Syndrom beznadziejności. Dlaczego ludzie, którzy "mają wszystko", popełniają samobójstwo?

Nie żyje Chester Bennington, lider zespołu Linkin Park. Muzyk popełnił samobójstwo. Zwłoki znaleziono w jego domu muzyka w USA. "Jestem zszokowany i zrozpaczony, ale to prawda" - napisał na Twitterze Mike Shinoda z Linkin Park. Chester Bennington był dwukrotnie żonaty. Miał sześcioro dzieci.

1. Pustka

Młodzi, zdolni, sławni i bogaci. Robią karierę, są znani w swoim kraju i za granicą. Wiele osób zazdrości im życia, sądząc, że tacy ludzie nie mogą być nieszczęśliwi. Nagle w mediach pojawia się informacja o samobójstwie. Zadajemy sobie pytanie: dlaczego? Czy ktoś, kto ma wszystko, miał prawo narzekać i posunąć się do tak ostatecznego kroku?

W ferworze codziennych zajęć, gromadzenia kolejnych dóbr, wspinania się po szczeblach kariery wielu ludzi nie skupia się na swoich emocjach i uczuciach. Żyjemy z dnia na dzień, wciąż próbując osiągnąć kolejny cel. Nagle, kiedy znajdujemy chwilę wytchnienia, nachodzi nas refleksja: po co to wszystko? Dla kogo? Paradoksalnie, ludzie, którym społecznie się zazdrości, bywają bardzo nieszczęśliwi. Dlaczego osoby, którym – jak się wydaje – niczego nie brakuje, popełniają samobójstwa?

Zobacz film: "Ryzyko samobójstwa w depresji"

– Samobójstwo jest pewnego rodzaju niezgodnością między osobowością jednostki a otaczającym ją światem zewnętrznym. Dezintegracja polega na tym, że nie potrafimy odnaleźć się w społeczeństwie. Wielu ludzi popełnia ten czyn, ponieważ ma poczucie, że jest to jedyna rzecz, jaką mogą świadomie kontrolować. Sądzą, że panują nad sytuacją. Obecnie problem ten dotyczy ludzi z każdej klasy społecznej: biednej, średniej i – co może wydawać się mniej zrozumiałe – wysokiej, luksusowej – powiedziała serwisowi abczdrowie.pl psycholog, Monika Wiącek.

Lider zespołu Linkin Park
Lider zespołu Linkin Park (123rf)

Kolejna wydana płyta, kolejny nakręcony film, książkowy bestseller, które przynoszą milionowe dochody. Pojawia się nowy samochód, dom, zaczynają się wycieczki w egzotyczne kraje. Nagle spływa na człowieka poczucie pustki i pytanie: „Po co to wszystko? Jaki to ma sens?”.

– Dawniej uważano, że osoby, które popełniają samobójstwa, zmagają się z problemami zdrowia psychicznego. Jednym słowem – trzeba być zaburzonym, by targnąć się na swoje życie. Dlaczego więc ludzie, którzy świetnie prosperują na co dzień, popełniają samobójstwa? Człowiek sukcesu, dziecko wychowywane w szczęśliwej rodzinie, osoby, które prowadzą normalne życie, nagle łamią się i decydują na taki krok. Wraz z rozwojem suicydologii (nauka o samobójstwach – przyp. red.) zauważono coś ciekawego: coraz częściej osoby, które mają teoretycznie wszystko, dopada syndrom beznadziejności. Można być zdrowym psychicznie, ale odczuwać brak sensu w życiu. Takie odczucie nie zależy od tego co i ile mam. Ktoś może mieć pieniądze, sławę, rodzinę, a mimo to odbierać swoje życie jako mało satysfakcjonujące – mówi serwisowi abczdrowie.pl psycholog, Małgorzata Artymiak.

10 zawodów, które zwiększają ryzyko depresji
10 zawodów, które zwiększają ryzyko depresji [10 zdjęć]

Amerykańska organizacja badająca stan zdrowia, poziom uzależnienia wśród obywateli USA, National Survey...

zobacz galerię

2. Samobójstwo – nagły impuls czy zaplanowany krok?

Proces samobójczy rozkłada się w czasie. To trwa. Nie dzieje się pod wpływem impulsu, chwili. Osoba, która myśli o odebraniu sobie życia, oczywiście doskonale się maskuje, często dopiero długa terapia pozwala na wychwycenie tych zaburzeń. Jednak potencjalny samobójca cały czas wysyła sygnały, które otoczenie – niestety – bagatelizuje. Co powinno zwracać naszą uwagę?

Chester Bennington nie żyje
Chester Bennington nie żyje

– To, że reżyser robi mroczne filmy, że mała dziewczynka pisze opowiadania z wątkiem śmierci. To wszystko jest projekcją psychiki tych ludzi. Psycholog powinien wyłapywać takie sygnały, zwracać uwagę na tematykę, którą ktoś się interesuje, treści, które go zajmują. Należy obalić mit, że ktoś nie wysyła żadnych sygnałów, tylko od razu popełnia samobójstwo. Marcin Wrona nakręcił film „Demon”, Kurt Cobain również w swoich tekstach dotykał tematyki śmierci. Takie nadmierne zainteresowanie mrocznymi treściami może wskazywać, że dana osoba ma poważny problem – mówi Małgorzata Artymiak.

