Zapalenie płuc

Zapalenie płuc to stan zapalny miąższu płucnego, w czasie którego dochodzi do charakterystycznego wysięku. Konsekwencją choroby jest zmniejszenie powierzchni płuc, duszność, przyspieszony oddech, czasem sinica. Zapalenie płuc może być wynikiem powikłania chorób zakaźnych. Może też występować samoistnie, np. w wyniku zakażenia bakteryjnego lub wirusowego. Bakteryjne zapalenie płuc ma różne odmiany. Może być szpitalne, zachłystowe, odoskrzelowe, płatowe. Każdy rodzaj zapalenia wymaga innego leczenia.

Rodzaje i przyczyny zapalenia płuc

Zapalenie płuc może być spowodowane przez różne czynniki i w zależności od tego, który je spowodował, wyróżnia się typy choroby:
  • bakteryjne – czynnikiem wywołującym są bakterie, zarówno Gram (+) i Gram (-), a także bakterie beztlenowe, np. dwoinka zapalenia płuc,
  • wirusowe – jeśli czynnikiem wywołującym jest wirus, np. wirus grypy, odry, różyczki, adenowirusy,
  • grzybicze - wywołane poprzez zakażenie Candida albicans, Aspergillus fumigatus,
  • wywołane przez pierwotniaki, riketsje, mikoplazmy itp.,
  • o przyczynach mieszanych.
Bakteriami, które najczęściej wywołują tę chorobę, są S. pnuemoniae i H. influenzae.
Zapalenie płuc możemy podzielić także ze względu na zakażenia pozaszpitalne i szpitalne (głównie wywołane Pseudomonas aeruginosa, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, a także Staphylococcus aureus czy Streptococcus pneumoniae). Znany jest także podział anatomiczny na:
  • odoskrzelowe (wieloogniskowe, płacikowe),
  • śródmiąższowe,
  • płatowe (krupowe),
Zapalenie płuc zaczyna się powoli i poprzedzane jest zwykle zapaleniem oskrzeli. Występuje u osób wyniszczonych, osłabionych, po operacjach itd. Może również występować w następstwie wdychania kurzu, różnych substancji trujących, jak np. chloru, fosgenu, iperytu, a także dymu papierosowego. W przeważającej części przypadków choroba rozwija się wskutek zakażenia bakteryjnego. Zapalenie płuc odoskrzelowe może rozwijać się również na tle długotrwałego przekrwienia płuc wskutek znacznego osłabienia układu krążenia, u chorych nieprzytomnych wskutek dostania się ciał obcych do dróg oddechowych.

Czynniki ryzyka zapalenia płuc:

  • podeszły wiek,
  • niedojrzały system odpornościowy,
  • choroby układu odpornościowego,
  • leczenie immunosupresyjne,
  • palenie papierosów,
  • niehigieniczny styl życia (brak snu, przemęczenie),
  • niezdrowe odżywianie się, nadużywanie alkoholu,
  • choroby przewlekłe (cukrzyca, miażdżyca, niewydolność serca).
Zdarza się, że chorują także ludzie dotychczas zdrowi.

Objawy i leczenie zapalenia płuc

Typowemu zapaleniu płuc towarzyszą gorączka, kaszel z wykrztuszaniem ropnej plwociny oraz ogólnym bólem zlokalizowanym w klatce piersiowej. W przypadku klasycznego zapalenia płuc choroba pojawia się i rozwija bardzo szybko. W przypadku atypowego zapalenia płuc objawy różnią się od symptomów charakterystycznych. Tutaj możemy zaobserwować powolne pojawianie się suchego i męczącego kaszlu, bólów głowy, gardła i mięśni, ogólnego osłabienia, nudności, wymiotów i biegunki. Objawy te mogą przypominać grypę.

