Zespół ogona końskiego

Zespół ogona końskiego to zespół objawów neurologicznych, który rozwija się na skutek uszkodzenia końcowego odcinka rdzenia kręgowego nazywanego ogonem końskim. Rdzeń kręgowy biegnie wzdłuż kręgosłupa. Odchodzą od niego i dochodzą nerwy, które przekazują różne informacje. Nerwy odchodzące od ogona końskiego dochodzą do kończyn dolnych, okolicy krocza oraz do takich narządów wewnętrznych, jak jelita czy pęcherz moczowy. Zespół ogona końskiego powstaje wtedy, gdy nerwy te zostaną uszkodzone z powodu dyskopatii lub guza w omawianym odcinku kręgosłupa.

Przyczyny i objawy zespołu ogona końskiego

Uszkodzenie końcowego odcinka rdzenia kręgowego może być spowodowane kilkoma czynnikami. Wszelkie zmiany i guzy mogą wywołać zespół ogona końskiego, dlatego u pacjentów z objawami tej choroby i niewytłumaczalną utratą wagi należy podejrzewać chorobę nowotworową. Ponadto do zespołu ogona końskiego może dojść na skutek urazu, na przykład rany kłutej. Za wystąpienie choroby odpowiedzialne może być również zwężenie kręgosłupa lędźwiowego. Może być ono spowodowane zapaleniem kości i stawów lub wadą rozwojową, zdiagnozowaną tuż po urodzeniu. Do zespołu ogona końskiego przyczyniają się także przewlekłe stany zapalne kręgosłupa, na przykład choroba Pageta, przewlekła polineuropatia, a także zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa.

Objawy zespołu ogona końskiego:

• niedowład kończyn dolnych z osłabieniem siły mięśniowej, ze stopą opadającą,
• bóle krzyża promieniujące do pośladka, tylnej powierzchni uda lub łydki czy nawet stopy,
• zaburzenia czucia – występujące pasami, z przeszywającym bólem, drętwieniem,
• niemożność oddania moczu,
• zaparcia,
• czasami również nietrzymanie moczu i stolca.

Pojawiają się także dysfunkcje seksualne oraz utrata czucia w pośladkach i w kroczu. U wielu chorych nie występują dolegliwości bólowe.

Rozpoznanie i leczenie zespołu ogona końskiego

Badanie neurologiczne oraz rezonans magnetyczny pomagają postawić diagnozę. Choroba wymaga interwencji neurologa i neurochirurga. Często konieczna jest chirurgiczna dekompresja. Jeśli symptomy zespołu ogona końskiego pojawiły się nagle, operacja powinna zostać przeprowadzona w ciągu 48 godzin, zwłaszcza jeśli badania wykazały obecność krwiaka, guza, pękniętego dysku lub ropnia. Podjęcie leczenia pozwala w dużym stopniu zmniejszyć ryzyko długofalowych uszkodzeń neurologicznych. Jeśli zespół ogona końskiego został spowodowany urazem, pacjenta należy unieruchomić. Operacja jest wskazana w celu usunięcia nadmiaru krwi, fragmentów kości i różnych zmian. Jeśli wycięcie guza, który jest złośliwy, jest niemożliwe, alternatywą jest radioterapia. Natomiast u pacjentów, których choroba ma swoje podłoże w stanie zapalnym, stosuje się leki o działaniu przeciwzapalnym, na przykład sterydy. W przypadku infekcji bakteryjnej pacjent ma za zadanie przyjmować antybiotyki. Zespół ogona końskiego może wystąpić także u kobiet w ciąży w związku z przepukliną dysku lędźwiowego. Wówczas przeprowadza się operację, bez względu na etap ciąży.