęcherza moczowego polega na leczeniu przyczynowym, polegającym na usunięciu przeszkody w odpływie moczu lub wyeliminowaniu i leczeniu czynników sprzyjających zakażeniu. W pozostałych przypadkach postępowanie polega na leczeniu objawowym. Zaleca się: leżenie, przyjmowanie co najmniej 2 litrów płynów na dobę, regularne wypróżnianie pęcherza, utrzymywanie właściwej higieny osobistej, unikanie zaparć oraz odstawienie leków przeciwbólowych uszkadzających nerki. 

W przypadku zapalenia pęcherza moczowego niepowikłanego, tzn. występującego u osób bez czynników predysponujących, leczenie polega na podaniu antybiotyków, głównie z grupy cefalosporyn, bez potrzeby wykonywania antybiogramu. Za dobre efekty terapeutyczne uznaje się ustąpienie dolegliwości bólowych oraz gorączki w ciągu 24 godzin. Po zakończeniu leczenia zaleca się wykonanie kontrolnego badana ogólnego moczu.

W przypadku zapalenia pęcherza moczowego powikłanego u osób, u których występują czynniki predysponujące, leczenie polega na podaniu antybiotyków po uprzednim wykonaniu posiewu moczu i antybiogramu pokazującego, na który lek dana bakteria jest wrażliwa. 

W przypadku zakażeń dróg moczowych bardzo często dochodzi do nawrotów. Za nawrót uważa się wystąpienie zakażenia tym samym gatunkiem bakterii w ciągu 3 tygodni od zakończenia leczenia zapalenia pęcherza moczowego, jeśli po leczeniu mocz był jałowy. Wznowa świadczy o nieskuteczności leczenia i występuje najczęściej u pacjentów z współistniejącymi innymi schorzeniami dróg moczowych lub z osłabioną odpornością.

Nadkażenie natomiast występuje zwykle tydzień po skutecznym leczeniu stanu zapalnego i jest spowodowane innym rodzajem bakterii.

 

Bibliografia

  • Andrzej Borkowski, Urologia, PZWL 2008
  • Justice S., Hunstad D., Seed P., Hultgren S. (2006), Filamentation by Escherichia coli subverts innate defenses during urinary tract infection. Proc Natl Acad Sci USA
  • Raz R., Stamm W. (1993), A controlled trial of intravaginal estriol in postmenopausal women with recurrent urinary tract infections. N Engl J Med
  • Meijlink Jane M. (2007), Painful Bladder Syndrome/Interstitial Cystitis: Diagnosis[and]Treatment, [za:] www.painful-bladder.org
  • Nietrzymanie moczu u kobiet. Patologia, diagnostyka, leczenie, pod red. Tomasza Rechbergera i Jerzego A. Jakowickiego, Lublin
  • Cranberry and urinary tract infections: slightly fewer episodes in young women, but watch out for interactions. „Prescrire international”
  • Bruyere F., Use of cranberry in chronic urinary tract infections, „Médecine et maladies infectieuses” (lipiec 2006)
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Komentarze (1)

Wyloguj
~kobieta cierpiąca
~kobieta cierpiąca

wiec jakie leki na to stosowac???????? a co jesli do mnie choroba powraca co jakis czas... co to moze oznaczac???pomuzcie mi prosze

Odpowiedz

Porady ekspertów

Problemy z oddawaniem moczu u nastolatka - co mogą oznaczać?

Mam problemy z oddawaniem moczu, mam dopiero 15lat. Proszę o porady i domowy sposób,...

