Darmowe badania dla pacjentów. Skierowanie wystawi lekarz rodzinny
Wielu pacjentów nie wie, jakie badania lekarz rodzinny może zlecić w ramach NFZ – i często zakłada, że możliwości są ograniczone. Tymczasem w 2026 roku w POZ obowiązują trzy "koszyki" diagnostyczne, a łącznie obejmują one ponad 100 różnych badań i procedur, od podstawowych analiz krwi po wybrane badania obrazowe i testy przesiewowe.
Jakie badania można zrobić na NFZ?
W tym artykule:
Zakres badań, na które może skierować lekarz rodzinny, wynika wprost z przepisów o świadczeniach gwarantowanych w podstawowej opiece zdrowotnej. Co istotne, skierowanie musi mieć uzasadnienie medyczne związane z objawami, rozpoznaniem albo prowadzonym leczeniem. Jeśli takie przesłanki są, lekarz powinien zlecić diagnostykę w ramach NFZ.
Trzy koszyki badań w 2026 roku
W 2026 roku badania w POZ funkcjonują w praktyce w trzech poziomach (tzw. koszykach) i łącznie jest ich ponad 100. Pierwszy to baza, którą każda przychodnia mająca umowę z NFZ musi zapewnić. Obejmuje m.in. badania krwi (m.in. morfologia, OB), szeroki pakiet biochemii i immunochemii (glukoza, kreatynina, lipidogram, enzymy wątrobowe, CRP, TSH i inne hormony tarczycy, PSA u mężczyzn), a także diagnostykę z moczu i kału (w tym krew utajona metodą immunochemiczną). W tym koszyku są też badania krzepnięcia (INR, APTT, fibrynogen), wybrane posiewy i test antygenowy SARS-CoV-2, EKG spoczynkowe oraz część badań obrazowych – m.in. USG jamy brzusznej, nerek i tarczycy, a także podstawowe RTG (klatki piersiowej, kręgosłupa, kończyn). W katalogu znajdują się również gastroskopia i kolonoskopia, a w określonych sytuacjach – tomografia płuc po nieprawidłowym RTG.
Rozszerzona diagnostyka z budżetu powierzonego
Drugi koszyk to diagnostyka finansowana z tzw. budżetu powierzonego, o którym wielu pacjentów nie wie. To tutaj mieszczą się m.in. ferrytyna, witamina B12, kwas foliowy, przeciwciała anty-HCV, wybrane testy alergiczne IgE, antygen Helicobacter pylori w kale, strep-test oraz test przesiewowy w kierunku HIV (w nowszej generacji).
Opieka koordynowana – dodatkowe badania w wybranych placówkach
Trzeci poziom wiąże się z opieką koordynowaną. Jeśli dana przychodnia realizuje konkretną ścieżkę, lekarz rodzinny może zlecać badania bardziej zaawansowane, np. Holter EKG i Holter ciśnieniowy, próbę wysiłkową, echo serca, USG Doppler tętnic szyjnych czy naczyń kończyn, spirometrię, a w wybranych wskazaniach nawet tomografię tętnic wieńcowych. Nie każda placówka ma jednak kontrakt na wszystkie obszary – to zależy od umowy z NFZ.
Warto pamiętać, że nie ma rocznego limitu badań – liczą się przesłanki medyczne i aktualność problemu zdrowotnego. Zwykle badania laboratoryjne wykonuje się w laboratorium współpracującym z przychodnią, natomiast niektóre świadczenia da się zrealizować w dowolnej placówce z umową NFZ na dany zakres.
Źródło: gov.pl
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
