Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Kuchnia litewska

Kuchnia litewska – taką nazwą określa się potrawy i napoje charakterystyczne dla kultury mieszkańców Litwy. Powszechnie kuchnia litewska uznawana jest za bardzo smaczną. Ma niepowtarzalny styl, zrodziła się na pograniczu kuchni polskiej i rosyjskiej. Tradycje kulinarne na Litwie należą do jednych z najbardziej jaskrawych we Wschodniej Europie. Kuchnię litewską cechuje obfitość potraw z ziemniaków i mięsa. Do najbardziej znanych potraw litewskich należą cepeliny, chłodnik litewski, kołduny oraz bliny.

1. Historia kuchni litewskiej

Od początku swojego istnienia, Litwa pokryta była w dużym stopniu lasami. Wraz z pojawieniem się osadników, na jej terenie rozpoczęło się rolnictwo, a we wczesnym średniowieczu popularna stała się uprawa zbóż, które wykorzystywano do tworzenia wypieków lub spożywano w postaci kaszy. Ta rolnicza nacja była jednym z największych konsumentów nabiału, który nie był tak rozpowszechniony w zachodniej części Europy. W zdrowej kuchni litewskiej pojawiły się także warzywa, owoce leśne oraz różne rodzaje grzybów.

Na obecny kształt kuchni litewskiej wpływ miała historia kraju, a w szczególności kraje sąsiedzkie oraz nacje wchodzące w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego – Białorusini, Polacy, Tatarzy, Ukraińcy i Żydzi. Tuż po potopie szwedzkim, mającym miejsce w XVII stuleciu, redukcji uległa uprawa zboża. Tymczasem coraz większe uznanie zyskiwał ziemniak, który przywędrował tam z Ameryki.

Dzięki bliskim kontaktom handlowym z krajami Azji Środkowej, cena różnorodnych przypraw na Litwie była wielokrotnie niższa niż w innych częściach Europy. Stąd w kuchni litewskiej stało się powszechne użycie takich przypraw, jak pieprz, gałka muszkatołowa i kolendra. Do dań dodawano też lokalnie rosnące zioła, takie jak mięta czy kminek. W okresie zaborów kuchnia Litwy znalazła się pod wpływem kuchni rosyjskiej i niemieckiej.

2. Najbardziej znane potrawy z kuchni litewskiej

Oto typowe potrawy z kuchni litewskiej:

  • Czebureki – rodzaj pierogów z farszem, które smaży się na głębokim tłuszczu. Najczęściej serwowane są w towarzystwie zupy.
  • Cepeliny – ziemniaczane pyzy nadziewane najczęściej mięsem z dodatkiem cebuli i przypraw.
  • Kastinys – lekka potrawa przyrządzona na bazie masła i śmietany z przyprawami.
  • Kibinai – pieczone w piekarniku, duże pierogi z farszem.
  • Kołduny – małe pierogi (zbliżone do polskich uszek) nadziewane surowym farszem i gotowane w zupie.
  • Kugiel – babka ziemniaczana ze skwarkami, zapiekana w piekarniku.
  • Chłodnik litewski – zupa na zimno z buraków, ogórków, kwaśnego mleka, śmietany, jajek i kopru; chętnie spożywana w czasie upałów; często podawana z ugotowanymi ziemniakami posypanymi koperkiem.
  • Bliny – grube placki z ugotowanych ziemniaków, nadziewane mięsem lub grzybami.

Cepeliny (cepelinai) to pyzy lepione z ziemniaków i nadziewane farszem, najczęściej z mięsa z dodatkiem cebuli i przypraw, ale czasami również z innych składników. W północnych rejonach Polski cepeliny znane są jako kartacze. W różnych częściach Litwy potrawę przygotowuje się w rozmaity sposób, np. w Kłajpedzie z rybnym nadzieniem, a w Żemajtii ze specjalną śmietanową podlewką z grzybami.

3. Specyfika kuchni litewskiej

Podstawę litewskiej kuchni stanowią ziemniaki. Wśród kartoflanych potraw litewskich warto wymienić wspomniany już kugiel, a także szwilpikaj (ziemniaczane pałeczki) czy wiedierie (kartoflane kiełbaski). Od wieków litewskim poczęstunkiem jest chleb z żytniej mąki. Przyrządza się go w rozmaity sposób: z kminkiem, miodem, trawami, rodzynkami itd. Specjałem litewskiej kuchni jest łobas – pieczony, cienko pokrojony czarny chleb z dodatkiem nasion słonecznika, czosnku i sera.

Za produkt numer dwa na Litwie uważany jest ser. Można tu znaleźć kilkaset jego rodzajów: od tradycyjnych twardych serów począwszy, a kończąc na serach owocowych (np. słynny ser jabłkowy). Sery owocowe doskonale komponują się z piwem. Jeśli chodzi o napoje, to warto wspomnieć o żalgirisie – najmocniejszym litewskim trunku. Żalgiris nieprzygotowanego degustatora łatwo zwala z nóg. Moc żalgirisa jest trochę mniejsza niż 75%. Inne napoje godne polecenia to litewskie miody pitne oraz kwas chlebowy – orzeźwiający napój wytwarzany z czarnego żytniego chleba.

Niektórzy smakosze twierdzą, że kuchnia litewska jest zbyt prosta i mało zróżnicowana. Ich opinia w dużej mierze opiera się na smakach z wileńskich restauracji. Prawdziwą kuchnię Litwy można poznać w małych kawiarniach w niedużych miejscowościach. Kuchnia litewska, wbrew pozorom, to zdrowa kuchnia, przy tym niezwykle aromatyczna i smaczna.

Joanna Krocz,
Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Kuchnia litewska - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Kuchnia litewska
Żywienie

Kuchnia i gotowanie

Kuchnia i gotowanie to dla wielu osób coś więcej niż jedynie sposób przyrządzania posiłków. Jest to sztuka, dzięki której możemy tworzyć pożywne i zdrowe dania, które nie tylko zaspokajają głód, ale też zachwycają smakiem i wyglądem. Istnieją różne style...

Kuchnie świata

Kuchnia rosyjska

Współczesna rosyjska kuchnia jest pełna aromatów, wykwintnych i smakowitych dań. Duży wpływ wywarła na nią kuchnia polska, włoska, francuska oraz niemiecka. Kuchnia Rosji słynie przede wszystkim z kawioru, który jest pozyskiwany z ryby bieługi oraz...

Kuchnie świata

Kuchnia angielska

Kuchnia angielska

Kuchnia angielska to bardzo specyficzny typ kuchni. Tradycyjne angielskie potrawy to jedynie jej niewielka część, za to dużo można znaleźć dań i smaków zapożyczonych od innych nacji. Kuchnia Anglii odzwierciedla bowiem dawny charakter Wysp Brytyjskich...

Kuchnie świata

Kuchnia arabska

Kuchnia arabska

Kuchnia arabska charakteryzuje się zamiłowaniem do zdrowego jedzenia i wspólnego spożywania posiłków. Dania arabskie wykorzystują lokalne składniki, w tym ziarna zbóż, rośliny strączkowe, warzywa, owoce, mleko i bakalie. Ważną rolę w tradycyjnej kuchni...

Kuchnie świata

Kuchnia azjatycka

Kuchnia azjatycka to kulinarny tygiel, który zyskuje coraz większą popularność. Smaki azjatyckiej kuchni rozpowszechniają się na całym świecie. Nieprawdopodobnie zróżnicowana w każdym kraju - od Chin po Sri Lankę - kuchnia azjatycka słynna jest z kilku...

Kuchnie świata

Kuchnia chińska

Kuchnia orientalna, do której zaliczana jest między innymi kuchnia chińska, staje się coraz bardziej popularna na całym świecie. Dania chińskie dzięki swojemu charakterystycznemu smakowi zdobyły mnóstwo fanów również w Polsce. Chińskie restauracje są...

Kuchnie świata

Kuchnia francuska

Kuchnia francuska uznawana jest za jedną z najlepszych kuchni świata. Długo pielęgnowanym zwyczajem w wielu krajach Europy było sprowadzanie francuskich szefów kuchni, którzy gotowali na królewskich dworach. To właśnie z tego kraju pochodzi ekskluzywna...

Kuchnie świata

Kuchnia japońska

Kuchnia japońska jest znana i ceniona na całym świecie, przede wszystkim ze względu na niepowtarzalność smaku oraz niezwykłe walory odżywcze. Można śmiało stwierdzić, iż kuchnia Japonii jest jedną z atrakcji turystycznych. Przygotowywanie potraw japońskich...

Kuchnie świata

Kuchnia niemiecka

Kuchnia niemiecka jest bardzo podobna do kuchni polskiej. Jest dość tłusta, a dania są ubogie w świeże warzywa. Wiele niemieckich potraw stanowią typowo mięsne dania. Słodko-kwaśne potrawy niemieckie jednak znacznie różnią się od naszych rodzimych, tradycyjnych...

Kuchnie świata

Kuchnia śródziemnomorska

Kuchnia śródziemnomorska

Kuchnia śródziemnomorska jest najzdrowszą kuchnią na świecie. Podstawę diety śródziemnomorskiej stanowią ryby, owoce morza, świeże warzywa, owoce. W kuchni śródziemnomorskiej królują aromatyczne zioła oraz oliwa z oliwek. Mimo że w wielu krajach potrawy...