 Redakcja abcZdrowie Porady udziela Redakcja abcZdrowie Redakcja abcZdrowie.pl to zespół doświadczonych i zaangażowanych osób, z których wielu to eksperci z dziedziny medycyny, dla których dbałość o zdrowie to priorytet.
Przedwczesny wytrysk i zapalenie cewki moczowej

Kochając się z kobietą zauważyłem, że mam przedwczesny wytrysk. Również zauważyłem,...

lek. Karol Kaziród-Wolski Porady udziela lek. Karol Kaziród-Wolski lekarz w trakcie specjalizacji z kardiologii w Świętokrzyskim Centrum Kardiologii.
pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 1 odpowiedź Dużo leukocytów w moczu a ciąża ~:

Witam. Z badania moczu wyszło,ze mam strasznie dużo leukocytów aż 500 , i duże ilości białka,...

pokaż 5 następnych

Artykuły Zapalenie cewki moczowej i pęcherza moczowego

Zakażenie układu moczowegoOdtwórz wideo
Zapalenie cewki moczowej i pęcherza moczowego Zakażenie układu moczowego

Zakażenie układu moczowego (ZUM) jest spowodowane obecnością drobnoustrojów w drogach moczowych. Dolegliwości znacznie częściej występują u kobiet – ze względu na budowę anatomiczną cewki moczowej (jest krótsza, a więc bardziej...

Zapalenie pęcherza moczowego Infekcje dróg moczowych

Infekcje dróg moczowych są nieprzyjemną dolegliwością. Ból, świąd, pieczenie przy oddawaniu moczu – to tylko początki. Nieleczone infekcje mogą przerodzić się w poważniejsze zapalenie dróg moczowych...

Zapalenie cewki moczowej i pęcherza moczowego Sposoby na infekcje dróg moczowych

Infekcje dróg moczowych zaczynają się zupełnie niewinnie. Początkowo odczuwa się niewielkie...

Zapalenie pęcherza moczowego Żurawina na infekcje dróg moczowych

Znana od dziesięcioleci za Oceanem żurawina to roślina o małych, czerwonych owocach i soku gorzkim i jednocześnie kwaskowatym. Amerykanie stosują żurawinę jako tradycyjne lekarstwo przeciwko infekcjom dróg moczowych, pod postacią soku lub tabletek...

Nowotwory dróg moczowych
Onkologia Nowotwory dróg moczowych

Nowotwory dróg moczowych to najczęściej brodawczaki lub rak pęcherza moczowego. Rozwijają...

Ziołolecznictwo Leczenie zapalenia dróg moczowych ziołami

Zapalenie dróg moczowych jest bolesnym problemem. Dotyka częściej kobiety niż mężczyzn. Wina leży w innej budowie układu moczowego. Wyleczona infekcja dróg moczowych może nawrócić. Leczenie infekcji jest możliwe przy wykorzystaniu ziół. Oczywiście o ile zapalenie nie jest w fazie zaawansowanej...

HPV Zakażenie HPV

Zakażenie wirusem HPV jest bardzo rozpowszechnione. Statystyki mówią, że zakażonych jest 630 milionów ludzi na całym świecie. Około 50% aktywnych seksualnie kobiet i mężczyzn zostaje dotkniętych tym wirusem...

Zakażenie Helicobacter pylori
Choroby zakaźne i pasożytnicze Zakażenie Helicobacter pylori

Zakażenie Helicobacter pylori jest bardzo często spotykane u ludzi. Szacuje się, że dotyczy...

Leczenie grypy Zakażenie wirusem grypy

Wysoka gorączka, dreszcze, ogólne osłabienie, suchy kaszel – jeżeli zauważasz...

Zakażenie laseczką jadu kiełbasianego
Układ pokarmowy Zakażenie laseczką jadu kiełbasianego

Zakażenie jadem kiełbasianym to bardzo groźne zatrucie pokarmowe. Brak szybkiej interwencji może spowodować śmierć chorego. Objawy botulinizmu to przede wszystkim zaburzenia neurologiczne.

Choroby piersi Zakażenie brodawki piersi

Zakażenie brodawki piersi występuje najczęściej w postaci połogowego zapalenia piersi, które...

Choroby o podłożu alergicznym Alergia a choroby dróg rodnych

Alergia może mieć wpływ na choroby dróg rodnych, a w konsekwencji na niepłodność u kobiety....

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij