Biopsja ślinianki

Wskazaniem do biopsji ślinianki jest diagnostyka nowotworów łagodnych lub złośliwych tego gruczołu. Organizm człowieka może wytwarzać ślinę w kilku miejscach jamy ustnej. Ślinianki możemy podzielić, ze względu na ich wielkość, na duże i małe.

Do dużych gruczołów ślinowych zaliczamy:

1. Ślinianki przyuszne,
2. Ślinianki podżuchwowe,
3. Ślinianki podjęzykowe.

Małe gruczoły ślinowe to między innymi:

1. Ślinianki wargowe,
2. Ślinianki policzkowe.
3. Ślinianki migdałkowe.
4. Ślinianki podniebienne.

Zmiany nowotworowe mogą mieć charakter łagodny lub złośliwy. Do najczęstszych nowotworów łagodnych ślinianek zaliczamy gruczolak wielopostaciowy i gruczolakotorbielak brodawczakowaty limfatyczny tj. guz Warthina (75% przypadków raka ślinianki przyusznej). Nowotwory złośliwe to natomiast rak gruczołowato-torbielowaty, czyli oblak i rak śluzowo-naskórkowy. Występują one jednak rzadziej niż łagodne.

W przypadku ślinianek wykonuje się biopsję igłową. Skóra wokół ślinianek odkażana jest alkoholem. Zazwyczaj podawane jest miejscowe znieczulenie. Igła umiejscowiona jest w śliniankach, a pobrany materiał umieszcza się na szkiełku i wysyła do laboratorium. Biopsja ma na celu określenie, jakiego typu komórki nowotworowe pojawiły się w śliniankach oraz czy usunięcie guza ślinianek lub całej ślinianki jest konieczne. Najczęściej pobiera się fragment ślinianki, ale w niektórych przypadkach konieczne jest wycięcie całego gruczołu. np. przy występowaniu nowotworu łagodnego tego gruczołu tj. guza mieszanego, który przede wszystkim występuje w śliniance przyusznej. Rośnie on powoli, jest twardy i może dawać nawroty. Operacja przy wycinaniu tego guza wymaga szczególnej precyzji ze strony lekarza wykonującego, ze względu na bliskie umiejscowienie nerwu twarzowego i możliwość jego uszkodzenia.

Biopsja ślinianek policzkowych oraz przyusznych jest stosowana w diagnozie zespołu Sjögrena. Jest to choroba autoimmunologiczna, objawiająca się m.in. suchością w jamie ustnej wskutek uszkodzenia ślinianek. Podczas badania mającego na celu wykrycie tej choroby podaje się zastrzyk ze środkiem znieczulającym w wargę lub w ucho.

Specjalne przygotowanie do badania nie jest wymagane. Zaleca się jedynie powstrzymanie od jedzenia i picia kilka godzin przed badaniem. Badanie trwa zaledwie parę minut. Pomimo znieczulenia, pacjent może odczuć niewielki, piekący ból. Po badaniu miejsce ukłucia może być wrażliwe i obolałe, mogą się pojawić małe siniaki.

Możliwe powikłania po badaniu:

• Reakcja uczuleniowa na środek znieczulający,
• Krwotok,
• Stan zapalny,
• Uszkodzenie nerwu twarzy (rzadko),
• Zdrętwienie mięśni twarzy.

Biopsja ślinianek jest bardzo ważnym badaniem diagnostycznym nowotworów. Dzięki pobraniu fragmentu tkanki i jej analizy cytologicznej, możliwe jest określenie typu zmian występujących w obrębie badanego narządu. Wczesne zdiagnozowanie choroby nowotworowej pozwala na lepsze i skuteczniejsze leczenie.

Źródła

1. # Patologia. V. Kumar, R. S. Cotran, S. L. Robbins. Wrocław: Urban & Partner, 2005. ISBN 0721692745.