W leczeniu duże znaczenie ma pielęgnowanie chorego, bowiem odoskrzelowe zapalenie płuc występuje przy ciężkich chorobach zakaźnych oraz innych chorobach zmuszających chorego do ciągłego przebywania w łóżku. Aby zapobiec zapaleniu płuc u osób długo leżących w łóżku, trzeba często zmieniać pozycję chorego, nacierać klatkę piersiową spirytusem (np. kamforowym lub salicylowym), dbać o wentylację płuc, zapewnić dostęp świeżego powietrza, starannie pielęgnować jamę ustną. Z leków stosuje się sulfonamidy, antybiotyki, środki nasercowe, wykrztuśne, a w ciężkich przypadkach tlen. Dieta powinna być lekka i pełnowartościowa, z uwzględnieniem dużej ilości soków owocowych i warzywnych. Aby ustrzec się od tej choroby, należy bardzo o siebie dbać. Można także skorzystać ze szczepień przeciwko grypie. Ważne jest przede wszystkim nawadnianie pacjenta.

Przypisy
Rowińska - Zakrzewska A., Kuś J., Choroby układu oddechowego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 83-200-2884-1
Droszcz W. (red.), Choroby płuc. Diagnostyka i terapia, Urban & Partner, Wrocław 1999, ISBN 83-85842-04-7
Antczak A. Wielka interna - pulmonologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-76-1
Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0

Artykuły Zapalenie płuc

Płatowe zapalenie płuc powoduje bakteria paciorkowiec - dwoinka zapalenia płuc (Streptococcus pneumoniae). Choroba rozwija się w dość gwałtowny sposób, przede wszystkim u osób z obniżoną ...

Strzałka A wskazuje poziom płynów w klatce piersiowej, jest mniejsza przez nacisk wywołany przez płyny tam nagromadzone. Strzałka B przedstawia nieprawidłowy obraz z zacienieniem w prawym płucu z powodu zapalenia płuc z obecnością płynu wysiękowego w jamie opłucnowej.

Rak płuc to nowotwór złośliwy płuc. W Polsce rak płuc stanowi najczęstszą przyczynę śmierci wśród mężczyzn spośród chorób nowotworowych. Odpowiada aż za jedną trzecią zgonów spowodowanych rakiem u ...

Na przekroju widać nowotwór płuca (biały fragment). Ciemniejsze miejsca świadczą o stosowaniu wyrobów tytoniowych.

Aspergillus fumigatus (kropidlak) jest grzybem szeroko rozpowszechnionym w przyrodzie. Występuje szczególnie często w rozkładającej się materii organicznej, wodzie, glebie, na powierzchni roślin. ...

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) to najczęstsza choroba palaczy. Wykrywana jest najczęściej, gdy pojawia się uciążliwa duszność oraz przewlekły poranny kaszel.

Inhalator umożliwia aplikowanie leków m.in. rozszerzających oskrzela.

Zatoki przynosowe to jamy powietrzne łączące się z jamą nosa przez naturalne otwory w jej bocznej ścianie. Zatoki odgrywają rolę w zapewnieniu ochrony cieplnej i mechanicznej oczodołów i mózgu ...

Strzałka wskazuje obecność ropy lub obrzęk.

Ropień to dobrze odgraniczone zbiorowisko ropy w tkance, które jest bolesne. Ropnie powstają na skutek zakażenia przez bakterie, najczęściej gronkowce i bakterie beztlenowe. Ropa składa się z ...

Zapalenie gardła to ostry stan zapalny błony śluzowej i tkanki limfatycznej gardła. Najczęściej występuje u małych dzieci (4-7 lat), które nie mają jeszcze w pełni wykształconej odporności. Ból ...

Typowymi objawami choroby gardła są obrzęk i zmiany błony śluzowej.

Pneumokoki wzbudzają w każdym rodzicu strach o zdrowie swojego dziecka. Obecnie zakażonych pneumokokami jest ok. 2 mln dzieci i 1 mln dorosłych. Zakażenie jest niebezpieczne, ponieważ może ...

Zapalenie wsierdzia oznacza stan zapalny wewnętrznej błony wyścielającej serce, czyli wsierdzia. Zapalenie najczęściej pojawia się w zastawkach serca, niciach ścięgnistych oraz mięśniach ...

Bartonella henselae spowodowała ziarniste zmiany (ciemniejszy kolor).

Guzkowe zapalenie tętnic to choroba, która charakteryzuje się wieloogniskowymi, odcinkowymi zmianami zapalnymi i martwicą tętnic mięśniowych średniego kalibru. Skutkiem zapalenia tętnic jest ...

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK, inna nazwa to choroba Bechterewa) to przewlekłe schorzenie układu ruchu, którego przyczyna nie jest znana. Wiadomo jedynie, że ma podłoże ...

Reumatoidalne zapalenie stawów atakuje najczęściej stawy nadgarstkowe, palcowo-łokciowe, kolanowe, barkowe i śródręczno-palcowe.  

Zapalenie oskrzeli to choroba wirusowa lub bakteryjna (jest w 90 proc. wywoływana przez wirusy, w 10 proc. przez bakterie), często spotykana u dzieci. Wywołuje ją infekcja, ale może się do niej ...

Ilustracja przedstawia chrząstki krtani, tchawicy oraz oskrzeli.

W języku medycznym zapalenie krtani nazywane jest ostrym nieżytowym zapaleniem krtani. Najczęściej dolegliwość występuje w okresie letnim, gdyż wiele osób, chcąc ochłodzić ciało, sięga wtedy po ...

Ilustracja przedstawia chrząstki krtani, tchawicy oraz oskrzeli.

Zapalenie krtani podgłośniowe jest to stan zapalny podgłośni występujący głównie u małych dzieci. Najczęściej występuje w wieku od 3 miesięcy do 3 roku życia. Zapalenie to najczęściej powodują ...

Ilustracja przedstawia chrząstki krtani, tchawicy oraz oskrzeli.

Kalendarz szczepień jest to zbiór zaleceń specjalistów chorób zakaźnych, ustalany przez Główny Inspektorat Sanitarny. Zatwierdzony jest on przez Ministerstwo Zdrowia i publikowany jako Program ...

Szczepienia zalecane

Kłębuszkowe zapalenie nerek (ang. glomerulonephritis) jest grupą chorób, w których dochodzi do stanu zapalnego kłębuszków nerkowych, a ewentualne zmiany innych struktur nerek mają charakter ...

Nerka składa się z piramidy nerkowej, tętnicy międzypłatowej, tętnicy nerkowej, żyły nerkowej, wnęki nerkowej, miedniczki nerkowej, moczowodu

Ropień płucny to choroba obecnie dość rzadko występująca w naszej populacji. Dotyczy układu oddechowego. Niegdyś przyczynami ropnia płuc były ropnie popneumiczne po klasycznych odmianach zapalenia ...

Odma opłucnowa spowodowana jest obecnością powietrza pomiędzy dwoma warstwami opłucnej, w wyniku częściowego lub całkowitego załamania się płuc. Powodem mogą być uszkodzenie miąższu płucnego bądź ...

Zapadnięte płuco chorego na odmę opłucnową.

Badanie alfa-1-antytrypsyny (AAT) polega na pomiarze aktywności tego białka we krwi. Stosowane jest w stanach podejrzenia niedoboru alfa-1-antytrypsyny, często wynikającego z dziedzicznej mutacji ...

Chlamydia pneumoniae łącznie z Mycoplasma pneumoniae i Legionella pneumophila należy do grupy, tzw. bakterii atypowych, które lokalizują się wewnątrzkomórkowo. Wywołuje ona infekcje dróg ...

Pytania do eksperta

Jakie są przyczyny choroby śródmiąższowej płuc?

Zrobiłem prześwietlenie klatki piersiowej i wykryto w moich płucach chorobę, a dokładniej początki choroby śródmiąższowej płuc. Potwierdził to skaner oraz specjalista od płuc. Czekam teraz na specjalistyczne badania. Dużo czytam w internecie na temat tej choroby i jestem przerażony. Jakie mogą być przyczyny tej choroby? Nie palę już od 20 lat, pracowałem przy obróbce metali. Czy refluks ...
Odpowiada: lek. med. Magdalena Szymańska

Angina i zapalenie płuc u dwulatka

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Czym jest cień wnęki płucnej?

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Wirusowe zapalenie płuc u dzieci

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »