Zapalenie mózgu

Ostre zapalenie mózgu, zwane także encefalopatią (encephalitis), powodowane przez wirus grypy jest rzadkim, ale poważnym powikłaniem grypy, obarczonym wysokim stopniem śmiertelności i powstania ubytków neurologicznych. Pod koniec lat 90. XX wieku Japońscy naukowcy opisali zwiększoną liczbę przypadków tego powikłania w ich kraju. Od tamtego czasu podobne przypadki były stwierdzane i opisywane w wielu krajach, takich jak: Kanada, Australia, Szwecja i inne.

Spis treści:
  1. 1. Ostre grypowe zapalenie mózgu
    1. 1.1. Powikłania grypy a układ nerwowy
  2. 2. Przebieg ostrego grypowego zapalenia mózgu
  3. 3. Objawy zapalenia mózgu
    1. 3.1. Czym jest encefalopatia?
  4. 4. Mechanizm powstawania grypowego ostrego zapalenie mózgu
  5. 5. Diagnostyka
  6. 6. Leczenie ostrego grypowego zapalenie mózgu

1. Ostre grypowe zapalenie mózgu

Grypowe ostre zapalenie mózgu jest powikłaniem grypy, dotyczącym ośrodkowego układu nerwowego (OUN - mózg i rdzeń kręgowy). Dotyka głównie dzieci hospitalizowanych z powodu infekcji grypy. Powikłanie zwykle jest nierozpoznawane przez lekarzy w rejonie.

1.1. Powikłania grypy a układ nerwowy

Wirus grypy powoduje co rocznie powszechne infekcje górnych dróg oddechowych oraz objawy ogólne ustrojowe. Do symptomów typowo przebiegającej grypy zalicza się:

Zwykle infekcje przebiega łagodnie. Jednak w części przypadków w szczególności dotyczących dzieci, osób starszych, kobiet w ciąży, osób z przewlekłymi chorobami oddechowymi i sercowo-naczyniowymi dochodzi do powstania powikłań pogrypowych, takich jak zapalenie płuc i powikłania dotyczące OUN. Do powikłań neurologicznych należą drgawki gorączkowe (najczęstsze), zespół Rey’a, zapalenie mózgu i inne.

2. Przebieg ostrego grypowego zapalenia mózgu

Grypowe ostre zapalenie mózgu w większości przypadków postępuje dość gwałtownie i zaczyna się w pierwszej fazie infekcji grypowej, dotyczy głównie dzieci poniżej 5 roku życia, może być powodowane przez każdy typ wirusa grypy: A i B. Powikłanie w postaci ostrej encefalopatii  stwierdzane jest u kilku procent ( wg niektórych badań w 5%)  dzieci hospitalizowanych z powodu grypy. Śmiertelność powikłania jest rzędu 50%, wyzdrowienie występuje po 2-6 tygodni od powstania objawów.

3. Objawy zapalenia mózgu

Do objawów zapalenia mózgu należą zarówno objawy choroby podstawowej, czyli grypy jak i objawy zajęcia OUN. Do objawów zajęcia mózgu zaliczamy drgawki, postępującą utratę świadomości, upośledzenie mowy, porażenie nerwów, nietypowe zachowania.

3.1. Czym jest encefalopatia?

Encefalopatia to uszkodzenie mózgu powodowane przez konkretny czynnik np. udar. Zapalenie mózgu to zakażenie ośrodkowego układu nerwowego, w którym zapalny proces chorobowy obejmuje mózg. Najistotniejszym czynnikiem etiologicznym zapalenia mózgu są wirusy neurotropowe (mające powinowactwo do układu nerwowego). Do dnia dzisiejszego nie udowodniono, że wirus grypy przedostaje się do OUN i w mechanizmie, jak czynią to np. wirusy Hermes (opryszczki) powoduje zapalenie. W związku z tym, że mechanizm powstawania zapalenia mózgu w wyniku infekcji gryp,y nie jest jednoznacznie wyjaśniony oraz objawy zapalenia przypominają objawy encefalopatii, pojęcie zapalenia mózgu i encefalopatii są w tym przypadku używane łącznie.

4. Mechanizm powstawania grypowego ostrego zapalenie mózgu

Odpowiedź czy wirus grypy, który ma powinowactwo do nabłonka oddechowego górnych dróg oddechowych, może zajmować OUN wciąż jest niejasna. W wielu badaniach u osób z typową infekcją grypową i objawami zapalenia mózgu, pomimo nowoczesnych metod diagnostycznych, nie udało się wykazać obecności wirusa. Obecnie patogeneza powstawania tego powikłania nie jest jednoznacznie wyjaśniona, przyjmuje się 3 główne komponenty mogące powodować to powikłanie:

  • inwazja wirusa grypy na układ nerwowy,
  • powstanie i negatywny wpływ powstających w czasie zakażenia prozapalnych białek (cytokin),
  • zaburzeń metabolicznych,
  • czynników genetycznych.

5. Diagnostyka

Diagnostyka infekcji grypowej powinna być oparta zarówno na występowaniu objawów klinicznych jak i badaniach laboratoryjnych. Przed wszystkim powinna zostać wykluczona obecność w OUN innych, znanych patogenów, mogących powodować zapalenia w mózgu. Objawy zapalenia mózgupowinny zaczyna się już od 2. dniach objawów grypy.

6. Leczenie ostrego grypowego zapalenie mózgu

Ponieważ objawy zapalenia OUN są niewątpliwie związane z infekcją grypową, niezbędne staje się jak najszybsze włączenia leków przeciw wirusowi grypy: amantadyny i oseltamiviru. W wielu opisywanych badaniach włączenia leczenia znacznie poprawiało stan neurologiczny pacjenta. W ciężkich przypadkach zapalenia mózgu pomocna jest terapia niską temperaturą tzw. mild hipotermia. Temperatura ciała dzieci była obniżana do 34 C na 3 dni, a następnie podwyższana do temperatury prawidłowej o 1 stopień C dziennie w ciągu następnych 3 dni. Terapia hipotermią okazała się skuteczna w powstałym w wyniku zapalenia obrzęku mózgu i chroniła mózg przed powstaniem nieodwracalnych zmian neurologicznych. Literatura opisuje także stosowanie terapii zmniejszającej ilość cytokin zapalnych (jedna z przyczyn powstawania zapalenia mózgu). W tym celu stosowano sterydy w wysokich dawkach.

Pomimo, że powikłanie grypy w postaci zapalenia mózgu (encefalopatii) w porównaniu do ilości rocznych zakażeń wirusem grypy w społeczeństwie nie jest powszechne, jednak warto zwrócić na nie uwagę, gdyż jego przebieg i rokowanie jest poważne. Powikłanie, prawdopodobnie ze względu na małą powszechność powstawania, zwykle jest źle rozpoznawane przez lekarzy pierwszego kontaktu.

Bibliografia

  • Yoshikawa H., Yamazaki S., Watanabe T. i wsp.: Study of influenza- associated encephalities/ encephalopathy in children diring the 1997 to 2001 influenza seasons. J. Child Neurology 2001,16: 885-890
  • Brydak LB. Neurologiczne powikłania zakażeń wywołanych przez wirus grypy. Przegląd Epidemiologiczny 2002, 56 (supl. 1), 16-30
  • Prusiński A. Neurologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3125-7
  • Prusiński A. (red.), Neurologia w praktyce klinicznej - zasady diagnostyki i postępowania, Czelej, Lublin 2006, ISBN 83-89309-71-8
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Komentarze

Pytania do specjalistów

Zapalenie mózgu

Czy po przebyciu tej strasznej choroby za dziecka (1 mies. życia) mogą zostać jakieś zmiany, które utrudniają funkcjonowanie człowiekowi potem? Nadmieniam, że moje dziecko chorowało na tę chorobę. Teraz ma 15 lat. Dobrze się uczy. W ogóle rozwija się...

pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~Tola Forum Zdrowie 5 odpowiedzi Wirusowe zapalenie opon mózgowych ~Tola:

Witam, Moja 7 letnia córka choruje na wirusowe zapalenie opon mózgowych. Zaczęło się bardzo wysoką gorączką, która utrzymywała się przez 3 dni, nic nie pomagało na nią, nie mogliśmy jej niczym zbić .

~ka...ka Forum Zdrowie 7 odpowiedzi Czy borelioza u dzieci może być niebezpeczna? ~ka...ka:

Witam. Mam pytanie: mój siostrzeniec (lat 4) miał rok temu kleszcza i zaraz po jego usunięciu dostał antybiotyk i mimo to dzisiaj otrzymano wyniki, że ma późną boreliozę, co to oznacza i jak wygląda leczenie? Pytam, bo jestem mocno zaniepokojona...

Artykuły Układ nerwowy

Zapalenie opon mózgowych
Układ nerwowy Zapalenie opon mózgowych

W wyniku typowej infekcji górnych dróg oddechowych wirusem grypy dochodzi do namnażania się wirusa, który może pokonać barierę opon mózgowych i doprowadzić do powstania stanu zapalnego w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN).

Otępienie a grypa
Układ nerwowy Otępienie a grypa

Otępienie (inaczej dementia) to zespół objawów spowodowanych chorobą mózgu, zwykle o przewlekłym i postępującym przebiegu. Szacuje się, że rozwój otępienia dotyczy około 1% przypadków w populacji. Większość obserwowanych...

Kleszczowe zapalenie mózgu
Choroby zakaźne i pasożytnicze Kleszczowe zapalenie mózgu

Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) znane także jako wczesnoletnie lub wiosenno-letnie zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych jest wirusową chorobą sezonową roznoszoną przez Flavivirusa z rodziny Togaviridae, zaliczanego kiedyś do...

Szczepienia obowiązkowe i zalecane Szczepionka na kleszczowe zapalenie mózgu

Lato to okres, kiedy częściej spędzamy czas na wycieczkach na wieś, spacerujemy po lasach i łąkach. Tam możemy się natknąć na kleszcze. Te małe, aczkolwiek niebezpieczne stworzenia coraz częściej pojawiają się także w parkach czy na miejskich...

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu
Choroby zakaźne i pasożytnicze Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu może powstawać pod wpływem takich czynników, jak: bakterie (meningokoki, pneumokoki), wirusy i pierwotniaki. W zależności od czynnika wywołującego, rozwój choroby może być nagły i...

Neurologia Wstrząs mózgu

Wstrząs mózgu to pourazowa utrata świadomości, po odzyskaniu której pacjent wraca do pełnej sprawności. Dochodzi do niego na skutek zakłócenia czynności komórek nerwowych wywołanego uderzeniem w głowę, jednak nie powoduje trwałego...

Guzy mózgu
Onkologia Guzy mózgu

Guzy mózgu to wszelkie obce dla mózgu struktury, w tym nowotwory, których rozrost powoduje wzrost ciasnoty śródczaszkowej. Przykładami najczęstszych guzów pochodzenia nienowotworowego są: ropień mózgu, pasożyt...

Nowotwór złośliwy mózgu Co to jest rak mózgu?

Rak mózgu, którego prawidłową nazwą jest nowotworowy guz mózgu, to jeden z możliwych guzów mózgu. Jest wywołany namnażaniem się komórek nowotworowych w tkance mózgu. Nie każdy nowotwór mózgu...

Udar mózgu
Choroby wieku podeszłego Udar mózgu

Udar mózgu jest najpoważniejszą chorobą naczyniową mózgu oraz jednym z największych problemów w medycynie. Na całym świecie stanowi on trzecią w kolejności przyczynę zgonów i główny powód niesprawności u osób...

pokaż 10 następnych