Brakuje szczepionek przeciw grypie. Pacjenci mają problem

Anna Klimczyk
Brak szczepionek na grypę w aptekachBrak szczepionek na grypę w aptekach
Źródło zdjęć: © Licencjodawca • Zdjęcie wygenerowane przy pomocy AI

"Jak się szczepić, skoro brakuje szczepionek?" – pytają pacjenci, a farmaceuci potwierdzają kryzys w aptekach. I dodają, że często jedynym wyjściem jest zakup dostępnej nierefundowanej alternatywy. – Dla wielu seniorów cena jest po prostu za wysoka i nie decydują się na zakup szczepionki – tłumaczy Angelika Talar-Śpionek, farmaceutka serwisu GdziePoLek.

  • W aptekach brakuje najpopularniejszych szczepionek przeciw grypie (Vaxigrip i Influvac), które przysługują bezpłatnie m.in. dzieciom, kobietom w ciąży i seniorom.
  • Dostępny jest głównie preparat wysokodawkowy dla osób 60+ (Efluelda), jednak jego koszt po refundacji wynosi ponad 81 zł, co dla wielu emerytów stanowi zbyt duży wydatek.
  • Na kryzys złożyło się kilka czynników: rekordowy popyt na szczepienia, ograniczone moce wytwórców oraz opóźnienia w produkcji spowodowane późną decyzją WHO o zmianie składu szczepów.
  • Najtrudniejsza sytuacja panuje w mniejszych miejscowościach, gdzie apteczne lodówki świecą pustkami, a pacjenci są masowo odsyłani z kwitkiem.
  • GIF zapowiada poprawę dostępności po nowej dostawie Vaxigripu.

Szczepionki na grypę to teraz towar deficytowy

Polacy masowo ruszyli do aptek i przychodni, chcąc zabezpieczyć się przed sezonem infekcyjnym, jednak rzeczywistość brutalnie weryfikuje ich plany. Najpopularniejsze, refundowane szczepionki przeciw grypie stały się towarem deficytowym.

Potwierdzają to komentarze pod naszym tekstem opublikowanym 7 listopada. Informowaliśmy w nim, że przychodnie zalewa fala chorych, a zmienna pogoda i sezon grzewczy sprzyjają gwałtownemu rozprzestrzenianiu się wirusów górnych dróg oddechowych. Eksperci cytowani w artykule przypominali także, że najlepszą prewencją przed zachorowaniem są szczepienia. Internauci w komentarzach zauważyli jednak, że w wielu aptekach szczepionek brakuje.

"Zachęcamy do szczepień, ale z dostępnością szczepionek jest różnie. U nas cały październik nie było się czym szczepić. Zdecydowanie za późno trafiają do punktów szczepień", "Jak się szczepić, skoro brakuje szczepionek, a media milczą", "Jestem 76+, bezpłatne szczepienie kosztowało mnie 81,72 zł, bo innych nie było" – pisali.

Farmaceuci potwierdzają, że w aptecznych lodówkach ostały się niemal wyłącznie wersje wysokodawkowe szczepionek, których koszt dla niektórych stanowi barierę nie do przejścia.

– Aktualnie dobrze dostępna jest wyłącznie szczepionka wysokodawkowa przeznaczona dla osób powyżej 60. roku życia – Efluelda. Jest ona refundowana dla wszystkich osób od 60. roku życia, a jej cena to 81,72 zł. Dla wielu seniorów cena jest po prostu za wysoka i nie decydują się na zakup szczepionki – tłumaczy Angelika Talar-Śpionek, farmaceutka serwisu GdziePoLek.

Dostępność wysokodawkowej szczepionki przeznaczonej dla osób powyżej 60. roku życia – Efluelda.
Dostępność wysokodawkowej szczepionki przeznaczonej dla osób powyżej 60. roku życia – Efluelda. © GdziePoLek.pl

"Ogromny problem z dostępnością"

Ekspertka dodaje, że najpopularniejsze szczepionki są obecnie praktycznie nie do zdobycia.