– Sława często jest tylko maską, którą znani zakładają na co dzień do pracy, aby poradzić sobie z wydzielonymi im zadaniami. Ale tak naprawdę ludzie bogaci często mogą czuć, że oprócz pieniędzy nie mają nic, co byłoby równie wartościowe. Uważa się, że pieniądze dają ogromne poczucie bezpieczeństwa, nie trzeba martwić się o dzień jutrzejszy, o przewlekłe choroby. Jednakże często jest to dla tych osób niewystarczające, mogą mieć poczucie, że nie spełnili się życiowo, np. w miłości, rodzinie czy też może nie mają prawdziwych przyjaciół – dodaje Monika Wiącek.

3. Czynniki ryzyka vs czynniki ochronne

Wśród czynników ryzyka najczęściej wymienia się: depresję, choroby somatyczne i psychiczne, uzależnienia i status społeczny. Dlaczego zatem ludzie sławni i bogaci, którzy są rozpoznawalni i istnieją w świecie medialnym, postanawiają targnąć się na swoje życie?

– Przyczynami takiego zjawiska mogą być – jak u każdego innego człowieka – niedopasowanie społeczne, wszechogarniające poczucie beznadziejności, brak wizji przyszłości mimo dobrobytu, jakim są otoczeni, depresja np. przez presję w pracy, brak snu, relaksu, odpoczynku oraz otoczenie, które może być toksyczne. Wizje samobójcze mogą pojawić się w sytuacji, kiedy człowiek ma poczucie, że jego życie nic nie wnosi i nie chce być ciężarem, więc wyznacza sobie cel, do którego chce dążyć, aby ulżyć otoczeniu i samemu sobie. Zachowania autodestrukcyjne ludzi sławnych mogą być związane z ich luksusem, który w sposób bezpośredni daje im możliwość dostępu do "dóbr" mogących przyczynić się do odebrania sobie życia. Drogie narkotyki, alkohole, niebezpieczne życie na krawędzi, do którego nie wszyscy mają dostęp w naszej codzienności. To może dawać chwilowe poczucie kontroli nad sytuacją – wyjaśnia Monika Wiącek.

Wiele osób jest świadomych czynników ryzyka, wciąż jednak mało mówi się o czynnikach ochronnych potencjalnych samobójców. Dla człowieka istotne jest ugruntowanie w grupie społecznej, potrzeba przynależności. Zależy nam, by być dla kogoś ważnym, by realizować się w danej komórce społecznej, chcemy się wykazywać, nie chcemy kogoś zawieść – to wszystko nadaje życiu sens, bo czujemy, ile jesteśmy dla kogoś warci. Jeżeli tego nie ma, ten sens tracimy.

– Odrzucenie społeczne, czyli brak bliskich ludzi, często prowadzi do zaburzeń depresyjnych, izolacji od świata zewnętrznego, sięgania po używki i popadanie w inny, odległy świat, który w takiej sytuacji wydaje im się najbezpieczniejszym azylem. Czynnikami dodatkowymi, które mogą nasilić chęć samobójstwa, mogą być wewnętrzne lęki związane np. z dzieciństwem, dorastaniem, przebytymi traumami oraz takie cechy temperamentu jak impulsywność i agresja_ – mówi Monika Wiącek.

– Zwróćmy uwagę na ciekawe zjawisko – po wojnie było więcej samobójstw niż w czasie wojny. Dlaczego? Bo młodzi mężczyźni mieli swoje cele, w tym jeden główny: przeżyć. Po wojnie przyszedł czas na bilans i refleksje. Weterani wojenni zdali sobie sprawę, że już nie muszą walczyć, uciekać i paradoksalnie utracili swój cel, poczuli się niepotrzebni, co było jedną z pobudek do samobójstwa – zauważa psycholog, Małgorzata Artymiak.

Takie zjawisko dotyczy współcześnie chociażby celebrytów czy polityków – osiągają oni swój cel, cieszą się chwilą chwały i nagle, kiedy kurz sławy opada, uświadamiają sobie, że zostali z niczym, że nie mają kolejnego celu, bo nie satysfakcjonują już ich kolejne nagrody czy odznaczenia.

Albo inaczej – są u szczytu sławy i nie wytrzymują presji. Są na piedestale, media interesują się ich życiem, papparazzi zaglądają im do domu, każdy chce wiedzieć, jak żyje się komuś, kto pozornie osiągnął wszystko. A oni nie są w stanie udźwignąć swojej sławy i decydują się na ten ostateczny krok.

Pobudki do popełnienie samobójstwa wciąż pozostają dla wielu niezrozumiałe. Możemy tylko przypuszczać, dlaczego ktoś zdecydował się targnąć na swoje życie. Prawdziwa, indywidualna przyczyna zawsze jednak pozostanie tajemnicą tego, który odszedł.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!