W jakiej kondycji psychicznej są Polacy?

8 milionów obywateli naszego kraju cierpi na różnego rodzaju problemy i zaburzenia psychiczne. To aż jedna czwarta Polaków, a statystyki nie uwzględniają dzieci i młodzieży. Wówczas – jak szacuje Instytut Psychiatrii i Neurologii – ta liczba wzrosłaby do 12 milionów. Główną przyczyną jest stres, związany przede wszystkim z tym, że chcemy sprostać oczekiwaniom społecznym i własnym ambicjom. Czy jednak warto zatracać się i dążyć do wyimaginowanego ideału kosztem własnego zdrowia?

#dziejesienazywo: Czym jest ból?

Zdrowie to nie tylko brak choroby

Fakty i mity dotyczące psychoterapii

Terapia polega na rozmowie z psychologiem bądź psychoterapeutą, która umożliwia zrozumienie i odnalezienie rozwiązania codziennych problemów. To z kolei...

Definicja zdrowia, zapisana w Konstytucji Światowej Organizacji Zdrowia (1948), tłumaczy, że zdrowie to nie tylko brak choroby, ale pełen dobrostan fizyczny, społeczny i psychiczny człowieka. Co zatem oznacza, że ktoś cieszy się dobrym zdrowiem? Jak podaje WHO, nie potrzeba zewnętrznych symptomów, aby uznać, że jesteśmy chorzy. W czasach, gdy tak promuje się pracę nad własnym ciałem i tężyzną fizyczną, wielu z nas zapomina, że warto również zadbać o swoją psychikę.

Przewlekły stres, skłonności do uzależnień i nałogi, zanieczyszczenia środowiska, a wreszcie geny mogą wpływać na występowanie zaburzeń psychicznych. Niestety, psychiatria w Polsce należy do jednych z najbardziej zaniedbanych w Europie. Zapotrzebowanie na pomoc psychiatryczną w naszym kraju obejmuje 5–10 proc. populacji. Biorąc pod uwagę nierównomierny i ograniczony dostęp do leczenia i opieki, a także brak rozwiązań systemowych, które umożliwiałyby szybką identyfikację i rozwiązanie zaburzeń zdrowotnych, mamy w Polsce pod tym względem spory problem społeczny.

Jak wynika ze statystyk, rocznie około 1,5 miliona obywateli naszego kraju trafia do zatłoczonych szpitali psychiatrycznych – pod tym względem jesteśmy w mało chwalebnej czołówce europejskiej. Warto zwrócić uwagę na fakt, że swoje problemy z psychiką najczęściej ukrywamy, wstydząc się choroby i bojąc się odrzucenia.

1/4 Polaków ma zaburzenia psychiczne

Według Raportu Rzecznika Praw Obywatelskich „Ochrona zdrowia psychicznego w Polsce” u 23 proc. Polaków można rozpoznać przynajmniej jedno zaburzenie psychiczne w ciągu życia. Badanie wykazały, że u około 20–30 proc. osób w wieku 18–64 lat odnotowuje się obniżenia nastroju i spadek aktywności życiowej, drażliwość i przewlekły lęk, który jest najczęstszym zaburzeniem psychicznym – dotyka on co szóstą osobę w Polsce.

Jedna osoba na dziesięć ma depresję, 7 proc. cierpi na bezsenność, natomiast uzależnienia dotykają 4 proc. populacji. Część z tych zaburzeń nie ma wpływu na codzienne funkcjonowanie, jednak i tak znacznie pogarszają jakość życia, a nawet mogą prowadzić do niepełnosprawności, bowiem to właśnie zaburzenia psychiczne i choroby neurologiczne odpowiadają łącznie za ¼ wszystkich ich przyczyn. W największym stopniu z niepełnosprawnością wiążą się cztery kategorie chorób: depresje, otępienia, uzależnienie od alkoholu i udar.

Epidemia depresji

WHO szacuje, że na świecie żyje około 350 milionów ludzi, którzy cierpią z powodu depresji. Jest to aż 5 proc. populacji naszej planety, a co roku liczba ta się zwiększa. Jak sytuacja przedstawia się w Polsce? Według Zespołu ds. Walki z Depresją, działającego przy Ministerstwie Zdrowia, depresja dotyczy co dziesiątego dorosłego Polaka, a tylko połowa z nich otrzymuje faktyczną pomoc. Dlaczego?

Wielu z nas wstydzi się przyznać, że ma jakieś problemy z psychiką, a inni nie uznają swoich psychicznych dysfunkcji za coś poważnego. Jest jeszcze jedno wytłumaczenie takiego stanu rzeczy – powszechna amerykanizacja naszego społeczeństwa, która rozwinęła się po roku '89. Kult Zachodu wiąże się z propagowaniem wzorca „keep-smiling” (ang. uśmiechaj się), czyli niezależnie od naszego wewnętrznego nastroju powinniśmy zachować pogodę ducha i uśmiech na twarzy.

– Depresja to zaburzenie psychiczne z grupy zaburzeń afektywnych, charakteryzujące się chronicznym spadkiem nastroju, lękiem, obniżeniem napędu psychoruchowego, zwolnieniem mowy i zmianą rytmów okołodobowych organizmu. W latach 2020–2030 depresja może osiągnąć swoje apogeum – mówi portalowi abcZdrowie.pl psycholog Monika Wiącek, która jest zdania, że leczenie depresji powinno odbywać się pod okiem psychiatry, zwłaszcza gdy jednostka przejawia myśli samobójcze lub jest niebezpieczna dla otaczających ją osób.

– Najlepszą metodą leczenia jest psychoterapia z naciskiem na redukcję stresu i podwyższenia nastroju lub fototerapia, elektrowstrząsy. W leczeniu farmakologicznym natomiast stosuje się węglan litu, który stabilizuje nastrój, leki przeciwpadaczkowe i oczywiście uspokajające.

Co może świadczyć o chorobie psychicznej?

Za prawidłowe funkcjonowanie i rozwój człowieka w dużej mierze odpowiadają geny oraz środowisko, w którym jednostka się rozwija. Choroby i zaburzenia psychiczne mogą wynikać również z osobowości, charakteru, stylu życia, indywidualnej odporności na stres, sytuacji materialnej, skłonności do nałogów, a także zanieczyszczenia środowiska. Jakie czynniki mogą świadczyć o zaburzeniach psychicznych?

– Najczęściej jest to izolacja od świata zewnętrznego, nieodporność na stres, wahania nastrojów w formie ostrej (od agresji po euforię), wczesna depresja i załamania psychiczne w toku życia (np. przez krytykę innych), myśli depresyjne czy samobójcze trwające przewlekle, zniekształcenia pamięci, przeinaczanie faktów, zapominanie zdarzeń, odrealnienia, oderwanie od świata i trudne odnalezienie się w codziennych obowiązkach, trudność kontaktów z rówieśnikami, odmienność i sztywność zachowań – mówi psycholog M. Wiącek.

Jakie choroby i zaburzenia psychiczne dotykają Polaków i jak je leczyć?

Od 1990 do 2007 roku wskaźnik rozpowszechnienia zaburzeń psychicznych, które zostały zarejestrowane, wzrósł o 119 proc. w opiece ambulatoryjnej i o 50 proc. w opiece stacjonarnej. Największy wzrost dotyczy zaburzeń psychotycznych, między innymi schizofrenii.

– Schizofrenia wymaga intensywnej terapii i ciągłego monitorowania chorego ze względu na omamy i złudzenia. Jest to choroba, która zaburza myślenie. Występuje tu zubożenie procesów poznawczych i sztywność psychoruchowa lub pobudzenie, lęki. Schizofrenia wymaga leczenia psychiatrycznego. Zaleca się leczenie szpitalne, jeżeli pacjent cierpi na uporczywe halucynacje i nie odróżnia rzeczywistości od fikcji, np. słyszy głosy nakazujące jej zrobić niebezpieczne rzeczy zagrażające życiu jej samej i innych – komentuje Monika Wiącek.

Schizofrenia, podobnie jak fobie, natręctwa i manie, należy do zaburzeń afektywnych, które charakteryzują się podwyższonym nastrojem, pobudliwością, majaczeniem, omamami słuchowymi lub wzrokowymi i otępieniem. Leczenie najczęściej polega na podaniu leków stabilizujących (lit), przeciwpadaczkowych lub przeciwpsychotycznych.

_– Leki z węglanem litu, antydepresyjne połączone z uspokajającymi lub nasennymi (ze względu na ustabilizowanie rytmu dnia i nocy chorego) stosuje się także w innych zaburzeniach: afektywnym dwubiegunowym, zaburzeniach nastroju, cyklotymii i dystymii. W przypadku kiedy objawy występują ciągiem, pojawiają się ataki agresji i myśli samobójcze, najczęściej stosuje się również leczenie szpitaln_e – dodaje psycholog.

Nowe czasy, nowe zagrożenia

Choroby psychiczne są rozpoznawane i opisywane od XIX wieku. To wtedy rozwinęła się psychiatria opisowa, która pozwala ustalać, na jakie zaburzenia czy choroby psychiczne cierpią ludzie. Jednak rozwój cywilizacji oraz zwiększający się pęd życia każe nam przypuszczać, że już za chwilę będziemy mieć do czynienia z nowymi jednostkami chorobowymi.

Polacy dotąd dość niechętnie podchodzili do psychologów i psychiatrów, kojarząc chorych psychicznie z wariatami i głupcami. W ostatnim czasie coś jednak zmienia się w tej kwestii i tu również możemy przypuszczać, że jest to wpływ Zachodu, gdzie modne jest np. chodzenie do psychoterapeuty czy korzystanie z grup wsparcia.

Mimo wszystko zarówno w naszym kraju, jak i na świecie pojawiają się nowe rodzaje zaburzeń psychicznych, z którymi nie do końca jeszcze potrafimy sobie radzić.

– W ostatnich latach diagnozuje się wzrost zaburzeń psychicznych związanych ze środkami psychoaktywnymi, które zaburzają naszą percepcję. Zaburzenia powstające z nałogów to najczęściej depresja.

_Coraz częściej pojawiają się również różnego rodzaju zaburzenia osobowości, anoreksja, bulimia. W przypadku tych ostatnich jest to silnie zakorzeniona w mózgu tendencja dążenia do bycia innym, lepszym. Da się je jednak leczyć, stosując odpowiednią terapię poznawczo-behawioralną. W skrajnych przypadkach wykorzystuje się leczenie biologiczne w szpitalnym zakładzie, które ma na celu odżywienie organizmu i jednoczesne podawanie leków uspokajających czy antydepresyjnych – mówi psycholog Monika Wiącek._

W ostatnich latach w Polsce nie odnotowuje się wzrostu zachorowań na depresję endogenną, czyli wrodzoną. Zwiększa się natomiast zachorowalność na depresję o podłożu zewnętrznym, wywołaną stresem, pędem życia, używkami. Wiąże się z tym większa liczba samobójstw. W Polsce każdego roku popełnia je około 6 tysięcy osób.

Cierpisz na depresję bądź inne zaburzenie psychiczne? Zajrzyj na nasze forum i dowiedz się jak sobie z nimi poradzić.

Komentarze (3)
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Neurologia
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Pomocni lekarze

Artykuły Neurologia
Neurologia

8 faktów na temat fibromialgii

8 faktów na temat fibromialgii

Tajemnicza choroba Sam fakt odczuwania bólu może być frustrujący, nie mówiąc już o przypadku, kiedy nie mamy pojęcia, co może go powodować. Wśród osób cierpiących na chorobę o nazwie fibromialgia, podobny niepokój jest na porządku dziennym. Choroba...

Neurologia

Drętwieją ci nogi? Sprawdź, dlaczego

Drętwieją ci nogi? Sprawdź, dlaczego

Stwardnienie rozsiane Jest to choroba autoimmunologiczna mózgu i kręgosłupa. Schorzenie najczęściej występuje u kobiet w wieku 20-40 lat. Stwardnienie jest powodowane przez uszkodzenie osłonki mielinowej, która stanowi warstwę ochronną komórek nerwowych....

Neurologia

10 sposobów na złagodzenie chronicznego bólu

10 sposobów na złagodzenie chronicznego bólu

Ćwicz, aby dostarczyć ciału endorfiny Z powodu bólu nie uprawiasz sportu i koło się zamyka, ale bez ćwiczeń zanika jędrność mięśni i siła, co skutkuje wzmożonym bólem. Na szczęście, nawet proste ćwiczenia wyzwalają endorfiny, tzw. hormony szczęścia, które...

Neurologia

Jak zminimalizować ryzyko udaru?

Jak zminimalizować ryzyko udaru?

Ryzyko udaru Do udaru dochodzi, gdy przepływ krwi zostaje odcięty od części mózgu. Wtedy komórki zaczynają obumierać, dochodzi także do uszkodzeń funkcji tego układu. W niektórych przypadkach dany obszar mózgu może ulec całkowitemu zniszczeniu. Najczęściej...

Neurologia

O czym może świadczyć ból kręgosłupa lędźwiowego?

O czym może świadczyć ból kręgosłupa lędźwiowego?

Ból pleców przyspiesza zgon Problemy z kręgosłupem ma już od 60 do 80 proc. społeczeństwa. Najczęściej ból ignorujemy i łykamy kolejną tabletkę ze środkiem przeciwbólowym. Z najnowszych badań naukowców z Uniwersytetu w Sydney wynika, że jest to najgorszy...

Neurologia

Jak poradzić sobie z porannym bólem głowy?

Jak poradzić sobie z porannym bólem głowy?

Co oznaczają poranne bóle głowy? Każdy poranek wygląda niemal tak samo: sygnał budzika, szybka toaleta, śniadanie... ale zanim podniesiesz się z łóżka, czujesz "łomot" w głowie. Bóle głowy są bolesne, denerwujące i często mylące. Przecież dopiero co się...

Neurologia

Skąd wiemy, gdzie jesteśmy? Nobel za mózgowy GPS przyznany

Skąd wiemy, gdzie jesteśmy? Nobel za mózgowy GPS przyznany

Nagroda Nobla z dziedziny medycyny i fizjologii została przyznana wczoraj już po raz 105 . W tym roku Instytut Karoliński dokonał wyboru z 263 nazwisk. Tegorocznymi laureatami są John O'Keefe oraz małżeństwo May-Britt Moser i Edvard I. Moser. Odkryli...

Neurologia

Nagranie głosu syna wybudziło matkę ze śpiączki

Nagranie głosu syna wybudziło matkę ze śpiączki

Danielle Bartney z Wielkiej Brytanii uległa poważnemu wypadkowi samochodowemu, który spowodował, że kobieta zapadła w śpiączkę. Wybudziło ją nagranie głosu jej syna. Wypadek, który odmienił życie Brytyjki Poważny wypadek, któremu uległa Danielle Bartney,...

Neurologia

Hipersomnia, która może trwać prawie miesiąc

Hipersomnia, która może trwać prawie miesiąc

Jody Robson cierpi na schorzenie, które zabiera jej możliwość cieszenia się najpiękniejszymi momentami w życiu. Potrafi w transie przespać 11 dni bez przerwy. Nawet swoje pierwsze dziecko urodziła podczas snu. Śpiąca królewna Ta dziwna choroba nazywa...

Neurologia

Synestezja

Synestezja to zdolność, dzięki której doświadczenia jednego zmysłu (np. słuchu, wzroku) wywołują jednocześnie wrażenia charakterystyczne dla innych zmysłów. Na przykład czerwony kolor może wywoływać uczucie ciepła, a cyfra cztery budzi skojarzenie z kolorem...