– Jest ogromny problem z dostępnością szczepionek Vaxigrip i Influvac, które przeznaczone są dla dzieci i dorosłych. Szczepionki te są refundowane dla wszystkich osób dorosłych oraz darmowe dla dzieci, kobiet w ciąży i seniorów. Niestety, bardzo trudno je zdobyć. Ostatnia dostawa Vaxigripu do aptek miała miejsce na samym początku listopada, a dzisiaj dostępność deklaruje już mniej niż 20 proc. aptek połączonych z GdziePoLek. Na ten moment producent – firma Sanofi nie podaje informacji, kiedy i czy realizowane będą kolejne dostawy – wyjaśnia Talar-Śpionek.

Dostępność szczepionek Vaxigrip
Dostępność szczepionek Vaxigrip © GdziePoLek.pl

Jeszcze gorzej wygląda sytuacja z dostępnością szczepionki Influvac. – Z jej brakiem mierzymy się już od połowy października. Jest ona od kilku tygodni nieosiągalna. Od producenta – firmy Viatris – 10 listopada otrzymaliśmy informację, że planowana jest kolejna dostawa, jednak termin i wielkość dostawy nie są jeszcze znane – mówi Talar-Śpionek.

Dostępność szczepionek Influvac.
Dostępność szczepionek Influvac. © GdziePoLek.pl

Dlaczego system po raz kolejny zawodzi w kluczowym momencie roku? Farmaceutki tłumaczą, że na brak szczepionek przeciw grypie złożyło się kilka czynników.

– Po pierwsze, producenci muszą oszacować zapotrzebowanie polskiego rynku z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem, ponieważ cykl produkcji szczepionek jest długi. Na tym etapie nie da się precyzyjnie przewidzieć, ile dawek będzie potrzebnych w danym sezonie. Po drugie, w tym roku wyraźnie wzrosło zainteresowanie szczepieniami. Zadziałały zarówno szczepienia w aptekach, które ułatwiły dostęp do szczepionki, jak i działania zwiększające świadomość pacjentów. Wzrost popytu był widoczny już we wrześniu. Po trzecie, moce produkcyjne wytwórców są ograniczone, więc nie mogą oni szybko zwiększyć dostaw w odpowiedzi na nagły wzrost zamówień – wyjaśnia Talar-Śpionek.

Dlaczego brakuje szczepionek przeciw grypie?

– Kolejny raz nie przewidziano tak dużego zainteresowania szczepieniami w Polsce, co jest po części spowodowane aktywnym działaniem aptecznych punktów szczepień i łatwiejszą dostępnością – pacjenci mogą w wielu przypadkach zaszczepić się przy okazji. Dodatkowo, w tym roku zmieniono formę szczepionek – z czterech szczepów wirusa grypy na trzy, a szczepy obecne wcześniej w szczepionce zostały zastąpione nowymi. Decyzja WHO została ogłoszona dosyć późno, dlatego też pojawiły się opóźnienia w produkcji i dostawach szczepionek – tłumaczy farmaceutka Dominika Lewandowska, autorka profilu "Farmaceuta.konsultuje".

O to, jak wygląda sytuacja z dostępnością szczepionek przeciwko grypie, zapytaliśmy także Główny Inspektorat Farmaceutyczny (GIF). W przesłanym do redakcji piśmie rzeczniczka instytucji Olga Sierpniowska przyznała, że obecnie dostępność trójwalentnych szczepionek przeciw grypie Influvac oraz Efluelda w hurtowniach farmaceutycznych jest ograniczona.

"Ich zapasy znajdują się przede wszystkim w aptekach ogólnodostępnych. W ostatnich 30 dniach poziom realizacji recept na te szczepionki wynosił odpowiednio 80 proc. i 90 proc. Dostawy obu preparatów zostały zrealizowane zgodnie z wcześniejszymi deklaracjami. Wczoraj (16 listopada) zrealizowano dostawę szczepionki Vaxigrip. W najbliższych dniach spodziewana jest jej dystrybucja do aptek, co powinno poprawić dostępność tego preparatu. Lokalne trudności z zakupem szczepionek nie muszą oznaczać ich niedoboru na rynku krajowym. Mogą wynikać m.in. z nierównomiernego rozmieszczenia zapasów w sieci dystrybucji, zwiększonego zapotrzebowania oraz terminów realizacji zamówień składanych przez poszczególne apteki. Główny Inspektorat Farmaceutyczny na bieżąco monitoruje dostępność szczepionek przeciw grypie i regularnie przekazuje informacje Ministerstwu Zdrowia, które odpowiada za politykę lekową w Polsce. Kwestie finansowania szczepień pozostają poza zakresem kompetencji Głównego Inspektora Farmaceutycznego" – czytamy.

Brak płynności w dostawach uderza przede wszystkim w mieszkańców mniejszych miejscowości. Podczas gdy w metropoliach przy odrobinie szczęścia i determinacji można jeszcze zlokalizować pojedyncze dawki, w pozostałych częściach Polski lodówki apteczne świecą pustkami. Ekspertki przyznają, że obecnie pacjenci bardzo często pytają o szczepienia i są odsyłani z kwitkiem.

– Zdarza się, że pacjent, który zgłasza się po szczepionkę przeciw grypie, nie znajdzie jej od razu w najbliższej aptece lub w przychodni. Wtedy zaczyna się wielkie poszukiwanie i jeżdżenie po aptekach. Aby ułatwić pacjentom proces zapisu na szczepienie, oprócz standardowej formy wyszukiwania szczepionki, uruchomiliśmy w tym sezonie możliwość zapisywania się na szczepienie w aptece online – mówi Talar-Śpionek.

– Pacjenci dosyć często poszukują szczepionek. Wszystko zależy od tego, jak dobrze zaopatrzyły się apteki. O ile w większych miastach można jeszcze znaleźć apteki, które posiadają szczepionki, o tyle w mniejszych miejscowościach może być problem. Często słyszę, że pacjenci jeżdżą od apteki do apteki, by zdobyć szczepionkę – dodaje Lewandowska.

Co mogą zrobić pacjenci, by się zaszczepić?

W odpowiedzi na logistyczny chaos uruchomiono specjalne narzędzia. Mają one uchronić pacjentów przed bezcelowymi wycieczkami od apteki do apteki. Jak działają? Apteki, które realizują usługi szczepień, udostępniają swój kalendarz, dzięki czemu pacjent może wybrać aptekę oraz dzień i godzinę, które mu odpowiadają i zapisać się online.

– Następnie, w aptece wypełnia krótki formularz kwalifikacyjny, a farmaceuta wykonuje szczepienie. Usługa jest darmowa, pacjent płaci tylko za szczepionkę, która po refundacji kosztuje 26,65 zł. Uruchomiliśmy także możliwość zapisywania się na powiadomienia, gdy szczepionka pojawi się w danej okolicy lub konkretnej aptece. Wówczas można otrzymać wiadomość e-mail. Mamy nadzieję, że to ułatwi pacjentom poszukiwanie preparatów, ale i same szczepienia – mówi Talar-Śpionek.

Mimo że sytuacja na rynku farmaceutycznym jest napięta, ekspertki apelują, by nie porzucać planów o profilaktyce. Szczyt zachorowań na grypę w Polsce przypada najczęściej na okres od stycznia do marca, dlatego zaszczepienie się pod koniec roku wciąż stanowi skuteczną ochronę.

– Jeśli nie ma szczepionek w pobliskiej aptece, można popytać w innych. Brak w jednej nie oznacza braku w innej. Dobrze jest również kontrolować na bieżąco dostępność, ponieważ zapowiedziano, że być może szczepionki jeszcze się pojawią. Można skorzystać też z wyszukiwarki GdziePoLek.pl i KtoMaLek.pl, żeby sprawdzić dostępność szczepionek, lub zapytać w prywatnej przychodni o możliwość zaszczepienia – podsumowuje Lewandowska.

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie