Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Zasady zdrowego odżywiania

bread-21444-1920_9f37.jpg
Zdjęcie autorstwa: PublicDomainPictures / CC0 1.0

W ostatnich latach temat zdrowego odżywiania stał się bardzo powszechny i modny. Taki trend będzie się utrzymywał ze względu na kojarzenie „zdrowego odżywiania” ze szczupłą sylwetką. Choć od dziesięcioleci bada się wpływ poszczególnych produktów na stan naszego organizmu, to jednak wciąż pojawiają się nowe teorie odnośnie do tego, co jest „zdrowe”, a co nie. Często teorie te są ze sobą sprzeczne, a nawet się wykluczają, co sprawia, że przeciętny Kowalski czuje się zagubiony i ma ochotę zapytać: „Jak się odżywiać, aby być zdrowym?”

1. Znaczenie zdrowego żywienia

Nasze ciało jest zbudowane z komórek, które wciąż rosną i odnawiają się, a do tego potrzeba im składników odżywczych, których źródłem jest spożywany pokarm. W ten sposób nasz wygląd, samopoczucie, zdolność do wielu aktywności oraz zdrowie zależą od codziennej diety. Ważne jest, by uświadomić sobie, że na zdrowy tryb życia nie warto czekać do późnej starości, tymczasem nieodpowiednio się odżywiając, nie wysypiając i nie dbając o odpoczynek. Właśnie teraz, bez względu na to, na jakim etapie życia się znajdujesz, możesz wdrożyć zmiany, dzięki którym aktualna oraz późniejsza jakość twojego życia będzie lepsza niż dotychczas. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zależność pomiędzy zwyczajami żywieniowymi a występowaniem groźnych chorób cywilizacyjnych (takich jak otyłość, cukrzyca, choroba niedokrwienna serca, niektóre nowotwory) są silnie związane z tym, co spożywasz.

2. Zbilansowana dieta

Tak naprawdę trudno podliczyć wszystkie składniki mineralne, witaminy, flawonoidy, enzymy i inne związki, których dostarczamy sobie wraz z pożywieniem. I bardzo dobrze, gdyż nasz organizm potrzebuje ich wszystkich do prawidłowego rozwoju i zmian, które wciąż w nim zachodzą. Niestety, nasza dieta zwykle jest bogata jedynie w ulubione, łatwe w przygotowaniu i znane produkty, co zawęża bogactwo przyjmowanych składników. Nie lubimy eksperymentować w kuchni, a raz kupiony jogurt jadamy przez długi czas. Najwyższa pora to zmienić i sięgać po szereg różnego rodzaju produktów. Dla twojego zdrowia ważne jest, by wciąż próbować nowych produktów, zmieniać marki i gatunki.

Choć część z nas jest dumna z szybkości życia, jakie prowadzi, to musisz wiedzieć, że organizm najlepiej pracuje, wiedząc, co go czeka w ciągu dnia. Lubi znać np. pory i długość twojego snu. Podobnie z odżywianiem się – ważne jest, by pory twoich posiłków były w miarę stałe. W ten sposób odczuwalnie zapobiegniesz wahaniom poziomu cukru we krwi, nie będziesz przybierać na wadze ani odczuwać głodu o dziwnych porach dnia. Zaleca się spożywanie 4–5 posiłków. Może wydawać ci się to zbyt dużą ilością, ale dzięki temu posiłki będą skromniejsze, a żołądek nieprzeciążony. Śniadanie koniecznie jadaj w domu, w niedługim czasie po przebudzeniu, natomiast kolacja to posiłek spożywany na 2 godziny przed pójściem spać. Jeśli jesteś „nocnym markiem” i zwykle zasypiasz np. około północy, nie bój się jadać kolacji po godzinie 20. Pamiętaj, by ten ostatni posiłek był lekkostrawny, aby pozwolił ci spokojnie zasnąć.

3. Ilość spożywanych pokarmów

Ze względu na zagrożenie otyłością (a w dalszej konsekwencji szeregiem innych schorzeń) należy pamiętać o nieprzejadaniu się. Warto określić odpowiednią dla siebie masę ciała. W tym celu można od swojego wzrostu odjąć liczbę 100 (w przypadku mężczyzn) lub 110 (dla kobiet) i otrzymamy optymalną masę ciała. Innym sposobem jest wyliczenie BMI, który pokaże nam rozpiętość (zakres) masy, w jakiej powinniśmy się mieścić. Przypomnijmy: należy podzielić aktualną masę przez podniesiony do potęgi drugiej wzrost wyrażony w metrach. Współczynnik BMI pomiędzy 18,5 a 24,9 świadczy o odpowiedniej wadze ciała, od 25 do 29,9 oznacza nadwagę, a wartość wyższa lub równa 30 mówi o otyłości.

Dla wielu osób kłopotliwa jest nieznajomość wielkości porcji, jakie powinniśmy spożywać, a nakładanie ilości, jaką sądzimy, że zjemy, zbyt często prowadzi do „przedobrzenia”. Proponuję więc zapamiętać prostą metodę opartą o wielkość dłoni.

  • Produkty objętościowe (takie jak makaron, kasze, ryż, ziemniaki) powinny stanowić wielkość dwóch pięści.
  • Owoce – tutaj porcją będzie objętość jednej pięści.
  • Mięso i jego zamienniki (suche strączkowe, ryby) – wielkością powinno przypominać wnętrze dłoni, a jego grubość nie może przekraczać grubości małego palca.
  • Warzywa (prócz suchych strączkowych oraz ziemniaków) – tyle, ile nabrałabyś/byś w dwie dłonie.
  • Tłuszcz – malutko, bo jak koniuszek kciuka.

Czego unikać, gdy jesteś:

kobietą w ciążyosobą starszą
posiłków ciężkostrawnych, pustych kalorii (kolorowe napoje słodzone, żywność typu fast food) nadmiaru kalorii (twoje zapotrzebowanie energetyczne zmniejsza się wraz z wiekiem)
surowych produktów pochodzenia zwierzęcego (kogel-mogel, kremy z surowych jajek, sushi, tatar), dziczyzny, produktów wędzonych, serów pleśniowych nadmiaru tłuszczu zwierzęcych, ze względu na zagrożenie miażdżycą (smalec, masło, tłuste mięsa, wędliny, wywary z kości i mięsa) oraz tłustych ciast (kruche, francuskie)
alkoholu jednostronnego wyboru produktów
diety ubogiej w błonnik (łatwo o zaparcia) produktów ciężkostrawnych i długo zalegających w żołądku
żeń-szenia, chmielu, cząbru, aloesu oraz kruszyny (składnik herbatek odchudzających)  
częstego spożywania wątróbki  

Sekret zdrowego odżywiania leży w różnorodności zdrowych i naturalnych produktów żywieniowych. Jeśli będą one stanowiły podstawę naszej diety, nie musimy się obawiać otyłości i wielu chorób z nią związanych.
Urszula Bieniek

Bibliografia

  • Better Health and You. Healthy Eating & Physical Activity Across Your Lifespan, U.S. Department of Health and Human Services National Institutes of Health, 2004.
  • Jarosz M., Bułhak-Jachymczyk B., Normy żywienia człowieka. Podstawy prewencji otyłości i chorób niezakaźnych, PZWL, 2008.
  • McCullough M., Feskanich D., Stampfer M. i in., Diet quality and major chronic disease risk in men and women: moving toward improved dietary guidance, Am J Clin Nutr 2002, 76:1261–71.
  • Ciborowska H., Rudnicka A, Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, PZWL 2009.
Redakcja abcZdrowie.pl,
Komentarze

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Zdrowe odżywianie - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Bilansowanie zdrowej diety
Bilansowanie zdrowej diety

Co jeść na śniadanie?

Śniadanie to bardzo ważny posiłek, gdyż pozwala dobrze i w pełni zdrowia rozpocząć dzień. Na śniadanie najlepiej spożywać produkty bogato białkowe, gdyż dłużej dają uczucie sytości oraz przyspieszają metabolizm. Ważne są również warzywa,...

Bilansowanie zdrowej diety

Zdrowe śniadanie

Zdrowe śniadanie

Charakter śniadania w dużej mierze uzależniony jest od zwyczajów danego kraju. Na przykład Anglicy spożywają tłuste i wysokokaloryczne śniadania złożone zazwyczaj z sadzonych jajek, kiełbasek, bekonu i tostów, a Francuzi preferują...

Bilansowanie zdrowej diety

Dzienne zapotrzebowanie na węglowodany

Węglowodany powinny stanowić od 50 do 55% całkowitego dziennego zapotrzebowania na kalorie. Tymczasem węglowodany pochodzące ze słodkich produktów i słodzonych napojów nie mogą przekroczyć 10% całkowitej ilości kalorii. Jak w takim...

Bilansowanie zdrowej diety

Sposoby na niejadka

Sposoby na niejadka

Nie każde dziecko je tyle, ile my byśmy chcieli, aby ono zjadło. Część z naszych maluchów okazuje się niejadkami. Dlaczego tak się dzieje? Nie każde dziecko lubi nowości. Jedne akceptują nowe smaki bardzo szybko, a dla innych jest to długi okres...

Bilansowanie zdrowej diety

Co jeść na kolację?

Co jeść na kolację?

Kolacja, czyli ostatni posiłek spożywany w ciągu dnia, powinna być lekkostrawna i zawierać małą ilość kalorii, by nie zaburzać snu. Kolacja powinna dostarczać wszystkie składniki odżywcze, czyli pełnowartościowe białko, tłuszcze nienasycone oraz...

Bilansowanie zdrowej diety

Żyj zdrowo!

Specjaliści przekonują, że wprowadzenie zdrowych nawyków do swojego życia jest prostsze niż mogłoby się wydawać. Jeśli chcesz zmienić coś w swoim trybie życia na lepsze, mamy dla ciebie dobrą wiadomość: naukowcy przekonują, że istnieje ponad 2400...

Bilansowanie zdrowej diety

Orzechy łagodzą cukrzycę!

Orzechy łagodzą cukrzycę!

Najnowsze badania przeprowadzone przez naukowców ze szpitala Św. Michała i Uniwersytetu w Toronto wskazują, że diabetycy mogą w sposób naturalny wspomagać proces leczenia cukrzycy. Metoda jest bardzo prosta, a w dodatku smaczna: należy...

Bilansowanie zdrowej diety

Co szkodzi sercu?

Co szkodzi sercu?

Każdy, kto ma problemy z układem krążenia, pewnie nieraz słyszał od swojego kardiologa, że konieczne jest wyeliminowanie lub ograniczenie spożycia różnych produktów, aby zachować zdrowie. Zarówno nadmiar, jak i...

Bilansowanie zdrowej diety

Dlaczego coś nam smakuje?

Dlaczego coś nam smakuje?

Smak nie dotyczy jedynie sposobu, w jaki jedzenie oddziałuje na nasz język. Odczuwanie wrażeń smakowych wiąże się ze skoordynowaną pracą różnych zmysłów. Działa na psychikę, przywołując wspomnienia dzieciństwa. Łączy się z węchem,...

Bilansowanie zdrowej diety

Jak wychować szczupłe dziecko?

Jak wychować szczupłe dziecko?

Zdrowe nawyki żywieniowe zazwyczaj wynosi się z domu. Jednak rodzice często nie zdają sobie sprawy z tego, że mają ogromny wpływ na to, czy ich dzieci będą otyłe. Przeprowadzone niedawno przez australijskich naukowców badania wykazały, że obecność...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500