Zapalenie wsierdzia

Zapalenie wsierdzia oznacza stan zapalny wewnętrznej błony wyścielającej serce, czyli wsierdzia. Zapalenie najczęściej pojawia się w zastawkach serca, niciach ścięgnistych oraz mięśniach brodawkowatych. Zapalenie wsierdzia może być infekcyjne (powstałe wskutek zakażenia bakteriami lub grzybami) lub reumatyczne (powstałe wskutek gorączki reumatycznej).

Przyczyny, objawy i powikłania zapalenia wsierdzia

Zapalenie wsierdzia w blisko 80 proc. przypadków wywołuje gronkowiec złocisty. Chorobę mogą powodować także paciorkowiec zieleniejący, dwoinka zapalenia płuc i dwoinka rzeżączki, a w 10 proc. przypadków jest to paciorkowiec kałowy. Rzadko przyczyną zapalenia wsierdzia jest zakażenie grzybicze – grzybami Candida albicans i Aspergillus, a jeszcze rzadziej patogenem wywołującym zapalenie wsierdzia są chlamydie, mykoplazmy czy riteksje. Bakterie i inne mikroorganizmy wywołujące zapalenie zwykle przedostają się do wsierdzia poprzez jamę ustną, np. zepsute zęby czy choroby przyzębia.

Na zapalenie wsierdzia szczególnie narażone są osoby:

  • mające wszczepione sztuczne lub biologiczne zastawki serca;
  • mające stymulator serca;
  • mające wrodzone lub nabyte wady serca (np. niedomykalność zastawki);
  • cierpiące na kardiomiopatię przerostową;
  • poddawane cewnikowaniu serca;
  • uzależnione od narkotyków zażywanych dożylnie.

Niecharakterystyczne objawy stanu zapalnego toczącego się we wsierdziu to:

  • gorączka,
  • nadpotliwość,
  • nocne poty,
  • zimne ręce i stopy,
  • ból pleców,
  • osłabienie,
  • spadek masy ciała,
  • przyśpieszenie akcji serca.

Bardzo rzadko występuje objaw charakterystyczny dla zapalenia wsierdzia – są to guzki Oslera (bolesne grudki pojawiające się na stopach i dłoniach). W przypadku, gdy zajęte jest prawe serce, mogą pojawić się zapalenie płuc, osłabienie i gorączka. Jeśli zapalenie zajmie lewe serce, pojawiają się objawy niewydolności serca oraz zatory.

Zapalenie wsierdzia wywołuje powstawanie w dotkniętym obszarze złogów z płytek krwi, bakterii i fibrynogenu, tzw. wegetacji. Nawarstwianie się tych niekorzystnych substancji i toksyn może doprowadzić nawet do uszkodzenia serca – np. przedziurawienia zastawek, zerwania nici ścięgnistych, powstania przetok, tętniaków zapalnych, ropni okołozastawkowych oraz zatorów. Jeśli powstaną takie schorzenia serca, wywołują one patologiczne szmery w sercu, które są możliwe do zauważenia podczas osłuchiwania chorego.

Leczenie zapalenia wsierdzia

Aby skutecznie leczyć zapalenie wsierdzia, należy je przede wszystkim poprawnie zdiagnozować. Do diagnozy zwykle nie wystarczają objawy, gdyż są one bardzo niecharakterystyczne. Przeprowadza się echokardiogram, a także – jeśli podejrzewa się infekcyjne zapalenie wsierdzia – badanie krwi w kierunku bakterii wywołujących tę chorobę oraz wykonuje się posiew na obecność różnych bakterii.

Zapalenie wsierdzia wymaga specjalistycznego leczenia. Pacjent powinien leżeć i odpoczywać, aż do poprawy jego stanu. Ważne w tym przypadku jest także zapobieganie wystąpieniu schorzenia u osób, które są na nie szczególnie narażone, np. z wadami serca. Powinny one szczególnie dbać o higienę jamy ustnej, aby zęby nie stały się źródłem infekcji. Warto pamiętać, że jeśli zapalenie wsierdzia nie jest leczone, kończy się śmiercią.

