Cechy autyzmu

Psychiatra Leo Kanner, to pierwszy lekarz, który już w 1943 roku wyodrębnił autyzm jako samodzielną jednostkę chorobową i nadał jej nazwę - do tego czasu objawy autystyczne zaliczano do objawów innych zaburzeń psychicznych. Stworzył on cztery pierwsze i podstawowe kryteria autyzmu: brak uczuciowego kontaktu z ludźmi, silna, wręcz obsesyjna potrzeba utrzymania identyczności w otoczeniu, mutyzm, czyli milczenie oraz zachowania sugerujące, że dziecko ma potencjał intelektualny.

Do 1. roku życia zazwyczaj bardzo trudno jest zdiagnozować autyzm. Diagnoza ma zwykle miejsce około 3. roku życia. Jednak istnieją wczesne objawy autyzmu, które można zaobserwować już około 1. roku życia dziecka. Są to:

• brak reakcji na dźwięki w kierunku dziecka;
• brak reakcji na matkę;
• brak kontaktu wzrokowego z innymi ludźmi;
• powtarzalne ruchy;
• brak zainteresowania zabawkami.

Jakie symptomy obecnie wskazują na autyzm u dzieci? Praktycznie się nie zmieniły, choć dzisiaj zebrano więcej szczegółowych zachowań dzieci z autyzmem, np.:

• maluch unika lub w ogóle nie nawiązuje kontaktu wzrokowego;
• dziecko nie naśladuje innych;
• nie wskazuje niczego palcem i nie gestykuluje;
• dziecko preferuje być samo, bawi się tylko samo;
• nie rozumie zasad kontaktów międzyludzkich i nie stara się ich nawiązywać.

Inne oznaki autyzmu mają związek z mową i porozumiewaniem się na inne sposoby (mimika, gestykulacja). Maluch może:

• wcale nie mówić, mimo że zarówno budowa mózgu jak i aparatu mowy mu na to pozwalają (mutyzm);
• nie używać gestów i mimiki jako alternatywy dla języka;
• nauczyć się mowy z dużym opóźnieniem;
• nie potrafić wskazywać palcem;
• mówić w nietypowy sposób;
• nie być w stanie brać udziału w rozmowie;
• nie reagować na swoje imię;
• nie uśmiechać się;
• nie rozumieć języka metaforycznego i niedosłowenego;
• nie potrafić użyć wyobraźni podczas zabawy (na przykład nie jest w stanie udawać, że banan to telefon, lub że jest kupującym w sklepie).

Ponadto możliwe jest wystąpienie następujących symptomów autyzmu:

• wyraźne zainteresowanie konkretnym tematem, na przykład dinozaurami lub pociągami,
• upodobanie do powtarzalności,
• układanie w szeregu zabawek lub innych przedmiotów,
• klaskanie lub wykonywanie nietypowych gestów,
• obracanie siebie lub przedmiotów,
• kołysanie się,
• wykonywanie czynności, które zdrowej osobie sprawiłyby ból, na przykład uderzanie głową o ścianę,
• łatwe wpadanie w złość, okazywanie agresji,
• opór wobec zmian,
• skupienie wyłącznie na małych elementach zabawek lub przedmiotów.

Przyczyny autyzmu u dzieci są na razie nieznane. Nie sposób przewidzieć tego zaburzenia, tym bardziej istotna jest świadomość, na jakie objawy autyzmu należy zwrócić uwagę. Autyzm u dzieci często bywa nierozpoznany przez dłuższy czas, co działa na niekorzyść malucha. Im wcześniej rodzice zorientują się, że nietypowe zachowania i wolniejszy rozwój mowy to oznaki autyzmu, tym lepiej dla dziecka.

Źródła

1. Bobkowicz-Lewartowska L., Autyzm dziecięcy - zagadnienia diagnozy i terapii, Impuls, Kraków 2005, ISBN 83-7308-570-X
2. Firth U., Autyzm i zespół Aspergera, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3093-5
3. Bryńska A., Jagielska G., Komender J., Autyzm i zespół Aspergera, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3812-5
4. Pisula E., Autyzm u dzieci. Diagnostyka, klasyfikacja, etiologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, ISBN 83-01-13063-6