Antybiotyki a słońce

Tak jak szereg różnych leków dostępnych w lecznictwie, tak samo antybiotyki mogą mieć niekorzystny wpływ na organizm przy nadmiernej ekspozycji chorego na słońce. Nie wszystkie antybiotyki jednak zwiększają wrażliwość skóry na słońce czy powodują reakcje alergiczne. Warto więc wiedzieć, przy zażywaniu jakich antybiotyków warto unikać promieni słonecznych. Zaliczamy tutaj przede wszystkim doksycyklinę, należącą do grupy tetracyklin, która stosowana jest w leczeniu szeregu infekcji stomatologicznych, skóry, układu oddechowego czy zakażeń układu moczowego. W mniejszym stopniu uczula typowa tetracyklina, stosowana w leczeniu trądziku, grypy. Oprócz tetracykliny i doksycykliny w tej samej grupie chemicznej znajduje się także minocyklina, podawana w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów. Do grupy antybiotyków uczulających na słońce zaliczamy też chinolony (antybiotyki chinolinowe), wśród których szczególną uwagę należy zwrócić na ofloksacynę czy perfloksacynę. Te głównie zwiększają wrażliwość oczu na działanie promieni słonecznych, gdyż stosowane są przede wszystkim w infekcjach gałki ocznej. Do syntetycznych chemioterapeutyków uczulających na słońce zaliczamy sulfonamidy.

Nadwrażliwość na światło są to reakcje skórne pojawiające się w wyniku jej ekspozycji na słońce. Czasem mogą pojawić się idiopatycznie, tj. bez żadnej znanej przyczyny, lub np. w wyniku zażywania leków, w tym właśnie niektórych antybiotyków. Choroby skóry, tzw. fotodermatozy, mogą przebiegać jako odczyny fototoksyczne lub reakcje fotoalergiczne, w zależności od mechanizmu ich powstawania.

Odczyny fototoksyczne to zmiany na skórze, które pojawiają się pod wpływem słońca w wyniku wprowadzenia do organizmu substancji światłouczulających. Taka nadwrażliwość na promienie słoneczne znika najczęściej po odstawieniu danego leku. Reakcje skórne w tym przypadku pojawiają się zaraz po wystawieniu skóry na słońce i uwidaczniają się tylko w miejscach bezpośrednio eksponowanych na promienie słoneczne. Na skórze pojawia się rumień, czasami łącznie z pęcherzami. Niekiedy przypomina to typowe oparzenie słoneczne.

Reakcje fotoalergiczne występują tylko u niektórych osób zażywających środki zwiększające wrażliwość na słońce. Są to zmiany pojawiające się na skórze dopiero po dobie od ekspozycji na promienie słoneczne. W porównaniu do odczynów fototoksycznych mogą występować w miejscach, które nie były bezpośrednio nasłoneczniane. Objawy reakcji fotoalergicznej to grudki, krostki na skórze wypełnione płynem. W wyniku działania promieni słonecznych struktura chemiczne leku ulega zmianie, przez co łączą się one z białkami skóry, tworząc typowe alergeny uczulające. W wyniku tego układ odpornościowy zapamiętuje te alergeny. Przy każdym następnym zażyciu tego leku zawsze będą pojawiały się objawy alergii, w postaci stanu zapalnego skóry, obrzęku i pokrzywki.

Jeżeli nie jest możliwy brak wystawiania skóry na słońce, należy odpowiednio o nią zadbać i ochronić przed słońcem, stosując kremy z wysokim filtrem UV oraz zakrywając odzieżą jak największe partie skóry.