Biegunka podróżnych - problem milionów turystów

Biegunka podróżnych jest częstym problemem osób udających się w rejony o zwiększonym ryzyku zachorowania, tj. do krajów azjatyckich, afrykańskich oraz znajdujących się w Ameryce Łacińskiej. Osoby podróżujące do krajów o niższym standardzie higienicznym, są często narażone na ryzyko wystąpienia infekcji układu pokarmowego, która objawia się biegunką, bólem brzucha, nudnościami, niekiedy gorączką.

Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową (np. przez skażoną wodę, brudne ręce). Za około 80 proc. przypadków biegunki podróżnych odpowiadają enteropatogeny, w szczególności bekterie E. coli (Escherichia coli), produkujące enterotoksyny. Chorobę wywołać mogą również norowirusy. Do zakażenia dochodzi najczęściej poprzez spożycie skażonej wody, żywności lub przez brudne ręce.

Objawy biegunki podróżnych

Objawy biegunki podróżnych są bardzo uciążliwe dla chorego i obejmują przede wszystki:

• biegunkę o różnym nasileniu,
• nudności,
• silne kurcze i bóle brzucha,
• wymioty,
• gorączkę,
• ogólne złe samopoczucie.

Czas wystąpienia pierwszych objawów jest uzależniony od rodzaju zakażenia.  Dla infekcji bakteryjnej i wirusowej wynosi kilka godzin, natomiast w przypadku zakażenia pierwotniakiem objawy pojawiają się do kilku dni.

Z biegunką podróżnych związane jest ryzyko odwodnienia. Ten problem najczęściej dotyka osoby przewlekle chore, osłabione, starsze lub dzieci. W ich przypadku nie należy zwlekać z wizytą u lekarza.

Dzieciom przed wyjazdem oraz w jego trakcie zaleca się podawać dostosowany do ich wieku probiotyk, np. Linex Baby, 4 Lacti Baby. To preparaty w postaci kropel, co ułatwia ich podanie. Zawierają bakterie CFU: Lactobacillus rhamnosus GG, LGG i Bifidobacterium animalis subsp. lactis, BB-12. Synbiotyk, a więc połączenie dobroczynnych bakterii kwasu mlekowego i pożywki, na której mogą wzrastać, stanowi odpowiednie wsparcie naturalnej flory jelitowej.

W leczeniu biegunki podróżnych ważne jest uzupełnienie utraconych płynów. Warto wypijać przynajmniej dwa litry czystych, wyłącznie przegotowanych lub sterylizowanych, niesłodzonych płynów. W przypadkach lekkich biegunek lekarze polecają wodę mineralną, napoje niegazowane, soki owocowe i buliony.

Największe niebezpieczeństwo podczas trwania biegunki stanowi ryzyko szybkiej utraty przez organizm wody i elektrolitów. Niesie to ze sobą poważne następstwa, nawet w postaci śmierci.

Chorych zatem należy odpowiednio nawadniać napojami bogatymi w elektrolity.  Do każdego litra wypijanego płynu należy dodać łyżeczkę soli lub stosować gotowe porcje glukozy i soli mineralnych. Kategorycznie zakazane jest spożywanie alkoholu, kawy i wody z kranu.

Leczenie biegunki antybiotykami jest konieczne przy:

• krwawej biegunce, której towarzyszy wydzielanie śluzu,
• ostrej biegunce z gorączką i pojawiającą się sennością,
• rozwolnieniu trwającym ponad 5 dni,
• silnej biegunce, jeśli trzeba kontynuować podróż.

Aby uchronić się przed biegunką podróżnych, należy przestrzegać kilku wskazówek:

• stosować zasady higieny (obowiązkowo należy myć ręce przed posiłkami oraz po skorzystaniu z toalety),
• nie spożywać sałatek, majonezu, nadpsutych produktów spożywczych i owoców morza niewiadomego pochodzenia,
• nie wolno pić nieprzegotowanej wody (należy unikać napojów z kostkami lodu - najczęściej przygotowuje się je z wody z kranu),
• owoce należy obierać ze skórki,
• spożywać jedynie potrawy przygotowane na gorąco i ze znanego źródła,
• nie spożywać żywności z ulicznych restauracji ze względu na możliwość niezapewnienia warunków sanitarnych,
• nie należy używać nieprzegotowanej wody do mycia zębów.

Aby zmniejszyć ryzyko sensacji żołądkowych na wakacjach, pij wyłącznie wodę z butelek. Używaj jej też do mycia zębów, gotowania i przygotowywania kawy lub herbaty. Nie pij wody w małych, ulicznych restauracjach, jeśli nie masz pewności, że pochodzi ona z butelki. W wielu miejscach na świecie woda z kranu zawiera groźne bakterie i inne drobnoustroje, które mogą wywołać poważne infekcje pokarmowe.

Jeśli na wakacjach jesz w lokalnych restauracjach, poświęć kilka sekund, aby ocenić w nich jakość jedzenia. Jeśli w knajpce jest duży ruch i je w niej dużo miejscowych, to dobry znak, bo potrawy przygotowywane są najprawdopodobniej na bieżąco.

Unikaj restauracji, w których potrawy leżą już przygotowane w dużych naczyniach, zwłaszcza w pełnym słońcu. To niebezpieczne zwłaszcza w przypadku mięsa, które szybko się psuje.

To, że w tropikach lepiej kupować pokrojone w kawałki owoce bez skórki, to mit. Często są one krojone dopiero na miejscu, czyli na ulicy, w niezbyt higienicznych warunkach i niedokładnie myte. Jeśli masz ochotę na owoce lub warzywa, kupuj je w całości, dokładnie umyj w domu, najlepiej butelkowaną wodą i samodzielnie obierz. To dużo bezpieczniejsza opcja.

Probiotyki w zapobieganiu i leczeniu biegunki

Przed zakupem probiotyku warto dowiedzieć się, który z preparatów nie wymaga przechowywania w lodówce. Jest to bardzo ważne w czasie podróży, zwłaszcza do krajów tropikalnych, gdzie panują wysokie temperatury.

W wielu przypadkach biegunka podróżnych ma charakter samoograniczający się, a jej objawy ustępują po 2-3 dniach. Organizm jest jednak osłabiony, co zwiększa ryzyko kolejnych infekcji. Potrzebuje zatem odpowiedniego wzmocnienia. Nie wolno również zapominać o podstawach, a więc zachowaniu właściwej higieny.

Co roku biegunka podróżnych dotyka milion turystów na całym świecie. Jej objawy są różnorodne, ponieważ różne są systemy immunologiczne i każdy inaczej reaguje na dany składnik pokarmowy czy wodę. Jeżeli po 48 godzinach biegunka nadal nie ustępuje, a dodatkowo pojawiła się krew w kale, to należy jak najszybciej udać się do lekarza.

Źródła

1. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
2. Gładysz A., Juszczyk J., Diagnostyka różnicowa chorób zakaźnych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1998, ISBN 83-200-2208-8
3. Socha J. Gastroenterologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2281-9
4. Steciwko A. (red.), Diagnostyka różnicowa najczęstszych dolegliwości, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-062-7