Częste mruganie oczami u dziecka – co warto wiedzieć?

Częste mruganie oczami u dziecka obserwuje się w różnych sytuacjach. U wielu dzieci wzmożony ruch powiek pojawia się wtedy, gdy bawią się zabawkami cechującymi się oślepiającymi efektami świetlnymi czy w czasie oglądania bajki czy grania na tablecie, smartfonie czy laptopie.

Zdarza się jednak, że mruganie oczami obserwuje się w czasie normalnego funkcjonowania: podczas zabawy, kąpieli czy spożywania posiłków bądź tylko wtedy, gdy dziecko jest zdenerwowane czy spięte.

Częste mruganie może być wywołane przez kilka przyczyn. Objaw najczęściej wywołują:

• choroby narządu wzroku, niewyrównana wada refrakcji, stopniowa utrata wzroku lub wrodzona wada. Dziecko mruga oczami, ponieważ gorzej widzi, wzrok traci optymalną ostrość (w ten sposób próbuje ja poprawić). Częste mruganie oczami mija, gdy dziecko nosi okulary o odpowiedniej mocy,
• alergicznego zapalenia spojówek, które wiąże się z silnym świądem, dyskomfortem czy pieczeniem oczu,
• wirusowe zapalenie spojówek, które u dzieci może przebiegać bez charakterystycznego zaczerwienienia białka oka lub żółtawo-białawej wydzieliny (ropy). Pojawia się jednak silne swędzenie, a także bolesne przesuszenie śluzówki. Zaciskanie powieki i nadmierne mruganie to typowa reakcja oka,
• epilepsja. Mruganie oczami u dziecka bywa jednym z pierwszych sygnałów padaczki.

Kiedy powyższe przyczyny zostaną wykluczone, a dziecko wciąż nadmiernie mruga oczami, może to oznaczać, że ruchy powiek to nic innego jak tik nerwowy.

Mruganie oczami to jeden z najczęściej występujących tików nerwowych u dzieci. Pod pojęciem tym rozumie się mimowolne ruchy, gwałtowne, szybkie, nawracające i nierytmiczne ruchy lub wokalizacje o zmiennym nasileniu i częstości, pojawiające się zazwyczaj w seriach. To zwykle skurcze czy drgania (tiki ruchowe), które mogą obejmować całe ciało lub dźwięki (tiki głosowe).

Niektóre tiki nerwowe są subtelne i mało widoczne. To na przykład właśnie szybkie i częste mruganie, marszczenie czoła lub nosa, zaciskanie powiek czy unoszenie brwi. Inne, takie jak gwałtowne ruchy głową (zarówno odrzucanie jej do tyłu oraz na boki) czy szarpnięcia kończynami dostrzec zdecydowanie łatwiej. Niektóre dzieci wydają niekontrolowane dźwięki (krzyczą, chrząkają, odkasłują). To tak zwane tiki głosowe.

Jakie są przyczyny tików nerwowych? Może ich być wiele. Mruganie oczami u dziecka dwuletniego czy trzyletniego, a także starszaków najczęściej wywołuje napięcie, stres, emocje, zmiana, odczuwanie lęku lub psychicznego dyskomfortu, przeżyte urazy emocjonalne (traumy) oraz brak poczucia bezpieczeństwa i stabilizacji w środowisku rodzinnym.

U dzieci przedszkolnych i wczesnoszkolnych szybkie ruchy powiek (ale i inne tiki nerwowe) wiążą się z niedojrzałością układu nerwowego oraz silnym nagromadzeniem napięć. Zdarza się również, że są skutkiem przewlekłej infekcji i przeforsowania układu odpornościowego.

Tiki nerwowe często obserwuje się u dzieci bardzo wrażliwych, o cechach introwertywnych, które kumulują w sobie emocje. Gdy małe dziecko nie odreagowuje złości, gniewu, strachu czy napięcia, tłumi je, co może znaleźć odbicie właśnie w tikach.

Tiki nerwowe zwykle mają charakter przejściowy. Oznacza to, że pojawiają się i znikają samoistnie. Najczęściej nie wymagają leczenia farmakologicznego. Obserwuje się je u ¼ dzieci i młodzieży w wieku szkolnym, dlatego stanowią najczęstsze zaburzenie ruchowe.

Częste mruganie oczami, które niepokoi rodziców bądź towarzyszą mu inne objawy, powinno skłonić do wizyty u pediatry, neurologa dziecięcego bądź okulisty. Bardzo ważne jest, by wykluczyć alergie, wadę wzroku i choroby oczu, zapalenie spojówek czy epilepsję. Jeśli nie są to medyczne powody nadmiernego mrugania, bardzo możliwe, że tak objawia się nagromadzony stres lub lęk.

Dokuczliwe i nasilające się tiki nerwowe wymagają wsparcia psychologa. Najczęściej eliminuje się je za pomocą terapii behawioralnej i różnych metod relaksacyjnych. W cięższych przypadkach konieczna może być farmakoterapia, czyli włączenie leków ułatwiających obniżenie poziomu przeżywanych lęków, a co za tym idzie, także częste mruganie oczami.