Przypisy
Banasiak W., Opolski G., Poloński L. (red.), Choroby serca - Braunwald, Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 83-60290-30-9
Janion M. Kardiologia, Wydawnictwo Stachurski, Kielce 2005, ISBN 83-88592-35-1
Kahn G. Choroby serca. Diagnostyka i terapia, Urban & Partner, Wrocław 2000, ISBN 83-87944-50-5

Artykuły Zapalenie wsierdzia

Pneumokoki wzbudzają w każdym rodzicu strach o zdrowie swojego dziecka. Obecnie zakażonych pneumokokami jest ok. 2 mln dzieci i 1 mln dorosłych. Zakażenie jest niebezpieczne, ponieważ może ...

Posiewy z krwi wykonuje się, aby zdiagnozować obecne we krwi bakterie i drożdżaki. Próbki do badania pobierane są najczęściej z kilku miejsc, aby zwiększyć prawdopodobieństwo wykrycia ...

Choroby dziąseł i przyzębia, takie jak paradontoza czy stany zapalne dziąseł są wynikiem braku higieny jamy ustnej. Choroby przyzębia rozwijają się najczęściej u osób starszych.

Choroby uzębienia nierzadko sprawiają ogromny ból. Niestety bolesność oznacza, że schorzenie jest w zaawansowanym stadium.

Czyraki skórne (ang. boils), inaczej zwane furunkułami (ang. furuncles) to ropne zapalenie mieszka włosowego i jego najbliższego otoczenia. Najczęściej pojawiają się tam, gdzie skóra narażona jest ...

Guzek czyraka po kilku dniach zamienia się w krostę, pod którą powstaje martwica.

Gorączka Q, nazywana także "kozią grypą", to zoonoza, co oznacza, że jest zakaźną chorobą odzwierzęcą. Jest to choroba bakteryjna, wywołana przez bakterie Gram-ujemne Coxiella burnetti. Gorączka Q ...

Zdjęcie A - prawidłowy radiogram klatki piersiowej; zdjęcie B pacjent chory na zapalenie płuc 

RF (czynnik reumatoidalny) to autoprzeciwciało, czyli przeciwciało atakujące własne komórki. Wykazuje działanie niszczące wobec domen CH2 i CH3 regionu Fc immunoglobiny klasy G. Obecność czynnika ...

Listerioza wywoływana jest przez bakterie Listeria Monocytogenes. Jest ona obecna w gnijących roślinach, w wodzie, w kale ludzkim i wśród zwierząt. Zakażenie nimi jest rzadkie. Dochodzi do niego w ...

Listeria monocytogenes wywołuje chorobę odzwierzęcą listerisis.

Nosicielstwo Salmonelli może się wiązać z bardzo poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Zarażenie bakterią może przebiegać bezobjawowo, a czasami powoduje tylko łagodne objawy zatrucia pokarmowego ...

Bartoneloza, zwana także chorobą kociego pazura, to jedna z chorób zakaźnych powodowana przez bakterie Bartonella henselae. Choroba jest dość częstą przyczyną powiększonych węzłów chłonnych u ...

Bakterie bartonella przenikają do organizmu człowieka najczęściej przez zadrapania zwierzęcia.

Przeciwciała przeciw protrombinie w klasie IgM, obok przeciwciał przeciw β2- glikoproteinie I, antykoagulantu toczniowego (LA) oraz przeciwciał antykardiolipinowych, należą do grupy, tzw. ...

Zespół Kawasaki lub choroba Kawasaki (tzw. zespół skórno–śluzówkowo–węzłowy) jest chorobą gorączkową wieku dziecięcego, w przebiegu której dochodzi do uogólnionego zapalenia tętnic różnego kalibru ...

Przebieg choroby Kawasaki charakteryzuje się zapaleniem dużych naczyń wieńcowych wraz z zaawansowanym poszerzeniem, zmianami tętniakowatymi i niedokrwieniem serca.

Ostra, natychmiastowa postać boreliozy, która przebiega w charakterze rumienia na skórze, jest chorobą o łagodnym przebiegu, a jeżeli jest leczona, w 90% dochodzi do zwalczenia infekcji i choroba ...

Powikłania po boreliozie

Wymiana zastawki serca jest zabiegiem kardiochirurgicznym, który umożliwia osobom z wadami zastawek serca normalne funkcjonowanie. Do operacji kwalifikowane są osoby, które mają kliniczne objawy ...

Zwężenie zastawki aortalnej jest jedną z najczęstszych chorób kardiologicznych występujących w Europie.

Biopsja serca polega na pobraniu wycinka mięśnia sercowego (wielkości główki szpilki) w celu przeprowadzenia jego analizy mikroskopowej w laboratorium. Podczas badania cienka, elastyczna rurka ...

Choroba Whipple'a (lipodystrofia jelitowa) to rzadka przypadłość związana z zaburzeniem wchłaniania składników pokarmowych z jelita cienkiego. Po raz pierwszy opisana została w 1907 roku przez ...

Koronarografia to badanie angiokardiograficzne, czyli rentgenologiczne badanie serca i naczyń wieńcowych. Koronarografia obrazowa to metoda badania naczyń wieńcowych serca. Angiografia tętnic ...

Obraz tętnic wieńcowych w koronarografii pomaga w zdiagnozowaniu choroby niedokrwiennej serca.

Zwężenie zastawki aortalnej powoduje zmniejszenie światła lewego ujścia tętniczego, co utrudnia odpływ krwi z lewej komory serca do aorty. Wada ta może być wrodzona albo spowodowana zmianami ...

Zwężenie zastawki aortalnej jest jedną z najczęstszych chorób kardiologicznych występujących w Europie.

Badanie dna oka, tj. badanie tylnego odcinka oka, jest jednym z podstawowych badań okulistycznych . Odbywa się za pomocą wziernika ocznego. Zgodnie z zasadą optyki, obraz oglądany przez okulistę ...

Ocena dna oka to podstawowe badanie narządu wzroku. Tylny odcinek dna oka ocenia się za pomocą wziernika ocznego. Urządzenie emituje światło, które przechodzi przez ciało szkliste, soczewkę i oświetla dno oka. Badanie dna oka pozwala ocenić również naczynia krwionośne siatkówki i tarczę nerwu wzrokowego.<br />
<br />
Oflalmoskopia pozwala na rozpoznanie zwyrodnienia plamki żółtej i błony naczyniowej. Diagnozuje również choroby ogólnoustrojowe, m.in.: cukrzycę, miażdżycę i nadciśnienie tętnicze. Badanie jest nieinwazyjne i bezbolesne, skierowane do każdego w celu profilaktycznego badania wzroku. U dzieci pozwala rozpoznać zeza, jest niezbędne w badaniu wcześniaków. Dzięki systematycznej ocenie dna oka można rozpoznawać różne schorzenia, zwłaszcza choroby plamki, nerwu wzrokowego i ciałka szklistego.

Rodzajów antybiotyków jest wiele. Grupy antybiotyków różnią się między sobą pod wieloma względami: działaniem, mechanizmem działania, zastosowaniem oraz spektrum działania.

Próchnica zębów to bardzo częsta choroba jamy ustnej. Pojawia się także u osób, które dbają o higienę jamy ustnej. Aby mieć zdrowe zęby, konieczne są stałe kontrole w gabinecie stomatologicznym.

To także problem osób, które prawidłowo dbają o higienę jamy ustnej. Często samo szorowanie zębów oraz stosowanie płynów i nici to za mało, by uniknąć próchnicy.

Pytania do eksperta

Ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej u trzylatki

Witam, jestem mamą 3-letniej dziewczynki (17 kg). Wykryto u niej szmer na sercu. Badanie echo serca: - wnioski: Ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej typu ASD z wiotką przegrodą międzyprzedsionkową. Echografia dziecka: Worek osierdziowy wolny. Wymiary i kurczliwość jam serca w normie. Zastawki morfologicznie bez zmian. W badaniu Dopplera przepływu przez zastawki prawidłowe. Nie widać VSD. ...
Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Upośledzona funkcja rozkurczowa

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Badania na układ krzepliwości krwi

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Częstoskurcz nadkomorowy w ciąży

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »