Zapalenie osierdzia

Zapalenie osierdzia łączy się bezpośrednio z zapaleniem serca (niekiedy używa się zamiennie określenia zapalenie mięśnia sercowego). Najprościej mówiąc, jest to stan zapalny blaszek osierdzia, który może mieć różne przyczyny. Przy powstałym stanie zapalnym bardzo często gromadzi się płyn pomiędzy blaszkami osierdzia, co powoduje ból i wiele innych przykrych dolegliwości.

Spis treści

Przyczyny zapalenia osierdzia

Zapalenie osierdzia jest zazwyczaj powikłaniem infekcji wirusowej, zdarza się, że grypy i zakażenia wirusem HIV. Zakażenie bakteryjne oraz infekcje grzybicze również mogą prowadzić do zapalenia osierdzia sercowego. Zapalenie osierdzia może być związane z chorobami, takimi jak: 

Histopatologiczny obraz zapalenia mięśnia sercowego

Obraz przedstawia zapalenie mięśnia sercowego u pacjenta z ostrą... »

choroby autoimmunologiczne,
nowotwory (w tym białaczki), 
zakażenia HIV i AIDS, 
niedoczynność tarczycy,
niewydolność nerek,
gorączka reumatyczna, 
gruźlica,
zawał mięśnia sercowego, 
uszkodzenia (w tym operacje) lub urazy klatki piersiowej, przełyku lub serca, 
leki osłabiające układ odpornościowy,
zapalenie mięśnia sercowego, 
radioterapia klatki piersiowej.

Często przyczyna zapalenia osierdzia pozostaje nieznana. W tym przypadku schorzenie takie zwane jest idiopatycznym zapaleniem osierdzia.
Zapalenie osierdzia najczęściej występuje u mężczyzn w wieku 20-50 lat. Zwykle następuje wskutek zakażeń układu oddechowego. U dzieci jest najczęściej spowodowane przez adenowirusy. 

Objawy zapalenia osierdzia

Do najczęstszych objawów tej choroby zaliczamy:

obrzęk kostek nóg,
lęk, 
trudności w oddychaniu w pozycji leżącej,
ból w klatce piersiowej spowodowany przez zapalenie osierdzia (tarcie na sercu) może promieniować do szyi, ramion, pleców oraz brzucha. Często ból intensyfikuje się podczas głębokiego oddychania, a także przy kaszlu i przełykaniu,
suchy kaszel,
zmęczenie.

Ostre zapalenie osierdzia poprzedzone jest objawami infekcji typu gorączka, zmęczenie, bóle stawowo-mięśniowe. Najczęstszymi objawami wywołującymi zapalenie osierdzia są bóle w klatce piersiowej o różnym charakterze, od kłujących do typowo wieńcowych. Bóle te są zmienne w zależności od pozycji ciała. Zdarza się, że nasilają się, gdy jesteśmy w pozycji leżącej, a zmniejszają się w pozycji siedzącej. Duszność i kaszel to również częste symptomy, jakie wywołuje zapalenie osierdzia.

Leczenie zapalenia osierdzia

Diagnoza ostrego zapalenia osierdzia opiera się na sprawdzeniu, czy nie ma wysięku do worka osierdziowego lub wysłuchaniu tarcia osierdziowego. W badaniach osłuchowych ostrego zapalenia osierdzia stwierdza się:

tarcie osierdziowe (słyszalne przy lewym brzegu mostka lub tętnicy płucnej),
niewidoczne uderzenie koniuszkowe,
stłumienie tonów serca,
szmer oskrzelowy i niewielkie rzężenia,
pojawienie się dodatkowego tonu osierdziowego,
dziwaczny charakter tętna,
możliwe migotanie i trzepotanie przedsionków.

Przy leczeniu zapalenia osierdzia stosuje się przede wszystkim środki farmakologiczne, jednak wszystko zależy od postaci klinicznej choroby. Początkowy etap związany jest z terapią prowadzoną w szpitalu. W przypadku gruźliczego zapalenia osierdzia proces leczenia związany jest z podawaniem tuberkulostatyków. W ostrym idiopatycznym zapaleniu osierdzia stosuje się salicylany oraz glikokortykosteroidy, które podaje się przy wystąpieniu bolesności. W leczeniu hydropatycznym stosuje się ciepłe okłady na serce, a zimne na ręce i nogi. Choroba ta z reguły nie zagraża życiu pacjenta, jednak jeżeli zapalenie rozszerza się na dalsze obszary serca, a w worku osierdziowym nagromadzi się wysięk, to wtedy może dojść do bardzo niebezpiecznego ucisku serca.

