Zakażenie laseczką jadu kiełbasianego

Zakażenie laseczką jadu kiełbasianego (botulizm) to zatrucie pokarmowe. Dochodzi do niego po spożyciu pokarmów, w których laseczki jadu kiełbasianego wytworzyły jad (toksynę botulinową). To najsilniejsza znana trucizna, która uszkadza układ nerwowy. Objawy neurologiczne obejmują przede wszystkim zaburzenia wzroku, np. światłowstręt, ale także pojawia się osłabienie mięśni czy objawy z przewodu pokarmowego. Leczenie opiera się na podaniu antytoksyny, często jednak zatrucie jadem kiełbasianym kończy się zgonem.

Źródła zakażenia jadem kiełbasianym

Jad kiełbasiany, inaczej toksyna botulinowa lub po prostu botulina, to trucizna wytwarzana poza organizmem człowieka, w produktach żywnościowych zakażonych laseczką jadu kiełbasianego. Jest to jedna z najsilniejszych trucizn przewodu pokarmowego. Laseczka jadu kiełbasianego (Clostridium botulinum) jest to beztlenowa bakteria powodująca zatrucie pokarmowe.
Podstawowym źródłem zatrucia jadem kiełbasianym są konserwy. Formy przetrwalnikowe w nich zawarte przekształcają się w formy wegetatywne, namnażając się w warunkach beztlenowych, po czym ulegają autolizie, wysycając jadem produkt spożywczy. Źródłem zatrucia może być każdy rodzaj konserwy (mięsne, rybne, jarzynowe, owocowe).
Aby nie doszło do zakażenia, należy unikać spożywania konserw po terminie ważności, nawet tych w metalowych puszkach. Gdy denko jest wypukłe, a przy otwarciu słyszy się charakterystyczny syk, to można podejrzewać, że produkt jest zakażony jadem. Toksyna jest unieczynniana pod wpływem wysokiej temperatury.
Bakteria jadu kiełbasianego może występować naturalnie także w niektórych produktach spożywczych, np. miodzie. Odnotowano kilka przypadków ciężkiej choroby u niemowląt, tzw. botulinizmu dziecięcego. Objawy tej choroby nie są spowodowane działaniem toksyny, lecz namnażaniem się drobnoustrojów w organizmie dziecka. Ze względu na potencjalne ryzyko pojawienia się tej choroby, nie zaleca się podawania miodu dzieciom poniżej 1. roku życia.

Objawy i leczenie zakażenia laseczką jadu kiełbasianego

Początkowe objawy to: osłabienie, zmęczenie, zawroty głowy, suchość w ustach. Kilka godzin później pojawiają się objawy neurologiczne: podwójne widzenie, światłowstręt, zez zbieżny, opadanie powiek, rozszerzenie źrenic. Utrudnione jest połykanie, wydzielanie śliny jest zmniejszone. Pojawiają się wzdęcia brzucha, zaparcia, problemy z oddawaniem moczu w wyniku porażenia perystaltyki jelit. Następnie słabną mięśnie. Do śmierci doprowadza porażenie układu oddechowego.
Zakażenie laseczką jadu kiełbasianego (botulizm) leczy się w szpitalu. Często jednak nie udaje się uratować pacjenta. Największą skuteczność leczenia uzyskuje się po interwencji medycznej zaraz po spożyciu zatrutych pokarmów.  Aby usunąć toksynę z organizmu, wykonuje się np. płukanie żołądka, głęboką lewatywę, wywołuje wymioty. Należy jak najszybciej podać surowicę antytoksyczną, aby unieczynnić jad jeszcze we krwi. Dochodzenie do pełni zdrowia osób zatrutych jadem kiełbasianym następuje bardzo powoli, szczególnie gdy wśród objawów pojawiły się zaburzenia wzroku oraz osłabienie mięśni.