Trwa ładowanie...

Astma u dziecka - kiedy do lekarza?

Astma jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, w której uczestniczy wiele komórek i substancji przez nie uwalnianych. Przewlekłe zapalenie jest przyczyną nadreaktywności oskrzeli, prowadzącej do nawracających epizodów świszczącego oddechu, duszności, ucisku w klatce piersiowej i kaszlu. Astma między okresami stabilizacji ulega zaostrzeniom. Okresy zaostrzenia choroby to epizody szybko narastającej duszności z często występującą niewydolnością oddechową. Objawy te są wynikiem ograniczenia przepływu powietrza przez skurczone oskrzela.

Zobacz film: "Podstawowe badania, jakie powinna wykonać każda kobieta"

spis treści

1. Czynniki wywołujące zaostrzenie astmy

  • zakażenia dróg oddechowych wywołane przez wirusy grypy, RSV (szczególnie u niemowląt i dzieci), zakażenia o etiologii bakteryjnej takimi drobnoustrojami, jak Chlamydia, Haemophilus, Streptococcus czy Mycoplasma; choć bakterie rzadziej niż wirusy wydają się być przyczyną pogorszenia choroby;
  • narażenie na alergeny (kurz, sierść zwierząt, grzyby pleśniowe) oraz nieswoiste czynniki wyzwalające nadreaktywność oskrzeli (dym tytoniowy, zimne powietrze czy stres);
  • nieprawidłowy sposób przyjmowania leków przez pacjenta.

2. Objawy kliniczne zaostrzenia astmy oskrzelowej

  • duszność występująca nawet w spoczynku;
  • napadowy kaszel;
  • głośne świsty przy oddychaniu;
  • uruchomienie dodatkowych mięśni oddechowych;
  • przyspieszona czynność serca;
  • niepokój, uczucie lęku;
  • sinica;
  • utrata przytomności;
  • podwyższenie ciśnienia tętniczego;
  • tętno paradoksalne - różnica pomiędzy ciśnieniem skurczowym podczas wdechu i wydechu;
  • przyjmowanie przez dziecko wymuszonej pozycji - półsiedzącej, z pochyleniem do przodu i z podparciem rękoma;
  • u niemowląt niepokój, niechęć do jedzenia, u starszych dzieci pobudzenie psychoruchowe lub nadmierna senność;
  • mowa urywana, pojedynczymi słowami.

Zaobserwowanie któregoś z tych objawów u dziecka powinno skutkować bezzwłocznym wezwaniem pomocy lekarskiej przez rodzica.

3. Wskazania do hospitalizacji przy astmie

  • gdy po zastosowaniu dużej dawki glikokortykosteroidów w inhalacji nie stwierdza się poprawy klinicznego stanu dziecka;
  • gdy dziecko jest wyczerpane/ zmęczone;
  • gdy szczytowy przepływ wydechowy (PEF) jest znacznie obniżony w porównaniu z wartościami należnymi;
  • gdy saturacja krwi tętniczej jest obniżona - poniżej 92% przy oddychaniu powietrzem atmosferycznym.

4. Stan astmatyczny

Stan astmatyczny jest najcięższą formą klinicznego przebiegu astmy oskrzelowej, w której zaostrzenie obturacji oskrzeli nie ustępuje, mimo prawidłowego stosowania leczenia. O stanie astmatycznym mówi się wtedy, gdy każdy napad astmy trwa dłużej niż 30-60 minut.

5. Leczenie astmy u dzieci

Postępowanie lecznicze jest niezależne od czynnika wyzwalającego. Leczenie astmy ma na celu odwrócenie mechanizmów, które doprowadziły do duszności. Przy niewielkiej duszności należy zadbać o dostęp świeżego powietrza oraz podać wziewny B2-mimetyk.

Niezależnie od przyczyny zaostrzenia astmy, lekami pierwszego rzutu są agoniści receptora B2-adrenergicznego o szybkim czasie działania, glikokortykosteroidy oraz tlen. Rolą B2-mimetyku jest przede wszystkim przeciwdziałanie skurczowi mięśniówki gładkiej oskrzeli. W większości przypadków po kilkukrotnym zastosowaniu B2-mimetyku uzyskujemy spodziewany efekt. 
Ponieważ skurcz oskrzeli jest przejawem nasilenia procesu zapalnego, jaki ma miejsce w drogach oddechowych, w ogromnej większości przypadków jednocześnie z leczeniem rozkurczającym pacjent dostaje glikokortykosteroidy. Można je podawać zarówno parenteralnie, jak i doustnie. Według wytycznych GINA wskazaniem do zastosowania glikokortykosteroidów doustnych jest brak szybkiej lub utrzymującej się poprawy po leczeniu szybko działającym B2-mimetykiem po jednej godzinie. 


Trzecim, równie ważnym lekiem pierwszego rzutu jest tlen. Celem tlenoterapii jest uzyskanie saturacji krwi 95% u dzieci. 
Substancje antycholinergiczne (ipratropium), hamujące układ przywspółczulny, to dodatkowe preparaty stosowane w celu rozszerzenia oskrzeli. Okazuje się, że połączenie B2-mimetyku szybko działającego z antycholinergikiem może przyczynić się do silniejszego rozszerzenia dróg oddechowych w porównaniu z każdym z nich podanym osobno. Decyzję o podaniu antybiotyku opiera się na ocenie stanu klinicznego dziecka, badaniach radiologicznych i bakteriologicznych. Jednak im młodsze dziecko, tym częściej infekcje wywołują napad astmy i tym częściej należy podać antybiotyk.

6. Modyfikacja leczenia astmy

Po wyprowadzeniu pacjenta z napadu duszności powinno się zmodyfikować dotychczasowy sposób przewlekłego leczenia astmy oskrzelowej, czego najlepiej dokona specjalista alergolog lub pulmonolog. Modyfikacja terapii zależy od stopnia ciężkości choroby (astma sporadyczna, łagodna, umiarkowana czy ciężka), z czym wiążą się rodzaj i dawki leków przyjmowanych do czasu pogorszenia choroby. Jeżeli pacjent nie wymaga hospitalizacji, a wcześniej stosował niskie dawki glikokortykosteroidu wziewnego, należy zwiększyć dobową dawkę leku. Można dodać beta2-mimetyk lub długo działający preparat antyleukotrienowy.

Wytyczne GINA 2009 zalecają, aby wizyty kontrolne małego dziecka z astmą oskrzelową u pediatry odbywały się co trzy miesiące. Jeśli dojdzie do zaostrzenia choroby, wizyta kontrolna powinna odbyć się w ciągu miesiąca. U najmłodszych zaostrzenia astmy nierzadko kończą się koniecznością hospitalizowania.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.