Przypisy

Mandecki T. Kardiologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-2912-0

Banasiak W., Opolski G., Poloński L. (red.), Choroby serca - Braunwald, Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 83-60290-30-9

Kahn G. Choroby serca. Diagnostyka i terapia, Urban & Partner, Wrocław 2000, ISBN 83-87944-50-5

Linki zewnętrzne

Chory z bólem w klatce piersiowej – zasady postępowania w praktyce lekarza pierwszego kontaktu

Artykuły Zapalenie osierdzia

Szczepienie na pneumokoki

Pneumokoki wzbudzają w każdym rodzicu strach o zdrowie swojego dziecka. Obecnie zakażonych pneumokokami jest ok. 2 mln dzieci i 1 mln dorosłych. Zakażenie jest niebezpieczne, ponieważ może ...

Przeciwciała przeciwjądrowe

Przeciwciała we krwi chronią nas przed wirusami, bakteriami i drobnoustrojami. Przeciwciała przeciwjądrowe ANA to nietypowy rodzaj białek skierowanych przeciwko składnikom jądra komórkowego, (stąd ...

Rozpoznanie i leczenie tocznia

Czy pacjent może sam rozpoznać chorobę? Nie ale jeśli ma objawy sugerujące chorobę powinien o niej wiedzieć jak najwięcej. Nie wszystkie objawy wydają się poważne, nie wszystkie występują ...

Grypa

Grypa jest ostrą chorobą zakaźną układu oddechowego. Wywoływana jest przez wirusy grypy, występujące w podtypach A, B oraz C. Jest to schorzenie przenoszone drogą kropelkową, więc ryzyko zakażenia ...

Choroba zdiagnozowana na Facebooku!

Serwis społecznościowy to nie tylko rozrywka i sposób na nudę. To także ogromna baza informacji, także dotyczących zdrowia. Okazuje się, że Internet może pomoc w postawieniu prawidłowej diagnozy.

Matka, dodając fotografię przedstawiającą objawy choroby, uratowała dziecku życie. Okazało się, że chłopiec cierpi na chorobę Kawasaki.

Coxackie wirusy przeciwciała

Wirus Coxsackie A i B należą do tak zwanych enterowirusów. Wirusy te są przenoszone drogą kropelkową oraz fekalno-oralną. Człowiek zaraża się nimi przez kontakt z brudem lub wydzielinami. Infekcje ...

Uremia

Uremia, inaczej zwana mocznicą, jest zespółem objawów spowodowanych krańcowym upośledzeniem funkcji nerek. Dochodzi wówczas do zaburzeń w funkcjonowaniu całego organizmu i wszystkich jego ...

W celu wyeliminowania problemu niewydolności nerek bardzo często stosuje się dializoterapię. Dużo bardziej skuteczną metodą walki z tą przypadłością jest jednak przeszczep. Takie rozwiązanie przywraca prawidłową równowagę wewnątrzustrojową, czynność wewnątrzwydzielniczą oraz zapewnia choremu lepszą jakość życia. Chory zostaje bowiem zwolniony z obowiązku udawania się na męczące, trwające kilka godzin dializy w szpitalu, które i tak nie zapewniają 100% efektów.<br />
<br />
Bardzo ważne jest, aby zabiegowi przeszczepu nerki poddać się jeszcze przed osiągnięciem jej schyłkowej funkcji. Operacji poddawane są osoby, które są w trakcie dializoterapii (hemodializoterapii lub dializoterapii otrzewnowej), ale może zdarzyć się i tak, że proces będzie dotyczył także tych pacjentów, którzy są jeszcze przed jej rozpoczęciem.<br />
<br />
Narząd może pochodzić zarówno od żywego, jak i zmarłego dawcy. Warunkiem jest jednak zgodność grup krwi dawcy i biorcy. Liczy się także ujemny wynik próby krzyżowej między limfocytami a surowicą biorcy. Więcej o tym zagadnieniu mówi doktor Joanna Pazik, nefrolog.<br />
<br />
Warto wiedzieć, że w naszym kraju wykonano 10 897 przeszczepów do końca roku 2004.

Czkawka

Czkawka to napadowe, mimowolne skurcze przepony, powodujące w czasie wdechu przerwanie go poprzez zamknięcie głośni. Objawia się to ruchem klatki piersiowej i charakterystycznym odgłosem. Nie ...

Powikłania po boreliozie

Ostra, natychmiastowa postać boreliozy, która przebiega w charakterze rumienia na skórze, jest chorobą o łagodnym przebiegu, a jeżeli jest leczona, w 90% dochodzi do zwalczenia infekcji i choroba ...

Gorączka Q

Gorączka Q, nazywana także "kozią grypą", to zoonoza, co oznacza, że jest zakaźną chorobą odzwierzęcą. Jest to choroba bakteryjna, wywołana przez bakterie Gram-ujemne Coxiella burnetti. Gorączka Q ...

Zdjęcie A - prawidłowy radiogram klatki piersiowej; zdjęcie B pacjent chory na zapalenie płuc

Zespół Kawasaki

Zespół Kawasaki lub choroba Kawasaki (tzw. zespół skórno–śluzówkowo–węzłowy) jest chorobą gorączkową wieku dziecięcego, w przebiegu której dochodzi do uogólnionego zapalenia tętnic różnego kalibru ...

Przebieg choroby Kawasaki charakteryzuje się zapaleniem dużych naczyń wieńcowych wraz z zaawansowanym poszerzeniem, zmianami tętniakowatymi i niedokrwieniem serca.

Szczepionka przeciwko grypie

Grypa atakuje zwykle w sezonie jesienno-zimowym. Jeszcze zanim się rozpocznie, warto zastanowić, czy w tym roku chcemy się zaszczepić. Szczepionka przeciw grypie działa zwykle rok, gdyż co roku ...

Jedną z najczęściej wymienianych chorób wirusowych na świecie jest grypa. Rocznie umiera na nią od 10 000 do 40000 osób, a w samej Polsce wirus atakuje około 3 milionów ludzi ( z czego  z powodu powikłań przede wszystkim sercowo-płucnych śmiercią kończy się on dla powyżej 1000 osób). Takie statystyki podaje WHO.<br />
Jakie są rodzaje tej choroby?<br />
<br />
W okresie jesienno-zimowym atakuje grypa sezonowa. Jest ona wywołana jest przez wirusa grypy ulegającego corocznym mutacjom. Znana jest także odmiana pandemiczna, która z kolei wywołana jest przez nowy podtyp wirusa grypy, który powstał w wyniku transmisji szczepu wirusa grypy zwierzęcej i ludzkiej. Typ ten zyskał zdolność łatwego przenoszenia się z człowieka na człowieka. Wymienia się także grypę ptasią, jednak ten rodzaj choroby dotyka najczęściej zwierzęta. Przypadki przeniesienia się tego wirusa na człowieka są bardzo rzadkie.<br />
<br />
Jaki związek istnieje pomiędzy grypą sezonową a świńską? Do tego tematu odniesie się profesor Andrzej Zieliński Krajowy Konsultant w dziedzinie Epidemiologii.

Biopsja serca

Biopsja serca polega na pobraniu wycinka mięśnia sercowego (wielkości główki szpilki) w celu przeprowadzenia jego analizy mikroskopowej w laboratorium. Podczas badania cienka, elastyczna rurka ...

Świńska grypa

Pod koniec 2009 roku na świecie i w Polsce zrobiło się bardzo głośno o tzw. świńskiej grypie. Media powszechnie w każdych serwisach informacyjnych przedstawiały obraz sytuacji bardzo dramatycznie. ...

Odczyn Waalera-Rosego

Odczyn Waalera-Rosego jest jedną z metod służących do oznaczania obecności u pacjenta czynnika reumatoidalnego (RF). Czynnik reumatoidalny to autoprzeciwciało skierowane przeciwko pewnej części ...

Antygen nowotworowy CA-125

Antygen nowotworowy CA-125 jest jednym z markerów nowotworowych, których oznaczanie w surowicy krwi może być pomocne w wykrywaniu i kontroli leczenia różnych rodzajów nowotworów. Antygen CA-125 ...

Co to jest toczeń rumieniowaty układowy, czyli historia wielkiego mistyfikatora

Toczeń rumieniowaty układowy to złożona choroba, która może mieć wiele różnorodnych objawów.

Objawy tocznia. Czy ja mogę chorować na toczeń rumieniowaty układowy?

Toczeń rumieniowaty układowy jest chorobą wieloobjawową, o różnym przebiegu i objawach u różnych chorych, a także zmiennym przebiegu u tego samego pacjenta. Okresy zaostrzenia choroby (aktywności) ...

Pokrzywka

Pokrzywka to różnego rodzaju zmiany skórne, pojawiające się w wyniku działania różnych czynników. Powoduje dyskomfort u chorego. Jakie są więc sposoby leczenia pokrzywki?

Tomografia komputerowa

Tomografia komputerowa jest badaniem radiologicznym pozwalającym na uzyskanie obrazów badanych struktur. Jest badaniem, które wykorzystuje promienie rentgena. Pozwala uzyskać wyraźne i szczegółowe ...

Pytania do eksperta

Czy duszności, pocenie się, ból po prawej stronie klatki piersiowej mogą świadczyć o zapaleniu osierdzia?

Witam, mój syn był leczony przez ponad miesiąc przez lekarza rodzinnego na zapalenie oskrzeli i później na zapalenie płuc. Od początku uskarżał się na ból promieniujący od prawej strony klatki piersiowej do pleców i łopatki, ale tylko prawa strona oraz duszności, miał problemy z oddychaniem, szybko się męczył, mocno się przy tym pocił. Ból prawej strony był tak silny, że nie mógł się nawet ...