Astma u dziecka - kiedy do lekarza?

Astma jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, w której uczestniczy wiele komórek i substancji przez nie uwalnianych. Przewlekłe zapalenie jest przyczyną nadreaktywności oskrzeli, prowadzącej do nawracających epizodów świszczącego oddechu, duszności, ucisku w klatce piersiowej i kaszlu. Astma między okresami stabilizacji ulega zaostrzeniom. Okresy zaostrzenia choroby to epizody szybko narastającej duszności z często występującą niewydolnością oddechową. Objawy te są wynikiem ograniczenia przepływu powietrza przez skurczone oskrzela.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Dlaczego warto robić screening?"

Czynniki wywołujące zaostrzenie astmy

  • zakażenia dróg oddechowych wywołane przez wirusy grypy, RSV (szczególnie u niemowląt i dzieci), zakażenia o etiologii bakteryjnej takimi drobnoustrojami, jak Chlamydia, Haemophilus, Streptococcus czy Mycoplasma; choć bakterie rzadziej niż wirusy wydają się być przyczyną pogorszenia choroby;
  • narażenie na alergeny (kurz, sierść zwierząt, grzyby pleśniowe) oraz nieswoiste czynniki wyzwalające nadreaktywność oskrzeli (dym tytoniowy, zimne powietrze czy stres);
  • nieprawidłowy sposób przyjmowania leków przez pacjenta.

Objawy kliniczne zaostrzenia astmy oskrzelowej

  • duszność występująca nawet w spoczynku;
  • napadowy kaszel;
  • głośne świsty przy oddychaniu;
  • uruchomienie dodatkowych mięśni oddechowych;
  • przyspieszona czynność serca;
  • niepokój, uczucie lęku;
  • sinica;
  • utrata przytomności;
  • podwyższenie ciśnienia tętniczego;
  • tętno paradoksalne - różnica pomiędzy ciśnieniem skurczowym podczas wdechu i wydechu;
  • przyjmowanie przez dziecko wymuszonej pozycji - półsiedzącej, z pochyleniem do przodu i z podparciem rękoma;
  • u niemowląt niepokój, niechęć do jedzenia, u starszych dzieci pobudzenie psychoruchowe lub nadmierna senność;
  • mowa urywana, pojedynczymi słowami.

Zaobserwowanie któregoś z tych objawów u dziecka powinno skutkować bezzwłocznym wezwaniem pomocy lekarskiej przez rodzica.

Wskazania do hospitalizacji przy astmie

  • gdy po zastosowaniu dużej dawki glikokortykosteroidów w inhalacji nie stwierdza się poprawy klinicznego stanu dziecka;
  • gdy dziecko jest wyczerpane/ zmęczone;
  • gdy szczytowy przepływ wydechowy (PEF) jest znacznie obniżony w porównaniu z wartościami należnymi;
  • gdy saturacja krwi tętniczej jest obniżona - poniżej 92% przy oddychaniu powietrzem atmosferycznym.

Stan astmatyczny

Stan astmatyczny jest najcięższą formą klinicznego przebiegu astmy oskrzelowej, w której zaostrzenie obturacji oskrzeli nie ustępuje, mimo prawidłowego stosowania leczenia. O stanie astmatycznym mówi się wtedy, gdy każdy napad astmy trwa dłużej niż 30-60 minut.

Leczenie astmy u dzieci

Postępowanie lecznicze jest niezależne od czynnika wyzwalającego. Leczenie astmy ma na celu odwrócenie mechanizmów, które doprowadziły do duszności. Przy niewielkiej duszności należy zadbać o dostęp świeżego powietrza oraz podać wziewny B2-mimetyk.

Niezależnie od przyczyny zaostrzenia astmy, lekami pierwszego rzutu są agoniści receptora B2-adrenergicznego o szybkim czasie działania, glikokortykosteroidy oraz tlen. Rolą B2-mimetyku jest przede wszystkim przeciwdziałanie skurczowi mięśniówki gładkiej oskrzeli. W większości przypadków po kilkukrotnym zastosowaniu B2-mimetyku uzyskujemy spodziewany efekt. 
Ponieważ skurcz oskrzeli jest przejawem nasilenia procesu zapalnego, jaki ma miejsce w drogach oddechowych, w ogromnej większości przypadków jednocześnie z leczeniem rozkurczającym pacjent dostaje glikokortykosteroidy. Można je podawać zarówno parenteralnie, jak i doustnie. Według wytycznych GINA wskazaniem do zastosowania glikokortykosteroidów doustnych jest brak szybkiej lub utrzymującej się poprawy po leczeniu szybko działającym B2-mimetykiem po jednej godzinie. 


Trzecim, równie ważnym lekiem pierwszego rzutu jest tlen. Celem tlenoterapii jest uzyskanie saturacji krwi 95% u dzieci. 
Substancje antycholinergiczne (ipratropium), hamujące układ przywspółczulny, to dodatkowe preparaty stosowane w celu rozszerzenia oskrzeli. Okazuje się, że połączenie B2-mimetyku szybko działającego z antycholinergikiem może przyczynić się do silniejszego rozszerzenia dróg oddechowych w porównaniu z każdym z nich podanym osobno. Decyzję o podaniu antybiotyku opiera się na ocenie stanu klinicznego dziecka, badaniach radiologicznych i bakteriologicznych. Jednak im młodsze dziecko, tym częściej infekcje wywołują napad astmy i tym częściej należy podać antybiotyk.

Modyfikacja leczenia astmy

Po wyprowadzeniu pacjenta z napadu duszności powinno się zmodyfikować dotychczasowy sposób przewlekłego leczenia astmy oskrzelowej, czego najlepiej dokona specjalista alergolog lub pulmonolog. Modyfikacja terapii zależy od stopnia ciężkości choroby (astma sporadyczna, łagodna, umiarkowana czy ciężka), z czym wiążą się rodzaj i dawki leków przyjmowanych do czasu pogorszenia choroby. Jeżeli pacjent nie wymaga hospitalizacji, a wcześniej stosował niskie dawki glikokortykosteroidu wziewnego, należy zwiększyć dobową dawkę leku. Można dodać beta2-mimetyk lub długo działający preparat antyleukotrienowy.

Wytyczne GINA 2009 zalecają, aby wizyty kontrolne małego dziecka z astmą oskrzelową u pediatry odbywały się co trzy miesiące. Jeśli dojdzie do zaostrzenia choroby, wizyta kontrolna powinna odbyć się w ciągu miesiąca. U najmłodszych zaostrzenia astmy nierzadko kończą się koniecznością hospitalizowania.

Lekarz Karolina Dębska, ponad rok temu

Bibliografia

  • Bożkowa K., Kamińska E. Dawkowanie leków u noworodków, dzieci i młodzieży, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-200-3819-4
  • Herman Z., Kostowski W. Farmakologia - podstawy farmakoterapii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 978-83-200-4164-4
  • Rowińska - Zakrzewska A., Kuś J., Choroby układu oddechowego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 83-200-2884-1
  • Bręborowicz A., Emeryk A., Lis G., Astma i choroby obturacyjne oskrzeli u dzieci, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-155-6

Źródła zewnętrzne

Astma u dzieci

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Astma u dzieci - przyczyny, objawy, diagnostyka, zapobieganie, leczenie
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Pomocni lekarze

Artykuły Astma u dzieci - przyczyny, objawy, diagnostyka, zapobieganie, leczenie
Leczenie astmy

Astma - kiedy szukać pomocy?

Astma wymaga regularnych wizyt u lekarza specjalisty. Zdarza się jednak tak, że w czasie jej zaostrzeń musimy niezwłocznie przyjąć leki i natychmiast (...) zgłosić się do lekarza. W takich przypadkach...

Zdrowe odżywianie

Zasady wzmacniania odporności (WIDEO)

Zasady wzmacniania odporności (WIDEO) Odtwórz wideo

, które jest niebezpieczne dla dziecka. Z takim objawem należy zgłosić się do lekarza. Czujność rodziców jest ważna także w przypadku zapalenia ucha. Kiedy zwykłe (...) , kataralne zapalenie ucha zaostrza się, niezbędna...

Skóra niemowlęcia

Sprawdzone sposoby na zdrową skórę niemowląt

Sprawdzone sposoby na zdrową skórę niemowląt

jest u dzieci, u których w rodzinie występuje astma, alergia lub atopowe zapalenie skóry. Egzema zazwyczaj występuje na twarzy, łokciach, klatce piersiowej (...) . Leczenie może przybrać postać częstszego karmienia lub...

Życie z alergią

Jak wychowywać dzieci, które mają alergię?

Jak wychowywać dzieci, które mają alergię?

rodzic Najważniejsze w wychowywaniu dziecka z alergią to współpraca z lekarzem oraz zdobywanie informacji o alergii. Upewnij się, czy osoby w otoczeniu (...) , więc bransoletka lub wisiorek medyczny mogą być dobrym pomysłem....

Katar - rodzaje, leczenie

Katar u niemowlaka (WIDEO)

Katar u niemowlaka (WIDEO) Odtwórz wideo

Katar u niemowląt to częsta dolegliwość, która utrudnia oddychanie. Dziecko jest rozdrażnione, boli go głowa, odmawia ssania piersi i przez cały (...) dzień jest niespokojne. Po pewnym czasie pojawia się gęsta wydzielina, która utrudnia...

Astma u dzieci - przyczyny, objawy, diagnostyka, zapobieganie, leczenie

Atak astmy u dziecka

Astma to dość częsta choroba u dzieci. Atak astmy u dziecka może być wywołany przez alergen, na który jest ono uczulone. Może to być naskórek (...) zachorowania na astmę niż dwa pozostałe czynniki. Astma...