Choroba z dzieciństwa, która zabija po latach. Dramatyczne skutki odry
Odra kojarzy się głównie z chorobą wieku dziecięcego o ostrym przebiegu, która ustępuje po kilku tygodniach. Jednak w rzadkich przypadkach wirus może pozostawić po sobie śmiertelne konsekwencje, ujawniające się dopiero po latach.
Rzadkie, ale dramatyczne powikłanie
Tak było w przypadku 7-latka, który zmarł z powodu ciężkiej choroby neurologicznej rozwijającej się długo po ty, jak przechorował odrę w wieku niemowlęcym. Chłopiec zaraził się odrą w wieku siedmiu miesięcy. Przez kilka lat nie występowały poważniejsze objawy. Dopiero około szóstego roku życia pojawiły się pierwsze niepokojące symptomy, takie jak napady drgawkowe i pogorszenie funkcji poznawczych.
Jakie choroby królują? Lekarz wskazuje jedną, najczęściej ignorowaną
Lekarze zdiagnozowali u niego podostre stwardniające zapalenie mózgu (SSPE). To bardzo rzadkie, ale niemal zawsze śmiertelne powikłanie odry. SSPE rozwija się wskutek przetrwania zmienionego wirusa odry w organizmie. Patogen nie zostaje całkowicie usunięty, lecz pozostaje w komórkach mózgu, gdzie stopniowo prowadzi do ich uszkodzenia.
Wirus pozostaje w mózgu
Podostre stwardniające zapalenie mózgu to postępująca choroba neurodegeneracyjna. Szacuje się, że występuje średnio w około jednym na 50 tys. przypadków naturalnego zakażenia odrą.
Choroba przebiega etapami. Pierwsze objawy są trudne do zauważenia i często niespecyficzne. Mogą obejmować:
- zmiany zachowania,
- pogorszenie wyników w nauce,
- trudności w wykonywaniu codziennych czynności,
- zaburzenia mowy.
Z czasem pojawiają się bardziej wyraźne objawy neurologiczne, w tym napady padaczkowe, mimowolne ruchy kończyn, zaburzenia koordynacji oraz sztywność mięśni. Dochodzi także do postępującego uszkodzenia mózgu, które może przypominać objawy otępienia.
W końcowej fazie choroby pacjent traci zdolność samodzielnego funkcjonowania. Pojawiają się ciężkie zaburzenia poznawcze, problemy z widzeniem i rozpoznawaniem bodźców oraz trudności z połykaniem i oddychaniem. Chory staje się całkowicie zależny od opieki innych osób. Śmierć najczęściej następuje w wyniku powikłań, takich jak zapalenie płuc.
Mechanizm choroby polega na długotrwałej obecności wirusa w tkance nerwowej. Choć u większości pacjentów odra przebiega bez trwałych następstw, może prowadzić do poważnych powikłań już w ostrej fazie choroby. Do najgroźniejszych należą:
- zapalenie płuc,
- zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
- ślepota,
- drgawki.
Najbardziej narażone są niemowlęta oraz osoby z osłabionym układem odpornościowym.
Odra to nie tylko wysypka
Choroba zwykle zaczyna się od objawów przypominających przeziębienie. Charakterystyczne są także drobne białe plamki w jamie ustnej oraz wysypka, która pojawia się najpierw na twarzy i za uszami, a następnie obejmuje całe ciało.
SSPE nie ma skutecznej terapii przyczynowej. Leczenie ma charakter wyłącznie objawowy i nie zatrzymuje postępu choroby. To sprawia, że kluczowe znaczenie ma profilaktyka.
Szczepionki MMR i MMRV skutecznie chronią przed odrą, a tym samym zapobiegają także jej powikłaniom, w tym SSPE. Eksperci podkreślają, że nawet jeśli ciężkie powikłania są rzadkie, ich przebieg jest na tyle poważny, że profilaktyka pozostaje najważniejszym narzędziem ochrony zdrowia.
Źródła: BMC, WHO, Encephalitis International
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
