Zatrucie alkoholem etylowym

Zatrucia alkoholem etylowym stanowią coraz większy procent wszystkich wykrywanych zatruć. Alkohol etylowy (etanol) należy do organicznych związków chemicznych. Stanowi podstawowy składnik wódek i czystego spirytusu. Etanol bardzo szybko wchłania się z przewodu pokarmowego, kilka minut po spożyciu przenika do krwi. Substancja silnie działa na cały ludzki organizm: zmniejsza odporność, zwiększa ryzyko wystąpienia raka krtani, raka przełyku i raka wątroby. Do zatruć alkoholem etylowym dochodzi najczęściej u dzieci i młodzieży. Od ilości spożytego alkoholu zależy jego wpływ na organizm.

Objawy zatruć alkoholem etylowym

Wyróżnia się cztery stadia zatrucia alkoholem, wydzielane w zależności od tego, jakie jest jego stężenie we krwi i jakie towarzyszą mu objawy:

• Stadium I – pobudzenia (stężenie alkoholu we krwi nie przekracza 2‰); w stadium tym występują następujące objawy: przekrwienie spojówek, zapach alkoholu z ust, wzmożone samopoczucie przy obniżonym krytycyzmie (euforia), pobudzenie psychoruchowe, mowa zamazana, później bełkotliwa, niezborność ruchów, następnie ciężkie zaburzenia równowagi, zaburzenia koordynacji ruchowej, chwiejność, zawroty głowy, utrata kontroli nad samym sobą.
• Stadium II – senności (stężenie alkoholu we krwi wynosi od 2 do 2,5‰); objawy charakterystyczne dla tego stadium: przyspieszenie akcji serca, ogólne osłabienie, senność, zaburzenia świadomości, wiotkość mięśni, osłabiona reakcja na bodźce.
• Stadium III – zamroczenia (stężenie alkoholu we krwi wynosi od 2,5 do 4‰); najczęstsze objawy: bezsilność, osłabienie czucia, utrata świadomości, brak kontroli nad własną fizjologią (nieświadome oddawanie moczu i stolca), odczuwanie chłodu.
• Stadium IV – asfiksji (stężenie alkoholu we krwi przekracza 4‰); główne objawy: hipotermia, całkowita utrata świadomości, brak reakcji źrenic na światło, śpiączka, problemy z oddechem, brak odruchów.

Zatrucia alkoholowe mogą przyczynić się nawet do śmierci, ponieważ często dochodzi do porażenia układu oddechowego lub ostrej niewydolności krążenia (wstrząsu, obrzęku płuc). Zatrucia etanolem dają poważne powikłania w postaci zachłyśnięcia, zachłystowego zapalenia płuc.

Leczenie zatruć alkoholem etylowym

Zatrucie alkoholem etylowym rozpoznaje się poprzez oznaczenie stężenia alkoholu we krwi. Ma to duże znaczenie, ponieważ pozwala rozróżnić zatrucia mieszane (np. lekami nasennymi), które często towarzyszą zatruciu alkoholem. Stan upojenia alkoholowego maskuje objawy równoczesnego urazu głowy z krwawieniem śródczaszkowym i śpiączkę hipoglikemiczną. Przy zatruciach alkoholem etylowym mogą pojawić się także napady drgawkowe.

Pierwsza pomoc polega na zabezpieczeniu podstawowych funkcji życiowych, ułożeniu chorego w pozycji bocznej ustalonej, zapewnieniu ciepła i wezwaniu lekarza. Jeżeli zatruciu alkoholem etylowym uległo dziecko, wówczas konieczne jest zastosowanie leczenia szpitalnego.

Śmiertelna dawka alkoholu wynosi około 300 ml czystego alkoholu etylowego spożytych w ciągu godziny, co odpowiada 0,7 l wódki. Alkoholu etylowego nie powinny pić kobiety w ciąży, ponieważ nawet niewielka ilość alkoholu w ich krwi może doprowadzić do chorób rozwijającego się płodu (tzw. alkoholowy zespół płodowy – FAS). Regularne spożywanie alkoholu może doprowadzić do uzależnienia. Alkoholizm znacznie obniża jakość życia chorego, przyczynia się do poważnych konfliktów rodzinnych. Osoby spożywające nadmierne ilości alkoholu często stosują przemoc fizyczną i psychiczną wobec bliskich. Dlatego też należy unikać jego regularnego spożywania.
Leczenie alkoholu polega przede wszystkim na zwalczaniu hipotermii, płukaniu żołądka, podawaniu we wlewie dożylnym glukozy, domięśniowo witaminy B6. Jako odtrutka stosowana jest czasami fizostygmina. Podawane są także związki przyśpieszające metabolizm etanolu już wchłoniętego do krwiobiegu. Zaliczamy do nich np. sacharozę.