Rozdwojenie jaźni

Zaburzenia dysocjacyjne - zdjęcie zalicza się do zaburzeń dysocjacyjnych tożsamości (ang. Dissociative Identity Disorder, w skrócie DID). Inne nazwy dla tego zaburzenia to: osobowość mnoga, osobowość naprzemienna, osobowość wieloraka lub rozdwojenie osobowości. Często rozdwojenie jaźni mylnie utożsamiane jest ze schizofrenią. Na czym polega zjawisko występowania przynajmniej dwóch osobowości u jednej osoby i czym różni się od schizofrenii?

spis treści

1. Co to jest rozdwojenie jaźni?

Rozdwojenie jaźni
Rozdwojenie jaźni

Zaburzenia te związane są z występowaniem dwóch odrębnych osobowości u jednej osoby. Obie osobowości...

zobacz galerię

Zobacz film: "Leczenie choroby afektywnej dwubiegunowej"

Rozdwojenie jaźni to jedno z najbardziej tajemniczych zaburzeń, które znajduje się w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10 pod kodem F44, a więc uznaje się je za zaburzenia konwersyjne, inaczej określane jako dysocjacyjne. Rozdwojenie jaźni albo osobowość mnoga (ang. Multiple Personality) to wciąż niedostatecznie zbadane zaburzenie przez psychiatrów. Występuje bardzo rzadko, częściej u kobiet niż mężczyzn.

Osobowość wieloraka cechuje się pojawieniem u jednej osoby dwóch lub więcej odrębnych osobowości, przy czym w danej chwili ujawnia się tylko jedna z nich. Każda z osobowości ma charakter pełny, z własnymi odrębnymi wspomnieniami, tożsamością, zachowaniem, przekonaniami i preferencjami. Poszczególne osobowości mogą różnić się wiekiem, płcią, orientacją seksualną, talentami, wiedzą, umiejętnościami, ilorazem inteligencji, ostrością wzroku czy ciśnieniem krwi.

Zazwyczaj osobowości wyraźnie kontrastują z pojedynczą osobowością przedchorobową. Poszczególne osobowości mogą wiedzieć o swoim istnieniu, choć osobowość podstawowa najczęściej nie wie nic o swoich towarzyszach. W pospolitej postaci osobowości podwójnej zwykle dominuje jedna osobowość, ale żadna z nich nie ma dostępu do wspomnień drugiej. Pierwsze przejście od jednej do drugiej osobowości jest zazwyczaj nagłe i ściśle związane z wydarzeniami urazowymi.

Późniejsze przejścia często ograniczają się do wydarzeń urazowych, stresowych albo występują w czasie sesji terapeutycznych, obejmujących relaksację, hipnozę lub odreagowanie. Zaburzenia dysocjacyjne tożsamości występują w okresie młodzieńczym i dzieciństwie. Osoba zaburzona najsilniej identyfikuje się z tzw. osobowością gospodarza. Tylko ta osobowość ma świadomość istnienia pozostałych i terapeucie zazwyczaj najlepiej „współpracuje się” właśnie z tą osobowością.

2. Przyczyny osobowości wielorakiej

Mechanizm powstawania zaburzeń dysocjacyjnych nie jest do końca znany. Zakłada się, że rozszczepienie osobowości wynika z traumatycznych przeżyć, kryzysów i głębokich urazów w okresie wczesnego dzieciństwa, np. molestowania seksualnego lub permanentnie doświadczanej przemocy domowej. Sposobem radzenia sobie dziecka może być zepchnięcie do nieświadomości uczuć i zachowań, z których z czasem rozwijają się alternatywne osobowości.

Osobowość mnoga charakteryzuje się dezintegracją ego. Co to oznacza? Ego zapewnia możliwość włączania zdarzeń zewnętrznych i doświadczeń społecznych w obręb percepcji. Natomiast osoba niezdolna do zinternalizowania tych zdarzeń może doświadczać poczucia emocjonalnego rozregulowania. W ekstremalnych przypadkach poczucie obcości doświadczeń jest tak intensywne, że prowadzi do dysocjacji własnej osobowości (łac. dissociatio – rozdzielenie).

3. Schizofrenia a rozdwojenie jaźni

Czasami schizofrenię mylnie określa się jako „rozszczepienie jaźni”. Skąd to wynika? Termin „schizofrenia” wymyślił Eugen Bleuler w 1911 roku. Pojęcie „schizofrenia” z języka greckiego oznacza schizo – rozszczepiam, rozłupuję, rozdzieram i fren – przepona, serce, wola, umysł. Stąd czasami błędnie utożsamia się schizofrenię z rozszczepieniem osobowości. Schizofrenia dosłownie oznacza „rozszczepienie umysłu”, ale nie w sensie posiadania więcej niż jednej osobowości.

Schizofrenia polega bardziej na rozszczepieniu między myśleniem a czuciem, tak jakby te dwa procesy przebiegały niezależnie, a chory miał trudności w ich łączeniu. Jest to najbardziej rozpowszechnione i prawdopodobnie najlepiej poznane zaburzenie psychotyczne. Schizofrenia to zaburzenie myślenia, w którym umiejętność rozpoznawania rzeczywistości, reakcje emocjonalne, procesy myślenia, formułowania sądów oraz umiejętność porozumiewania się pogarszają się tak bardzo, że funkcjonowanie chorej osoby jest poważnie utrudnione.

Rozdwojenie jaźni
Rozdwojenie jaźni (Zdjęcie autorstwa sprout_creative / CC BY 2.0)

Sztandarowe objawy schizofrenii to: omamy słuchowe, doświadczenia owładnięcia, urojenia, zaburzenia myślenia, zmiany emocjonalne i wolicjonalne, apatia, skłonność do wycofywania się, spłycenie emocjonalne, zdezorganizowana mowa, tzw. „sałata słowna” – częste gubienie wątku lub brak powiązania myśli, zachowanie zdezorganizowane lub katatoniczne, anhedonia, aspołeczność i bierność.

4. Psychoterapia w leczeniu osobowości wielorakiej

Zaburzenia dysocjacyjne tożsamości bywają bardzo oporne na terapię. Psychoterapia osobowości wielorakiej dąży do zintegrowania poszczególnych osobowości tak, by zlały się one w jedną tożsamość. Zazwyczaj leczenie jest wspomagane farmakologicznie. Pacjent uczy się akceptować własną chorobę i rozumieć jej istotę.

Psychoterapia polega również na przepracowaniu urazu oraz zburzeniu dysocjacyjnej obrony. Pacjent musi skonfrontować się z urazowymi, rozszczepieniowymi wspomnieniami i włączyć je do wydarzeń z prawdziwego życia, do obrazu „Ja”, a w konsekwencji – odnaleźć powiązania pomiędzy oddzielnymi, pozornie samodzielnymi stanami tożsamości.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy